27.8 C
Athens
Τετάρτη 22 Μαΐου 2024

Μαρία Καλλιμάνη. Αέρας παιδείας και πολιτισμού

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

 

 

Είδε το πρώτο φως σε μια γραφική παραθαλάσσια πόλη, καταμεσής σ’ ένα βιότοπο με σπάνια πτηνά, κοντά στις πετρόκτιστες σταφιδαποθήκες ενός άλλοτε ακμάζοντος λιμανιού. Αυτό το περιβάλλον υπήρξε η αφετηρία της. Έφηβη ονειρευόταν να σώσει τον κόσμο και την ομορφιά του. Εγκατέλειψε τη θάλασσα, το βουνό, την ανεμελιά της μικρής της γενέτειρας για να σπουδάσει στην πρωτεύουσα. Γρήγορα όμως άφησε την Αρχαιολογία κατά μέρος και αποφάσισε να ασχοληθεί με τη θαυμαστή τέχνη του να ανασκάπτεις χαρακτήρες στη σκηνή. Είμαστε το αποτέλεσμα των άμεσων και έμμεσων επιλογών μας, το αποτέλεσμα των εμπειριών μας. Η Μαρία Καλλιμάνη ξεκίνησε συνειδητά στο θέατρο, ξεθάρρεψε στο όνειρο.

Αργά αλλά σταθερά το κατέκτησε. Μια γυναίκα που κοιτάζει το συνομιλητή της με τρυφερή περηφάνια και σιωπηρή συνεννόηση. Μια καλλιτέχνιδα χωρίς τυμπανοκρουσίες ή ματαιοδοξίες, που αποπνέει αέρα παιδείας και πολιτισμού. Καίρια και ακριβής. Με ακεραιότητα, απλότητα, αυθεντικότητα, διαύγεια, αξιοπρέπεια. Παρακολούθησα τη Μαρία Καλλιμάνη στο «Stallerhof» του Φραντς Ξάβερ Κρετς (Θέατρο του Νέου Κόσμου, σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου) και με γοήτευσε ο ευθύς τρόπος με τον οποίο αξιοποιεί το ταλέντο της σ’ ένα ρόλο άκρως απαιτητικό. Όλο της το είναι καταλαμβάνεται από αυτόν.

Σε μεταφέρει σ’ έναν κόσμο με ερμητικά κλειστές πιθανότητες, έναν κόσμο εξοντωτικό, ένα τοπίο σχέσεων ερημίας. Κινούμενη μεταξύ συμβολισμού και ρεαλισμού, έχει δουλέψει ακόμα και την παραμικρή σύσπαση του προσώπου, τη γλώσσα του σώματος, τις γεμάτες παύσεις της. Η Μαρία είναι ολόκληρη ένα ελεύθερο βλέμμα, ένα βλέμμα με σεμνή λάμψη που οδηγεί απευθείας στο μέλλον.

 

Διαβάστε τη συνέντευξη.

 

Τη φωτογράφηση πραγματοποίησε ο Αντώνης Ψαρράς.

 

* Γεννήθηκα στο Αίγιο, μια μικρή παραθαλάσσια πόλη δίπλα στην Πάτρα. Το λιμάνι είναι το πιο ωραίο σημείο της πόλης, με τις παλιές πέτρινες σταφιδαποθήκες, τις Αλυκές -ένα βιότοπο με σπάνια πουλιά-, το παλιό εργοστάσιο χαρτοποιίας και άλλες πανέμορφες γωνιές. Φεύγοντας από το Αίγιο για να σπουδάσω στην Αθήνα αρχικά Αρχαιολογία, εκτίμησα ιδιαίτερα τις φυσικές ομορφιές που απολάμβανα με την οικογένειά μου και τους φίλους μου, στο βουνό ή στη θάλασσα, στα περίχωρα της μικρής μου πόλης.

Ποια ήταν τα όνειρά σου όταν ήσουν έφηβη;

* Κυρίως ονειρευόμουν πως μπορώ να σώσω τον κόσμο, ενωμένη με άλλους ανθρώπους απ’ όλα τα μήκη και πλάτη της Γης…

Ποιοι άνθρωποι σε ενθάρρυναν όταν έκανες τα πρώτα σου βήματα στο θέατρο;

* Με ενθάρρυναν και με ενέπνευσαν οι δάσκαλοί μου στη δραματική σχολή του θεάτρου «Εμπρός», η Ράνια Οικονομίδου, ο Δημήτρης Καταλειφός, ο Τάσος Μπαντής και άλλοι.

Ποια είναι η θέση του θεάτρου σε καιρούς ανατροπών;

* Ιδιαίτερα σε εποχές κρίσης και βαθιάς σύγχυσης, το θέατρο καταρχάς «σημαίνει» εντονότερα και προκαλεί εντονότερα συναισθήματα γιατί οι κεραίες μας ως θεατές είναι πιο ενεργοποιημένες και ευαίσθητες. Αναδεύεται η μοναξιά μας και πλουτίζει. Απ’ την άλλη μεριά, η υπαινικτικότητα που χαρακτηρίζει την τέχνη και το θέατρο είναι άκρως απαραίτητη στους δύσκολους καιρούς. Φωτίζει την «ανθρωπινή κατάσταση», θέτει ερωτήματα, οξύνει την κρίση, ερεθίζει τις αισθήσεις, συγκινεί. Φευ!

Πρωταγωνιστείς στην παράσταση «Στάλερχοφ» που παρουσιάζεται στο Θέατρο του Νέου Κόσμου. Το έργο έχει ιδιαίτερα τραυματικές σκηνές για το ανυποψίαστο κοινό; Με τι αισθήματα θα ήθελες να φεύγει ο θεατής από το θέατρο;

* Το έργο έχει κάποιες σκηνές ωμές και ακραίες θα μπορούσαμε να πούμε, αλλά δε τις θεωρώ τραυματικές. Μπορεί βέβαια κάποιος να σοκαριστεί αλλά κι αυτό νομίζω είναι μια ευχάριστη αντίδραση απέναντι στο έργο. Ο συγγραφέας του έργου, ο Κρετς, θα επιθυμούσε οι θεατές μετά την παράσταση να έχουν ταραχτεί βαθιά, να μην μπορούν να μιλήσουν, να έχουν βιώσει τη γελοιότητα, το στρίμωγμα και την άγνοια των προσώπων. Δεν ξέρω αν μπορεί να γίνει αυτό ή να επιτυγχάνεται κάθε βράδυ, πάντως θα ήθελα να έχουν βιώσει μαζί με μας την ιστορία. Αυτό προϋποθέτει βέβαια ότι και οι δύο πλευρές έχουμε μπει ισότιμα και ανοιχτά στο παιχνίδι.

Μήπως υπάρχει μια μερίδα του κοινού που αρέσκεται να παρακολουθεί βίαια και σοκαριστικά θεάματα χωρίς να προσπαθεί να εμβαθύνει;

* Έτσι κι αλλιώς, αρεσκόμαστε να βλέπουμε βίαια και σοκαριστικά θεάματα χωρίς καμιά εμβάθυνση και μάλιστα με μια αδηφαγία, για παράδειγμα στις ειδήσεις, βλέποντας τηλεόραση. Πιστεύω ότι αυτό που λέμε είναι «θέμα παιδείας», η έλλειψή της, χαρακτηρίζει όχι μόνο κάποιους θεατές αλλά και το πληθυσμιακό σύνολο της χώρας μας.

Η κοινωνία μας είναι σκληρή με ανθρώπους εσωστρεφείς και στερημένους, όπως οι ήρωες του «Στάλερχοφ»;

* Ναι αυτό συμβαίνει, είναι μάλιστα ιδιαιτέρως φανερό στη χρονική στιγμή και στις συγκεκριμένες συνθήκες που ζούμε, και μάλιστα σε μια  κοινωνία που υποκρίνεται πως είναι σύγχρονη και προχωρημένη.

Πώς νιώθεις κατά τη διάρκεια της παράστασης όταν, στην κορυφαία σκηνή του έργου, αποπειράσαι να κάνεις έκτρωση στην κόρη σου;

* Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα σκηνή υποκριτικά για μένα γιατί συντελείται μια μεγάλη αλλαγή και μετατόπιση. Το μητρικό ένστικτο «θριαμβεύει» και αυτή η κλειστή, σκληρή γυναίκα που έχει μηδενίσει την ευαισθησία της για να επιβιώσει, έρχεται χωρίς να το περιμένει σε επαφή με τα αισθήματά της. Όπως και στη ζωή οι στιγμές που μας εκπλήσσει ο εαυτός μας είναι βαθιά ανακουφιστικές.

Η θρησκοληψία και η αμάθεια εξακολουθούν να υπάρχουν και να αποτελούν μάστιγα στις κοινωνίες μας;

* Νομίζω όχι μόνον εξακολουθούν να υπάρχουν αλλά βρίσκονται και σε έξαρση σε κάποιες κοινωνίες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την εξαθλίωση μεταφορικά και κυριολεκτικά.

Τι είναι αυτό που σε κάνει να αγαπάς την τέχνη σου;

* Στη φάση της προετοιμασίας, αγαπώ πολύ τη διαδικασία της έρευνας και τη δυνατότητα να δοκιμάζω την αναρώτηση με όλα τα μέσα μέχρι να φτάσω σ’ ένα αποτέλεσμα. Βέβαια αυτή η διαδικασία κάθε φορά καθορίζεται πολύ απ’ τον τρόπο που δουλεύει ο κάθε σκηνοθέτης, είναι μ’ έναν τρόπο διάλογος. Κάποιες φορές έχω την αίσθηση ότι αυτή η φάση δε θα ήθελα να τελειώσει ποτέ. Όταν έρχεται η ώρα των παραστάσεων, το να μπαίνεις κάθε βράδυ στο έργο είναι μια άλλη διαδικασία πολύ ενδιαφέρουσα, ένα ταξίδι για ένα διάστημα, με πολύ συγκεκριμένους κανόνες αλλά και με απέραντη αίσθηση ελευθερίας. Είναι ένα ταξίδι καθόλου εύκολο αλλά συναρπαστικό. Απαιτεί επαγρύπνηση και ρίσκο σε έναν πολύ ορισμένο χρόνο, αυτόν της διάρκειας της παράστασης. Ο τρόπος που μπαίνει κανείς σ’ αυτό είναι το πιο σημαντικό. Για μένα είναι κι ένας τρόπος -όχι ο μοναδικός- να μπαίνω και στην υπόλοιπη ζωή μου.

Τι είναι αυτό που, κατά τη γνώμη σου, μας ωριμάζει ως προσωπικότητες;

* Αυτό που μας κάνει να ωριμάζουμε ως προσωπικότητες είναι η αποδοχή της αδυναμίας μας. Επίσης, η συνειδητότητα κάθε φορά τού πού βρίσκεσαι. Η δυνατότητα να εκφράζεις όλο και μεγαλύτερο μέρος του εαυτού σου και των επιθυμιών σου.

Αγαπάς να μοιράζεσαι; Και τι;

* Αγαπώ πολύ να μοιράζομαι κουβέντες με τους φίλους μου, και όχι μόνο, ιδιαίτερα όταν απολαμβάνουμε μαζί ένα ωραίο φαγητό. Αισθάνομαι σχεδόν πλήρης.

Πού ανακαλύπτεις τη χαρά;

* Εκεί που δεν το περιμένω…

Ποια είναι η ελπίδα σου;

* Ότι ο πλανήτης Γη δε θα καταστραφεί! Η γενεσιουργός δύναμη και η δυνατότητα της ανάπλασης δε θα στερέψει ποτέ.

Και ποια η απόγνωσή σου;

* Η εγκατάλειψη, η έλλειψη της παντοδυναμίας και ενίοτε ο θάνατος.

Ποιους ρόλους ονειρεύεσαι;

* Δεν ονειρεύομαι κάτι πολύ συγκεκριμένο. Μάλλον τα πάντα.

Πού σου αρέσει να ταξιδεύεις;

* Στη σφαίρα της φαντασίας μου πολύ και είναι και το πιο εύκολο. Μ’ αρέσει πολύ να ταξιδεύω σε μεγαλουπόλεις, να βγαίνω από τα στενά όρια της… πατρίδας μου, να ανακαλύπτω άλλα μέρη και ανθρώπους… Από πολύ μικρή θέλω να ταξιδέψω στον Αμαζόνιο, ελπίζω να το πραγματοποιήσω.

Τι σε χαλαρώνει;

* Πολλά πράγματα, ας πούμε το περπάτημα και η θάλασσα.

Κρατάς φιλίες χρόνια;

* Ναι πολλά, κάποιες φιλίες έχουν κλασική αξία στη ζωή μου.

Οι εχθροί μας μάς είναι χρήσιμοι;

* Δεν υπάρχει έντονα αυτή η έννοια στη ζωή μου, ίσως επειδή τους αγνοώ. Κάποιους που τους πήρα χαμπάρι και τους έδωσα σημασία υπήρξαν μεγάλοι δάσκαλοι για μένα.

Τι βιβλία διαβάζεις; Ποιους συγγραφείς;

* Δεν είμαι φανατική αναγνώστρια αλλά μπορώ να διαβάσω τα πάντα. Τώρα τελευταία διάβασα έναν Πορτογάλο, τον Ζοζέ Λουίς Πεϊσότο, μου άρεσε πολύ. Καθώς και ο Τζον Λε Καρρέ. Από τους νεότερους Έλληνες μ’ αρέσουν πολύ ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης και ο Θανάσης Χειμωνάς.

Πώς είναι περίπου μια συνηθισμένη σου μέρα;

* Σίγουρα βόλτες και γυμναστική.

Με τι γελάς και τι μπορεί να σε κάνει να δακρύσεις;

* Γελάω πολύ με την αφοπλιστική ειλικρίνεια και τον αυθορμητισμό μικρών και μεγάλων. Η αδικία αλλά και η γενναιοδωρία μπορούν να με κάνουν να δακρύσω. Και τις δύο περιπτώσεις δεν τις θεωρώ αυτονόητες.

Τι μικρό και τρυφερό αγαπάς στη ζωή;

* Το ξαφνικό τηλεφώνημα ενός φίλου μου σε μια στιγμή που δεν είμαι καλά.

Αν κλείσεις τα μάτια, μπορείς να θυμηθείς έναν αγαπημένο σου στίχο;

* “Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις
μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,
μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες”. “Όσο μπορείς» του Κωνσταντίνου Καβάφη.

Αγαπάς τα ζώα; Έχεις κατοικίδιο;

* Έχω μια γάτα. Την Μπεθ (όπως η τραγουδίστρια των Portshead). Μεγάλη μου αδυναμία!

* To www.catisart.gr ευχαριστεί τον Αντώνη Ψαρρά για τη φωτογράφηση.

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -