Μιλτιάδης Φιορέντζης: “Το τέλος της αθωότητας δεν ήταν, ούτε θα είναι ποτέ εύκολη υπόθεση”

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Το ρόλο του τον ορίζει, τον οργανώνει, τον ελέγχει και τον παραδίδει στο θεατή με τόση επίγνωση και σοβαρότητα που σπανίως συναντάμε. Από τους ηθοποιούς που δεν φοβούνται την ανηφορική διαδρομή στη διαδικασία ερμηνείας, που γνωρίζουν πως χωρίς ιδρώτα και κόπο τίποτα δεν πραγματοποιείται. Ο Μιλτιάδης Φιορέντζης σπάει τη σιωπή, σπάει τη συνθήκη, διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο επί σκηνής και έχει την απεριόριστη ικανότητα να μεταμορφώνεται σε απίστευτο βαθμό. Αγγίζει τα όρια της ανθρώπινης συνείδησης, αναμετριέται με τους προσωπικούς του προβληματισμούς, αναστατώνεται από την ανθρώπινη φύση και τα συμβάντα της ζωής του εκάστοτε ήρωά του. Είχα απομείνει κάποτε εμβρόντητη από θαυμασμό να τον παρακολουθώ με αγωνία και απόλαυση να ξετυλίγει το κουβάρι της πλοκής στον «Πελεκάνο», όπου μόνο η ματιά του σε καθήλωνε. Γρήγορα κατάλαβα πως κάθε φορά που ερμηνεύει υπάρχει γύρω του αυτή η ευφρόσυνη έκπληξη, αυτή η αγαλλίαση, αυτό το ακτινοβόλο μαγνητικό πεδίο που προκύπτει από τη ζέση του ταλέντου. Αινιγματικός, μεταφυσικός αλλά και σαφώς σαγηνευτικός. Πρόσφατα ως κόμης Τσέντσι μας επανέφερε στην εφηβική μας άτακτη διάθεση διατηρώντας μας όμως σε εγρήγορση για τις παρεκκλίσεις, τα σύνδρομα και τον κυνισμό ενός ιδιόμορφου ενήλικα που έμεινε στην Ιστορία ως τέρας. Εκτεθειμένος μέχρι τα πιο μύχια σημεία του στον «Βόυτσεκ», να περικλείει μέσα του όλους μας και συγχρόνως να υποστηρίζει με ζήλο το τρίπτυχο της ακινητοποίησης, της σωματικότητας και της βίαιης ποιητικότητας. Ο Μιλτιάδης Φιορέντζης προχωρεί με το θεληματικό όσο και παράτολμο βήμα του οδοιπόρου – εξερευνητή, ενός καλλιτέχνη που διερευνά σε βάθος όλες τις θεμελιώδεις απορίες που έχουν να κάνουν με το μυστήριο του κόσμου, τις ιδέες και τις αξίες που στηρίζουν την τέχνη. Προχωρώντας διασταυρώνεται με τα πανανθρώπινα ερωτήματα που ο Σαίξπηρ ενσταλάζει στον Βασιλιά Ληρ: εξουσία, απώλεια, ύβρις, προδοσία, εκδίκηση, αδικία, αχαριστία, τρέλα, πτώση, συγχώρεση, συμφιλίωση. «Μια ιστορία παλιά – πολύ παλιά, για έναν γυμνό βασιλιά, με αξιώματα βαριά που τον κατάπιε της ζωής το φίδι και όλα όσα μαθαίνει ο άνθρωπος όταν καταλήγει». Στις 17 και 18 Ιουλίου θα τον δούμε στον “Young Lear”, μια παράσταση της Ιόλης Ανδρεάδη βασισμένη στον “Βασιλιά Ληρ”, η οποία θα παιχτεί στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών 2016. Η διασκευή της Ιόλης Ανδρεάδη και του Άρη Ασπρούλη πάνω στον σαιξπηρικό ήρωα έχει να κάνει με την καταγωγική σημασία του μύθου, μέσα στον οποίο ζουν και δρουν οι χαρακτήρες μιας σύγχρονης οικογένειας που γεννιούνται, προδίδονται, εξανδραποδίζονται, σκοτώνουν και σκοτώνονται. Για άλλη μια φορά ο Μιλτιάδης ετοιμάζεται να αγκαλιάσει όλη την έκταση ενός μεγάλου ρόλου, να τονίσει τις φωτοσκιάσεις, να εντοπίσει τ’ απαλά κι αδύναμα στοιχεία, να αποδώσει με την ίδια ικανότητα και τα ήρεμα και τα συγκλονιστικά σημεία, να χρωματίσει τις λεπτομέρειες. Με βαθιά κρίση, με άοκνη μελέτη, με σταθερή μνήμη, με υψηλή αισθητική, με τη δική του μοναδικότητα. Στον “Young Lear” έχει επωμιστεί τον ρόλο του πρώτου γιου που γεύεται τη δοκιμασία του Ληρ, την περιπλάνησή του, την κατάρρευση και υφίσταται το καθαρτήριό του, σε ταυτόχρονο σκηνικό χρόνο. Το να ψηλαφήσει κανείς το τέλος της αθωότητας δεν ήταν, ούτε θα είναι ποτέ εύκολη υπόθεση. Άλλωστε, κανείς μας δεν έμεινε αλώβητος, όλοι μας κάποτε βρέξαμε τα πόδια μας στην ακροθαλασσιά, όπως λέει και ο ίδιος…

Διαβάστε τη συνέντευξη.

Πού γεννήθηκες και ποιες όμορφες αναμνήσεις έχεις κρατήσει από την παιδική σου ηλικία;

* Γεννήθηκα στην Αθήνα. Η παιδική μου ηλικία είναι συνυφασμένη με την αδερφή μου. Οι πρώτες αναμνήσεις που μου έρχονται στο μυαλό είναι τα καλοκαίρια που μπαίναμε στη θάλασσα και ξεχνάγαμε να βγούμε, οι απογευματινές βόλτες με τα ποδήλατα, και τα παιδικά πάρτι που χορεύαμε ασταμάτητα, σα να μην υπήρχε αύριο.

Πόσο αναπόφευκτο ήταν να ασχοληθείς με την υποκριτική;

* Μεγάλωσα σε θεατρόφιλη οικογένεια και, ως παιδί, είχα την τύχη να δω δύο παραστάσεις που με σημάδεψαν: τη «Γέρμα» με τη Ρένη Πιττακή, στο Θέατρο Τέχνης, και τη «Γυναίκα με τα μαύρα» με τον Αλέκο Αλεξανδράκη και τον Δάνη Κατρανίδη, στο θέατρο «Μουσούρη». Η εμπειρία ήταν καταλυτική, κόλλησα το μικρόβιο, αλλά χρειάστηκε να περάσουν περίπου δέκα χρόνια προτού φουντώσει η φωτιά και με οδηγήσει στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης.

Υπάρχουν δάσκαλοι που τους θυμάσαι με ευγνωμοσύνη;

* Θα ήμουν αχάριστος αν δεν αναγνώριζα προσφορά σε όλους ανεξαιρέτως τους δασκάλους μου. Μαθήτευσα και μαθητεύω ακόμα δίπλα σε γενναιόδωρους και φωτισμένους ανθρώπους, απέναντι στους οποίους νιώθω απέραντη ευγνωμοσύνη.

Πρόκειται να παίξεις στην παράσταση «Young Lear» για το Φεστιβάλ Αθηνών. Μια παράσταση της Ιόλης Ανδρεάδη βασισμένη στον «Βασιλιά Ληρ» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Έχεις συνεργαστεί ξανά με την Ιόλη Ανδρεάδη. Πώς θα χαρακτήριζες τη συνεργασία σας και πώς την ίδια ως σκηνοθέτιδα.

* Η Ιόλη Ανδρεάδη είναι προικισμένη με χαρίσματα αξιοθαύμαστα για κάθε σκηνοθέτη: ευφυής, υπομονετική, ψύχραιμη, συγκεκριμένη, ευγενής. Παρά το νεαρό της ηλικίας της, έχει τεράστια μόρφωση και κατασταλαγμένο σύστημα εργασίας. Επίκεντρο της δουλειάς της είναι ο ηθοποιός και ο άνθρωπος. Ακούει τους συνεργάτες της, εμπιστεύεται τη φαντασία τους και σέβεται απόλυτα την καλλιτεχνική τους ιδιοπροσωπία.

Μίλησέ μας για το ρόλο σου στην παράσταση.

* Η διασκευή της Ιόλης Ανδρεάδη και του Άρη Ασπρούλη τοποθετεί τη δράση στην αίθουσα αναμονής ενός νοσοκομείου. Πέντε αδέρφια περιμένουν την έκβαση της κρίσιμης επέμβασης του πατέρα τους, όταν ξαφνικά ο πρώτος γιος αποφασίζει το αναπάντεχο: ξεκινά να παίζει τον βασιλιά Ληρ, όπως συνήθιζε να κάνει ο πατέρας τους, εν είδει παιχνιδιού, όταν ήταν παιδιά. Το έργο αρχίζει, και η ιστορία του Σαίξπηρ ξετυλίγεται παράλληλα με την ιστορία αυτής της σύγχρονης οικογένειας. Έχω επωμιστεί τον ρόλο του πρώτου γιου, ο οποίος καλείται να διαχειριστεί τα πανανθρώπινα ερωτήματα που ο Σαίξπηρ ενσταλάζει στον Βασιλιά Ληρ: εξουσία, απώλεια, ύβρις, προδοσία, εκδίκηση, αδικία, αχαριστία, τρέλα, πτώση, συγχώρεση, συμφιλίωση.

Το «Young Lear» είναι ο πρόλογος στο αγωνιώδες, οδυνηρό ταξίδι του πνεύματος και του μυαλού που κάνει ο «Βασιλιάς Ληρ» του Σαίξπηρ;

* Στον Young Lear η ιστορία του Βασιλιά Ληρ και της σύγχρονης οικογένειας πέντε αδερφών, κινούνται, χάρη σ’ ένα ευφυές δραματουργικό τέχνασμα, σε παράλληλα επίπεδα αφήγησης. Θα έλεγα πως περισσότερο συμπληρώνει, παρά προλογίζει το ένα το άλλο. Η δοκιμασία του Ληρ, η περιπλάνησή του, η κατάρρευση και το καθαρτήριό του, βιώνονται και από τον πρώτο γιο σε ταυτόχρονο σκηνικό χρόνο.

Γιατί κάποιος να επιζητεί τον ρόλο του πατέρα;

* Η ανάληψη του ρόλου του πατέρα ισοδυναμεί στα δικά μου μάτια με ανάληψη ευθύνης, με ενηλικίωση. Το τέλος της αθωότητας δεν ήταν, ούτε θα είναι ποτέ εύκολη υπόθεση, αλλά υποψιάζομαι ότι είναι αναγκαίο στάδιο για να αναλάβει κανείς την ευθύνη της δύναμής του.

Ποιες από τις παραστάσεις που έπαιξες θυμάσαι με αγάπη και ποιους ρόλους αγάπησες περισσότερο;

* Δεν υπάρχει ρόλος μέχρι σήμερα που να μη νοσταλγώ με αγάπη. Υπάρχουν ωστόσο και ευλογημένες συγκυρίες όταν ένας αγαπημένος ρόλος ανθεί στο πλαίσιο μιας αλησμόνητης συνεργασίας. Η εμπειρία είναι μοναδική και είμαστε τυχεροί όσοι την έχουμε βιώσει.

Η ποιότητα στο θέατρο είναι εμπορική;

* Ποιότητα για μένα σημαίνει κατάρτιση, αληθινό, προσωπικό ενδιαφέρον, αγάπη για τους συνεργάτες, την τέχνη και τους αποδέκτες της. Είναι ευχής έργο όταν αυτός ο συνδυασμός δικαιώνεται και εμπορικά.

Ποια είναι η άποψή σου για τα εφόδια, την προοπτική και το μέλλον των νέων ηθοποιών σήμερα;

* Οι νέοι ηθοποιοί σήμερα είναι εξαιρετικοί. Στις τελευταίες συνεργασίες μου, είχα την τιμή να δουλέψω με εξαίσια δείγματα νέων συναδέλφων και να βιώσω το ανόθευτο αίσθημα θαυμασμού απέναντι στο απροσμέτρητο ταλέντο τους και το θάρρος να είναι αληθινοί εντός και εκτός σκηνής.

Σήμερα πλέον έχει αλλάξει το τοπίο στο θέατρο. Μιλάμε για «ανθρώπους του θεάτρου», που μπορούν να παίζουν, να σκηνοθετούν, να τραγουδούν, να αναλαμβάνουν φωτισμούς… Πώς θα το σχολίαζες αυτό;

* Οι νέοι καλλιτέχνες σήμερα, στην πλειονότητά τους, δεν έχουν σύμμαχο μόνο τα νιάτα και την ακούραστη όρεξή τους, αλλά ταυτόχρονα είναι μορφωμένοι, ασκημένοι και πολυπράγμονες. Όσο πιο σύνθετο και πολύπλευρο είναι το ταλέντο ενός ηθοποιού, τόσο περισσότερο ανοίγεται ο ορίζοντας της τέχνης του. Μόνο θετικά μπορώ να αποτιμήσω την εμπλοκή ενός καλλιτέχνη με όλα τα στάδια της δημιουργίας.

Τι θα ήθελες να πεις για το θεατρικό κοινό του σήμερα, που -παρά την οικονομική δυσπραγία- δεν έχει βγάλει από τη ζωή του το θέατρο;

* Η ανταπόκριση του κοινού στις τρέχουσες θεατρικές ζυμώσεις είναι τρανή απόδειξη του πόσο ζωτική είναι η τέχνη του θεάτρου και πόσο ζωντανή και συμμετοχική είναι η εμπειρία αυτής της τέχνης. Όσο πιο μετέωρη η εποχή, τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη του ανθρώπου να καταφύγει σε έναν χώρο που ισχυρίζεται πως η ζωή είναι κάτι πολύ πιο μεγάλο.

Οι επιλογές είναι ένας τομέας που επίσης απαιτεί ταλέντο;

* Ενστερνίζομαι απόλυτα την άποψη που θέλει μέρος του ταλέντου, να είναι και οι επιλογές μας. Επιλογή ρόλου, συνεργασίας και, αναπόφευκτα, επιλογή ανθρώπων και στάσης ζωής.

Ποιοι ρόλοι ασκούν έλξη επάνω σου;

* Οι ρόλοι που με φέρνουν σε θέση ανισορροπίας, που με κάνουν να αισθάνομαι αμήχανα, που φλερτάρουν με το ρίσκο και κυρίως με την αίσθηση ότι δεν θα είμαι απόλυτα ασφαλής πάνω στη σκηνή, είναι οι ρόλοι που με γοητεύουν.

Πιστεύεις ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκαταλήψεις στην κοινωνία μας σχετικά με τη φυλή, τη διαφορετικότητα, τα φύλα, τις κοινωνικές τάξεις; Οι προκαταλήψεις αυτές περνούν και στην παιδεία;

* Tόσο η ελληνική οικογένεια, όσο και το ελληνικό σχολείο, παρουσιάζουν ακόμα δείγματα ξενοφοβίας, ρατσισμού, εθνικισμού, ομοφοβίας. Ευτυχώς, κάθε καινούργια γενιά ξεπλένει κι ένα μέρος από τα απόνερα αυτών των προκαταλήψεων.

Το κωμικό ενέχει τραγικότητα και το αντίθετο, κατά τη γνώμη σου;

* Συνήθως κάθε έκφανση της ζωής εμπεριέχει δύο πόλους. Δεν αντιλαμβανόμαστε την αξία της χαράς, χωρίς την εικόνα της λύπης. Τις περισσότερες φορές, η αλήθεια κρύβεται στην ένταση μεταξύ των αντιθέτων.

Ποιο είναι το δικό σου σύνθημα που θα ήθελες να ακουστεί;

* Δανείζομαι μια φράση από τον Χέμινγουεϊ: «Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για την ήττα».

Λειτουργείς με το συναίσθημα ή με τη λογική;

* Ένας σπουδαίος δάσκαλος υποκριτικής διατεινόταν πως ο ηθοποιός που έχει μόνο πάθος και ευαισθησία, είναι τρελός. Αλλά και αυτός που έχει μόνο λογική, είναι ψυχρός. Για ευνόητους λόγους, λειτουργώ και με τα δύο.

Πώς θα ήθελες να είσαι επαγγελματικά, καλλιτεχνικά και προσωπικά σε δέκα χρόνια από τώρα;

* Δεν μπορώ να απαντήσω χωρίς να κινηθεί η σκέψη μου στη σφαίρα του συλλογικού. Θέλω να είμαι υγιής, δυνατός και ευτυχισμένος σε μια υγιή, δυνατή και ευτυχισμένη χώρα.

Πώς είναι η καθημερινότητά σου στην πόλη που ζεις;

* Ανήκω στην κατηγορία των ανθρώπων που αγαπούν πολύ τον τόπο που τους φιλοξενεί. Αγαπώ την πόλη μου και τους ανθρώπους της. Η καθημερινότητά μου, όταν διάγω περίοδο προβών ή παραστάσεων, είναι πολύ συγκεκριμένη, σχεδόν μοναστηριακή.

Τι διαβάζεις αυτή την εποχή;

* Ένα βιβλίο στο οποίο ανατρέχω συχνά, το «The Art of Acting», της Stella Adler.

Τι απεχθάνεσαι;

* Το κάπνισμα σε κλειστό χώρο. Και την αγένεια.

Τι θαυμάζεις;

* Τους ανθρώπους που έχουν αναλάβει την ευθύνη της ζωής τους. Επίσης τους λυρικούς τραγουδιστές, τους αθλητές, τους χορευτές και τους ακροβάτες.

Τι σε συγκινεί;

* Η απόπειρα του ανθρώπου να υπερβεί τον εαυτό του. Και κάθε έκφανση της αγάπης.

Τι σε έχει κάνει (κάποτε) να… ντραπείς;

* Όλοι μας, κάποια στιγμή στο παρελθόν, έχουμε μιλήσει άσχημα σε αγαπημένα μας πρόσωπα, έχουμε προδώσει φίλους, έχουμε αδικήσει τον εαυτό μας. Δεν γλιτώνουμε από αυτά τα αισθήματα, όλοι μας θα βρέξουμε τα πόδια μας στην ακροθαλασσιά. Μια έντονη στιγμή ντροπής του σχετικά πρόσφατου παρελθόντος μου, ήταν όταν, από φόβο, καταδίκασα έναν μεγάλο έρωτα.

Είσαι αισιόδοξος; Κι αν ναι, από πού αντλείς αισιοδοξία;

* Έχω την υποψία πως η αισιοδοξία είναι επιλογή. Υπό αυτήν την έννοια, επιλέγω να είμαι αισιόδοξος.

Μίλησέ μας και για το κατοικίδιό σου αλλά και για τη σχέση σου με τα ζώα.

* Δεν έχω κατοικίδιο, ωστόσο στα παιδικά μου χρόνια με συντρόφευε στο μέρος όπου παραθερίζαμε, ένα θηλυκό λυκόσκυλο. Ήταν για όλη την περίοδο των διακοπών η κολλητή μου φίλη και νιώθω ευλογημένος για την παρέα της. Είναι μεγάλο μου όνειρο να βιώσω ξανά μια ανάλογη σχέση.

* “Young Lear” – ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

* Φωτογραφίες: catisart.gr

* Ο “Young Lear” είναι μια ελεύθερη διασκευή της γνωστής ιστορίας του βασιλιά της Βρετάνης που μοιράζει την περιουσία του στις κόρες του που δεν τον αγαπούν, μα ξέρουν να κερδίζουν, και αποκληρώνει εκείνη που τον αγαπά, αλλά δεν ξέρει πώς να του το δείξει. Της γνωστής ιστορίας του βασιλιά που ξεγελάστηκε και εκδιώχτηκε από τα ίδια του τα παιδιά. Του βασιλιά που ξεμωράθηκε και έγινε τρωτός, που αποτρελάθηκε και έγινε σοφός.

* Ο Μιλτιάδης Φιορέντζης είναι ηθοποιός, αριστούχος απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν. Συνέχισε τις σπουδές του στο School of Physical Theatre του Λονδίνου.
Από το 2005 μέχρι το 2008 συνεργάστηκε με το Θέατρο Άττις και τον Θεόδωρο Τερζόπουλο στις παραστάσεις Αίας, Πέρσες και Τελευταία μάσκα, συμμετέχοντας στο Φεστιβάλ Επιδαύρου, τη Θεατρική Ολυμπιάδα της Κωνσταντινούπολης, την Πολιτιστική Ολυμπιάδα του Πεκίνου και άλλα φεστιβάλ της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Ιδρυτικό μέλος της ομάδας Σημείο Μηδέν, ερμήνευσε τους πρωταγωνιστικούς ρόλους των έργων Βόυτσεκ του Γκέοργκ Μπύχνερ, Η Μεταμόρφωση του Φρανς Κάφκα, Οι Δίκαιοι του Αλμπέρ Καμύ, Όπως σας αρέσει του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Στη Σωφρονιστική Αποικία του Φραντς Κάφκα.
Έχει συνεργαστεί με το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά (Insomnia Greca, του Κωνσταντίνου Ντέλλα), το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης (Οικογένεια Τσέντσι, των Ιόλη Ανδρέαδη και Άρη Ασπρούλη), το Φεστιβάλ Αθηνών (Ο Λάμπρος του Διονυσίου Σολωμού), το Θέατρο 104 (Το φιλί της Γυναίκας Αράχνης του Μανουέλ Πούιγκ και Χαίρετε και αντίο, του Άθολ Φούγκαρντ), το Bios (Ο Πελεκάνος, του Όγκουστ Στρίντμπεργκ), το Θέατρο Τέχνης (Ο ύμνος στους Θεούς ας πάει), το Θέατρο Ιλίσια (Απόπειρες του Μάρτιν Κριμπ).
Από το 2002 μέχρι το 2007 παρακολουθεί τα σεμινάρια του Αντρέα Μανωλικάκη πάνω στη μέθοδο υποκριτικής του Actors Studio.