Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Η ώρα του αποχαιρετισμού ενός προσφιλούς προσώπου, είναι μια ώρα δύσκολη. Μια ώρα που όλα έρχονται στο νου σου σαν κινηματογραφική ταινία. Μια ώρα που όλα περιστρέφονται γύρω από σένα και από το πρόσωπο που αποχαιρετάς.
Εκείνη τη στιγμή το «εγώ» διαγράφει το «εμείς»…
Όμως ποτέ δεν έχω παρακολουθήσει κάποιον αποχαιρετισμό στον οποίο να επικρατεί το «εμείς».
Αυτό συνέβη το μεσημέρι του Σαββάτου 14 Φεβρουαρίου όταν η Λένα Παπαληγούρα κατάφερε να κάνει την υπέρβαση παίρνοντας δύναμη από τον πατέρα της που άρχιζε το μεγάλο του ταξίδι.
Εκείνη τη στιγμή η Λένα απέδειξε στον πατέρα της ότι είναι ένα «Super girl» που ποτέ δεν κλαίει. Αντιθέτως αφήνει πίσω τον πόνο και τον μετατρέπει σε πνοή ζωής.
Πνοή ζωής με μια πρόταση ζωής. Αξίζει να διαβάσετε την πρότασή της. Μακάρι να την ακούσουν και να τη μελετήσουν όσοι αποφασίζουν. Σίγουρα θα είναι για το καλό όλων μας…
***
H Λένα Παπαληγούρα αποχαιρέτησε τον πατέρα της Αναστάση το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026, στο Α’ Κοιμητήριο της Αθήνας, με το κείμενο και με την πρόταση που ακολουθεί.
***
«Πατέρα μου, να που τώρα εδώ καλούμαι να πω το δυσκολότερο κείμενο της ζωής μου!
Με καρδιά βαριά αλλά γεμάτη ευγνωμοσύνη γιατί είχα την ευλογία να είμαι η κόρη σου.
Πώς μπορώ να συμπυκνώσω σε ένα κομμάτι χαρτί μια ολόκληρη ζωή και να σε αποχαιρετήσω όπως σου αξίζει; Δεν μου αρέσουν οι αποχαιρετισμοί. Ούτε σε σένα.
Θυμάμαι κάποτε στην εφηβεία μου έφευγες από κάπου και εγώ έμεινα πίσω –ήταν μια δύσκολη στιγμή- και με είδες να κλαίω. Άνοιξες τότε το παράθυρο του αυτοκινήτου σου και μου αφιερώσεις ένα τραγούδι, το «Super girls don’t t cry».
Να ξέρεις πόσες φορές έκτοτε έχω φέρει αυτό το τραγούδι στη μνήμη μου. Σου άρεσε πολύ η μουσική!..
Και με αυτόν τον κάπως παράδοξο τρόπο ξεκινάω τα λόγια μου για σένα.
Είναι εδώ άνθρωποι πολύ πιο αρμόδιοι από μένα να μιλήσουν για την προσφορά σου στην πολιτική. Για τη διαδρομή σου που σφραγίστηκε από ιδανικά και ηθικές αξίες ανυπέρβλητες, εντιμότητα, ανθρωπιά.
Για τις μάχες που έδωσες για τη χώρα μας και την αγάπη για τον τόπο σου, την Κορινθία. Για την τόλμη σου να ανοίξεις το φάκελο του παραδικαστικού κυκλώματος, την επιμονή σου να γίνει η πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια της ελληνικής νομοθεσίας και να ποινικοποιηθεί η ενδοοικογενειακή βία, για την πίστη σου στη δεύτερη ευκαιρία.
«Θέλω να χτίζω σχολεία όχι φυλακές έλεγες. Για την υδροδότηση της Κορίνθου, για την αγωνία σου να αναβαθμιστεί το λιμάνι της. Οι ιδέες, το ήθος και η στάση ζωής σου υπενθυμίζουν ότι η πολιτική μπορεί να υπηρετεί το κοινό καλό και όχι το προσωπικό συμφέρον. Διατηρούν ζωντανή την απαίτηση για αξιοπρέπεια, ευθύνη και πνευματικό βάθος στη δημόσια ζωή. Εγώ όμως δικαιούμαι να μιλήσω πιο ελεύθερα, πιο προσωπικά. Γιατί είμαι το παιδί σου.
Δικαιούμαι να σταθώ στα υπέροχα μπλε μάτια σου που κοιτάζαν τα πάντα με έμφυτη περιέργεια και παρατηρούσαν το καθετί ως και την παραμικρή λεπτομέρεια, για το περιπαικτικό ύφος που διατήρησες ως το τέλος σου, για την ικανότητά σου να είσαι αυστηρός και τρυφερός μαζί. Για τα λόγια σου πάντα χωρίς υπεκφυγές, χωρίς τον φόβο να γίνεις δυσάρεστος. Σε σημείο που ορισμένοι να παρεξηγούνται.
«Έζησες πάντα ανένταχτος – πάντα χωρίς συμβάσεις. Ελεύθερος στα θέλω σου μα και τις αποφάσεις. Γι’ αυτό και κάποιοι σε φθονούν, μα όλοι σε θαυμάζουν». Αυτό λέγαμε στο τέλος του Συρανό. Μιας παράστασης που έπαιζα πριν λίγα χρόνια. Κι εγώ κάθε βράδυ σκεφτόμουν εσένα…
Μου έμαθες τι σημαίνει αξιοπρέπεια, να κρατάω το λόγο μου, να σέβομαι τους ανθρώπους. Θυμάμαι τις συμβουλές σου πάντα γεμάτες αγάπη και ακόμα και όταν διαφωνούσαμε ήξερα πως πίσω από κάθε σου λέξη κρυβόταν η μεγάλη σου αγωνία να με δεις ευτυχισμένη.
Ήσουν η φωνή που μαζί με τη μητέρα μου με καθησύχαζε παιδί τα βράδια, το χέρι που κρατούσα σφιχτά στις δυσκολίες, το βλέμμα που έψαχνα με αγωνία για να πάρω την έγκριση σε καθετί που έκανα. Το σημείο αναφοράς μου… Και τώρα νιώθω ένα κενό και δεν μπορώ να το πιστέψω…
Οφείλω να μιλήσω για τον θυμό σου για τη διαφθορά, την αναξιοκρατία. Την Άρνηση να συμφιλιωθείς με την ευκολία, την προχειρότητα, την αρπαχτή, την ασυνειδησία. Για την αγάπη σου για την ιστορία, τον πολιτισμό και τις τέχνες που μου κληροδότησες.
Για την πίστη σου ότι τα έργα τέχνης πρέπει να είναι προσβάσιμα για όλους και όχι για τους λίγους που σε οδήγησε στο να δωρίσεις τη συλλογή των 3.745 αρχαίων ελληνικών, ελληνορωμαϊκών, ρωμαϊκών, υστερορωμαϊκών, βυζαντινών και μεσαιωνικών νομισμάτων σου στο Νομισματικό Μουσείο όπου και εκτίθενται.
Για την αφοσίωση σου στην αξία της δημόσιας ανιδιοτελούς προσφοράς. Για την αγάπη σου για τις κατασκευές και τις χειρωνακτικές εργασίες, τον σεβασμό σου για καθετί ζωντανό, για τα φυτά, για τα ζώα.
Και φυσικά τη λατρεία σου για τις συλλογές. Τα 500 ακροκέραμα – συλλογή μιας ζωής – που τα δώρισες κι αυτά στο «Μουσείο της πόλης των Αθηνών» και που παρότι εσύ οργάνωσες ως την τελευταία λεπτομέρεια αν και ήδη άρρωστος, δεν πρόλαβες να τα δεις να ανοίγουν για τον κόσμο.
Για το πάθος σου για το διάβασμα και τη συγγραφή. Τη βαθιά σου γνώση ότι η παράδοση σημαίνει συνέχεια και ανανέωση και όχι στασιμότητα.
Τον τελευταίο καιρό σου είπα πολλά. Δεν σου είπα μόνο πόσο θα μου λείψεις γιατί ήξερα ότι αυτό θα σε στεναχωρούσε. Θα μου λείψεις αφάνταστα. Σου υπόσχομαι ότι θα κρατάω ζωντανές τις ιστορίες σου, θα μιλάω για σένα, θα σε βλέπω στα παιδιά μου στα όποια αφήνεις παρακαταθήκη όχι μόνο το όνομά σου που το κουβαλούν αλλά και το παράδειγμα της προσωπικότητάς σου. Γιατί ήταν τυχερά και πρόλαβαν έστω και λίγο να σε ζήσουν.
Δεν σε αποχαιρετώ. Σε ευχαριστώ. Για όλα όσα μου έδωσες, για όλα όσα ήσουν. Για όλα όσα θα συνεχίσεις να είσαι μέσα μου.
Η καρδιά μου είναι γεμάτη από σένα.
Καλό ταξίδι μπαμπά…
Και κάτι τελευταίο…
Νιώθω ότι ύστερα από ό,τι πέρασε ο πατέρας μου τον τελευταίο καιρό θα ήθελε να το πω.
Ειδικά τώρα που εδώ ανάμεσά σας υπάρχουν άνθρωποι που θα μπορούσαν έμπρακτα να το λάβουν υπόψη.
Στις δύσκολες μέρες της ασθένειάς του, είδαμε τι σημαίνει γενναιότητα και αξιοπρέπεια μέσα στον πόνο.
Είδαμε όμως και κάτι ακόμη — πόσο σημαντικό είναι να μπορεί ένας άνθρωπος να μένει στο σπίτι του, κοντά στους δικούς του, με φροντίδα, ανακούφιση και αγάπη.
Αυτές οι στιγμές μάς θυμίζουν πως η ανακουφιστική φροντίδα δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανθρώπινο δικαίωμα.
Θα ‘πρεπε το κράτος μας να αρχίσει και αυτό – όπως σε πολλές χώρες του εξωτερικού – να στηρίζει με κάθε τρόπο προγράμματα που επιτρέπουν στους ασθενείς να ζουν τις τελευταίες τους μέρες στα σπίτια τους, με σεβασμό, χωρίς πόνο, μέσα στην αγκαλιά των ανθρώπων τους.
Γιατί η πραγματική πρόοδος μιας κοινωνίας φαίνεται κι από το πώς στέκεται δίπλα σε όσους φεύγουν — με φροντίδα, αγάπη και ανθρωπιά».
***
Ο Αναστάσης-Πέτρος Παπαληγούρας γεννήθηκε στην Αθήνα στις 14 Απριλίου 1948 και έφυγε από τη ζωή την Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026. Γονείς του ήταν ο Παναγής και η Δέσποινα Παπαληγούρα. Με τη σύζυγό του Ζαΐρα απέκτησαν την κόρη τους Λένα.
