Ένα λαμπρό κι εντυπωσιακό δέντρο. Ίσως το κοινό κάπως κακόηχο όνομά του δεν άφησε τους ποιητές να το υμνήσουν. Είναι αυτοφυές σε όλη τη Μεσόγειο. Υπερβολικά προσαρμοστικό και ολιγαρκές. Το συναντάμε ακόμα και σε πεζοδρόμια στην Ιπποκράτους.
Όταν ανθίζει, από τα τέλη του Μαρτίου, κάνει δίνει μεγάλη ομορφιά στο τοπίο. Ένα ροζ-μοβ δέντρο χωρίς φύλλα, καλυμμένο σχεδόν όλο από λουλούδια. Βλέπεται είναι φυλλοβόλο. Τον χειμώνα χάνει το φύλλωμά του. Μετά την άνθιση όμως ξαναντύνεται.
Έχει πυκνό ωραίο φύλλωμα και κάνει και πολύ ωραία σκιά. Μεγαλώνει μέτρια. Φτάνει τα 5-6 μέτρα. Δεν θα σας προβληματίσουν οι ρίζες του. Ούτε θέλει καμιά ιδιαίτερη περιποίηση. Μόνο ηλιόλουστο σημείο και καλά στραγγιζόμενο χώμα.
Σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου και ειδικά στην ελληνική ύπαιθρο πολύ συχνά εμφανίζεται ένα δέντρο με έντονη και θεαματική φουξ ανθοφορία καθόλη τη διάρκεια της Άνοιξης και ονομάζεται κουτσουπιά ή cercis siliquastrum. Πρόκειται για ένα φυλλοβόλο δέντρο βραδείας ανάπτυξης που δεν ξεπερνά τα 15 μέτρα σε ύψος στο τελειωτικό στάδιο της εξέλιξής του, και έχει δυνατότητα να κοσμήσει έναν χώρο στον κήπο μεμονωμένο, δίνοντας έναν άλλο τόνο δροσιάς και φρεσκάδας με τον υπέροχο χρωματισμό του. Οι εδαφολογικές απαιτήσεις δεν του ταιριάζουν και τοποθετείται, όπου χρειάζεται, άφοβα, καθώς παρουσιάζει μεγάλες αντοχές σε αντίξοες συνθήκες και ειδικά στην παρατεταμένη ξηρασία του καλοκαιριού.
Ιδανικό για παραθαλάσσιες φυτεύσεις και μέρη με νερό έντονης αλάτωσης, συστατικό που δεν επηρεάζει ούτε στο ελάχιστο την ανάπτυξή του. Η λίπανσή του επιβάλλεται σε μηνιαία βάση και σε δοσολογία τέτοια που να δικαιολογείται από το μέγεθος του δέντρου.
Τέλος, το όνομά του συνδέεται με δύο γεγονότα, πρώτα με την ιστορική αλήθεια που κρύβεται πίσω από την αυτοκτονία του Ιούδα του Ισκαριώτη (λέγεται ότι το δέντρο από το οποίο κρεμάστηκε ανήκει στο γένος της κουτσουπιάς) και δεύτερον με την κίνηση των ερωτευμένων να προσφέρουν τα κλαδιά του ως χειρονομία αγάπης στο έτερον ήμισυ.
Όπως και να έχει, η κουτσουπιά είναι ένα εύρωστο, γεροδεμένο, καλοσχηματισμένο και πανέμορφο δέντρο που αξίζει να αποκτήσει μια θέση σε οποιονδήποτε λειτουργικό και ολοκληρωμένο αισθητικά κήπο.
Πολλά τα λουλούδια, τα δέντρα και οι θάμνοι της Άνοιξης που η ύπαρξή τους σχετίζεται με το Πάσχα και την τελετουργία του. Αρκετά περισσότεροι, οι μύθοι που τα περιβάλουν.
Η κουτσουπιά απαντάται στην ελληνική φύση και με τις ονομασίες Κότσικας, Μαμουκαλιά και Κερκίδα. Το λατινικό της όνομα Cercis προέρχεται από την ελληνική λέξη κερκίδα, εξάρτημα του αργαλειού που χτυπούσε το υφάδι ώστε να σχηματίζεται το ύφασμα. Τα χρόνια που κάποιος συναντούσε τον αργαλειό σε κάθε ελληνικό σπίτι, η κουτσουπιά ήταν το κατάλληλο δέντρο για να κατασκευαστεί αυτό το εξάρτημα. Συχνά όμως κατασκεύαζαν και μικροέπιπλα. Τα άνθη της είναι πυκνά χρώματος μοβ.
Η ομορφιά του το μετέτρεψε σε καλλωπιστικό δέντρο τα τελευταία χρόνια, σε κήπους αλλά και σε πόλεις, δίνοντας χρώμα την Άνοιξη στους γκρίζους δρόμους τους. Είναι γνωστό και ως δέντρο του Ιούδα (Arbre de Judee).
Άρρηκτα συνδεδεμένη η κουτσουπιά με τη χριστιανοσύνη. Κατά τη λαϊκή παράδοση είναι το δέντρο που κρεμάστηκε ο Ιούδας μετά την προδοσία. Σύμφωνα με το μύθο, επειδή το δέντρο είναι ιδιαίτερα ευλύγιστο, ο Ιούδας δεν ξεψύχησε αμέσως αλλά έμεινε κρεμασμένος εκεί τρεις μέρες. Γι’ αυτό και η ψυχή του δεν πήγε στον κάτω κόσμο.
Λέγεται πως το δέντρο κοκκίνισε από την ντροπή του, επειδή η ύπαρξή του συνδέθηκε με τον Ιούδα.
***
Ποίημα του Βαγγέλη Χρόνη
Ο φόβος του Ιούδα
Ο Ιούδας φοβούμενος
το αβέβαιο μέλλον του
κρεμάστηκε στην κουτσουπιά
πιστεύοντας πως θα μεταφερθεί απέναντι
στολισμένος με λιλά άνθη.
Άνοιξη θα πρέπει να ήταν
κοντά στο Πάσχα.
Η τύχη του και οι τύψεις του αγνοούνται.
Από τη συλλογή Η ευθύνη του Μαΐου, Καστανιώτη, Αθήνα 2014.
