Επιμέλεια: Παναγιώτης Μήλας
«Ο μπάρμπα Μανώλης ήτανε Μαθουσάλας. Αθώος, άκακος, του παλιού καιρού άνθρωπος. Δεν θύμωσε ποτές, δεν έβρισε ποτές, δεν κακολόγησε ποτές. Πάντα γλυκομίλητος, μ’ όλο που ήτανε λιγόλογος και σοβαρός. Ήτανε πάντα κατακάθαρος. Είχε μια κόρη χηρευάμενη, και κείνη τον διατηρούσε. Το σπίτι της ήτανε στα Πλιθάρια, στην άκρη της πολιτείας, εκεί που είχε καμίνια και κάνανε τούβλα, κεραμίδια κι ασβέστη. Το σπίτι του Βασιλέ ήτανε από τα πιο φτωχά, κατακάθαρο, ασβεστωμένο πάντα, κάτασπρο, κοντά στον Άγιο Γιώργη το Τάσ’, που τον λέγανε έτσι επειδής είχε μια βρύση μ’ ένα έμορφο τάσι, κρεμασμένο με μιαν αλυσίδα, για να πίνει νερό ο κόσμος και να ακούει ιστορίες απ’ τον μπάρμπα Μανώλη».
***
«Λίγο πιο κάτω και κοντά στην πόλη ήταν το σπιτικό του Δαδιώτη. Εκεί ζούσε ο Ευάγγελος Δαδιώτης με τη μητέρα του Αναστασία και τις δύο αδελφές του Δήμητρα και Αικατερίνη. Τη φροντίδα της οικογένειας είχε η γκουβερνάντα των παιδιών η κυρά Βασιλική Καρδερίνη. Το σπίτι ήταν πάντα ανοιχτό για φίλους και γνωστούς. Ήταν τυχεροί όσοι έμπαιναν στο καθιστικό του αρχοντικού. Στη ροτόντα με το δαντελωτό τραπεζομάντηλο βρισκόταν πάντα μια ασημένια γλυκοθήκη μαζί με ασορτί κουτάλι. Από ‘κει σερβίρονταν όλοι το περίφημο γλυκό κυδώνι της κυράς Βασιλικώς, έπιναν δροσερό νερό και περιμένοντας τον κύριο Ευάγγελο, άκουγαν τις ιστορίες της».
***
Ιστορίες ζωής θα ακούσουμε κι εμείς που θα πάμε στην ιστορική αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός τη Δευτέρα 15 και την Τρίτη 16 Οκτωβρίου 2018 στις 9 το βράδυ. Ιστορίες του κυρ Φώτη. Ιστορίες που θα μας διηγηθούν δυο καλές φίλες που θα μας υποδεχθούν, η Αμαλία και η Όλια. Και όλα αυτά για καλό σκοπό…
***
Ο καλός σκοπός είναι η οικονομική ενίσχυση της Μονάδας Ανακουφιστικής Φροντίδας «Γαλιλαία», στην οποία η Αμαλία Μουτούση κι η Όλια Λαζαρίδου είναι εθελόντριες. Οι δύο ηθοποιοί θα παρουσιάσουν σε θεατρική μορφή αποσπάσματα από το μοναδικό βιβλίο «To Aϊβαλί η Πατρίδα μου», του Φώτη Κόντογλου. Με ζωγραφιές, τραγούδια, ιστορίες και με τη σκηνογραφική επιμέλεια της Δάφνης Ρόκου, θα μας μεταδώσουν το βαθύ αναστεναγμό που βρίσκεται κρυμμένος μέσα στις σελίδες του.
Η παράσταση εντάσσεται στο πλαίσιο του πολιτιστικού προγράμματος 2018-2019 των Φίλων του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός και πραγματοποιείται με την στήριξη του Συλλόγου των Φίλων του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός.
***
Ο κυρ Φώτης
Ο Φώτης Κόντογλου (πραγματικό όνομα Φώτιος Αποστολέλης: Αϊβαλί Μικράς Ασίας, 8 Νοεμβρίου 1895 – Αθήνα, 13 Ιουλίου 1965) ήταν λογοτέχνης και ζωγράφος. Αναζήτησε την «ελληνικότητα», δηλαδή μία αυθεντική έκφραση, επιστρέφοντας στην ελληνική παράδοση, τόσο στο λογοτεχνικό όσο και στο ζωγραφικό του έργο. Είχε ακόμα σημαντικότατη συμβολή στον χώρο της βυζαντινής εικονογραφίας. Σήμερα θεωρείται ως ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της «Γενιάς του Τριάντα».
***
Η «Γαλιλαία» και η ιστορία της
Η Μονάδα ανακουφιστικής φροντίδας «Γαλιλαία» ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής. Στελεχώνεται από εξειδικευμένη ομάδα λειτουργών υγείας που περιλαμβάνει γιατρούς, νοσηλευτές, ψυχολόγο, κοινωνικούς λειτουργούς, φυσικοθεραπευτή και ιερέα. Η ομάδα παρέχει υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας δωρεάν, στο σπίτι, σε ασθενείς με καρκίνο που διαμένουν στην περιοχή των Μεσογείων και της Λαυρεωτικής. Στόχος της ανακουφιστικής φροντίδας είναι να προλαμβάνει και να ανακουφίζει τα συμπτώματα -ψυχικά και σωματικά- που προκαλεί μία νόσος απειλητική για τη ζωή. Δεν αντικαθιστά τη θεραπεία που ακολουθεί ο ασθενής, αλλά παρέχεται συμπληρωματικά με αυτή. Στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε όλη τη χρονική περίοδο της νόσου, από τη διάγνωση μέχρι την ύφεση ή την υποτροπή και το τελικό στάδιο. Στο πλαίσιο της φροντίδας επίσης στηρίζεται η οικογένεια σε όλη την πορεία της ασθένειας, καθώς και κατά την περίοδο του θρήνου και πένθους. Το πρόγραμμα της ανακουφιστικής φροντίδας σχεδιάζεται με βάση τις ανάγκες και τις επιθυμίες του ασθενούς. Μέσα από μια ολιστική προσέγγιση, συμβάλλει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, επιδιώκει την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων και συμπαραστέκεται στις ψυχικές δυσκολίες και τις πνευματικές αναζητήσεις του ασθενούς.
Το έργο της Διεπιστημονικής Ομάδας επικουρούν εκατόν πενήντα και πλέον εκπαιδευμένοι Εθελοντές με πληθώρα δραστηριοτήτων και οκταμελής Διοικητική Ομάδα. Στο πρόγραμμα της φροντίδας της «Γαλιλαίας», στη διάρκεια της οκταετούς πορείας της, έχουν ενταχθεί περισσότεροι από 750 ασθενείς.
***
Το Αϊβαλί
Οι Κυδωνίες ή το Αϊβαλί (τουρκ. Ayvalık) είναι μια πόλη και ένας από τους ασφαλέστερους λιμένες στα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας, απέναντι από τη Λέσβο, στα βορειοανατολικά της Μυτιλήνης. Βρίσκεται στην επαρχία Μπαλικεσίρ και κοντά στην Πέργαμο. Υπολογίζεται ότι έχει περίπου 30.000 κατοίκους, οι οποίοι αυξάνονται κατά την καλοκαιρινή περίοδο λόγω τουρισμού.
Το Αϊβαλί υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κέντρα του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία, το δεύτερο μετά τη Σμύρνη. Μεγάλο εμπορικό κέντρο, λόγω του λιμένα, είχε ανθρώπινη παρουσία από το 1500 π.Χ..
Η μεγάλη ακμή του Αϊβαλιού τοποθετείται χρονικά μετά το 1773 και αποδίδεται στα προνόμια που παραχωρήθηκαν τότε στους χριστιανούς κατοίκους της πόλης με ειδικό φιρμάνι του Σουλτάνου Σελίμ Γ΄ (που κάλυπτε παράλληλα και τους χριστιανούς στην Καισάρεια της Καππαδοκίας). Ο ελληνικός πληθυσμός του άσκησε μεγάλη επιρροή στην ντόπια ζωή μέχρι και το 1922, όταν το σύνολο των Ελλήνων εκδιώχθηκε και στη θέση τους ήρθαν μουσουλμάνοι, κυρίως από την Κρήτη, στο πλαίσιο της υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών, για ν’ αποτελέσει και η πόλη αυτή σύμβολο της προσφυγιάς του 1922.
Σήμερα είναι ένα αναπτυσσόμενο αστικό κέντρο, διατηρώντας ακόμα αρκετά από τα ελληνικά του στοιχεία. Αποτελεί το εμπορικό κέντρο της περιοχής μετά το Αδραμύττιο. Πολλοί από τους ηλικιωμένους κατοίκους της πόλης εξακολουθούν να μιλούν Ελληνικά, ενώ πολλά τούρκικα τεμένη είναι πρώην ελληνικές ορθόδοξες εκκλησίες. Χαρακτηριστικός είναι ο ωραίος αιγιαλός στο μυχό του, που λεγόταν «Φάληρο», με ωραία λουτρά, καθώς και το προάστιο «Γενιτσαροχώρι», όπου και οι άλλοτε εσωτερικοί λιμένες Αγιά Παρασκευή και Πασά-λιμάν.
Η ονομασία της πόλης προέρχεται από την τουρκική λέξη ayva (αϊβά), η οποία σημαίνει «κυδώνι», τόσο τον καρπό όσο και το όστρακο, τα οποία αμφότερα αφθονούν στην ευρύτερη περιοχή. Εκτός από την ονομασία «Αϊβαλί», η οποία επιλέχθηκε ως κύρια, ήταν σε χρήση μέχρι τέλους και η λόγια ελληνική εκδοχή της «Κυδωνίαι». Η επιλογή μεταξύ των δύο δεν ήταν άμοιρη ιδεολογικού περιεχομένου, ενώ ταυτόχρονα παρείχε και στοιχεία για την κοινωνική ταυτότητα του ομιλούντος. Έτσι οι εκπρόσωποι των ανώτερων στρωμάτων προτιμούσαν την εκδοχή «Κυδωνίαι», ενώ ο όρος «Αϊβαλί» χρησιμοποιόταν από τα λαϊκά στρώματα.
Οι Έλληνες πρόσφυγες των Κυδωνιών κατέφυγαν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Ειδικότερα στη Λέσβο, όπου δημιούργησαν τις Νέες Κυδωνιές, ενώ και στο Αιγάλεω Αττικής πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν και ονόμασαν τον συνοικισμό τους Νέες Κυδωνιές.
***
Στην αρχική εικόνα: Αϊβαλί. Το μοναστηράκι της αγιά Παρασκευής στο ρημονήσι όπου μεγάλωσε ο Φώτης κοντά στον ασκητή θείο του. (Έργο Φώτη Κόντογλου).
***
Τα δύο αντικείμενα, στην αρχή του κειμένου (το τούβλο και η γλυκοθήκη) βρίσκονται στην έκθεση Outcast Europe που θα είναι ανοικτή μέχρι και τις 27 Οκτωβρίου 2018 στο ιστορικό ξενοδοχείο «Μπάγκειον» στην Ομόνοια.
***
«Το Αϊβαλί η Πατρίδα μου»
του Φώτη Κόντογλου
Φιλολογικός Σύλλογος “Παρνασσός”
Δευτέρα 15 και Τρίτη 16 Οκτωβρίου
και ώρα έναρξης 21.00
Διάρκεια 1 ώρα
*
Όλα τα έσοδα θα διατεθούν στην οικονομική ενίσχυση της Μονάδας Ανακουφιστικής Φροντίδας «Γαλιλαία», στην οποία η Αμαλία Μουτούση κι η Όλια Λαζαρίδου είναι εθελόντριες.
*
Συντελεστές
Σκηνογραφική επιμέλεια: Δάφνη Ρόκου
Φωτισμοί: Θωμάς Οικονομάκος
Σχεδιασμός ήχου: Δημήτρης Σπυράτος
*
Τιμές εισιτηρίων: Τιμές εισιτηρίων χωρίς αρίθμηση
Α Ζώνη- σειρές 1-3: 15 ευρώ
Πλατεία σειρές 4 έως τέλος: 10 ευρώ
Εξώστης: 8 ευρώ, ΑΜΕΑ: 8 ευρώ
Υπηρεσία εισιτηρίων: www.ticketservices.gr
Τηλέφωνο 2107234567, Πανεπιστημίου 39, Στοά Πεσμαζόγλου
***
ΕΔΩ, ΜΕ ΕΝΑ ΚΛΙΚ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ ΤΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ ΣΑΣ
***
Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός
Πλατεία Αγ. Γεωργίου Καρύτση 8, 10561 Αθήνα
Στάση Μετρό Σύνταγμα ή Πανεπιστήμιο
Τηλέφωνο: 210 3221917
