«Υπάρχει μια χρονική στιγμή στην ιστορία της κοινωνίας, όπου αυτή γίνεται τόσο παθολογικά μαλακή και τρυφερή, ώστε παίρνει το μέρος ακόμη και εκείνου που τη βλάπτει, του εγκληματία, και μάλιστα σοβαρά και ειλικρινά».
«Es giebt einen Zeitpunkt in der Geschichte der Gesellschaft, wo sie so krankhaft weich und zärtlich wird, dass sie selbst für ihren Schädiger Partei nimmt, den Verbrecher, und zwar ernsthaft und ehrlich».
Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από το έργο του Φρίντριχ Νίτσε «Πέρα από το Καλό και το Κακό» (Beyond Good and Evil, 1886), και συγκεκριμένα από την παράγραφο 201.
Στο σημείο αυτό, ο Νίτσε αναλύει την εξέλιξη της κοινωνικής ηθικής και πώς αυτή μεταβάλλεται όταν μια κοινότητα νιώθει πλέον ασφαλής από εξωτερικούς κινδύνους.
Η γέννηση της «παθολογικής» τρυφερότητας: Όταν μια κοινωνία δεν απειλείται πλέον άμεσα από επιβίωση, ο φόβος μετατοπίζεται από τους εξωτερικούς εχθρούς στους εσωτερικούς. Σταδιακά, η ίδια η έννοια της τιμωρίας ή της αυστηρότητας αρχίζει να προκαλεί δυσφορία στους πολίτες.
Η αντιστροφή των αξιών: Η κοινωνία φτάνει σε ένα σημείο παρακμής (κατά τον Νίτσε), όπου η συμπόνια αποσυνδέεται από τη δικαιοσύνη. Το να είναι κανείς αυστηρός με τον εγκληματία θεωρείται σκληρότητα, και έτσι η κοινότητα αρχίζει να δικαιολογεί ή να προστατεύει αυτόν που τη βλάπτει, θεωρώντας τον «θύμα» των συνθηκών.
Η κριτική στη «μαζική ηθική»: Ο Νίτσε χρησιμοποιεί αυτή την παρατήρηση για να ασκήσει κριτική στη χριστιανική και δημοκρατική ηθική της εποχής του, τις οποίες θεωρούσε εκφράσεις μιας «ηθικής των δούλων» που αποδυναμώνει τα υγιή ένστικτα αυτοσυντήρησης και ισχύος μιας κοινωνίας.
Το συγκεκριμένο απόσπασμα χρησιμοποιείται συχνά μέχρι και σήμερα σε συζητήσεις γύρω από την εγκληματικότητα, το σωφρονιστικό σύστημα και τα όρια της κοινωνικής ανοχής.
Το έργο του Φρίντριχ Νίτσε «Πέρα από το Καλό και το Κακό» έχει μεταφραστεί ολόκληρο στα ελληνικά. Η πιο γνωστή και έγκριτη έκδοση των Απάντων του Νίτσε ανήκει στον σπουδαίο μεταφραστή Ζήση Σαρίκα (Εκδόσεις Νησίδες / Πανόπτικον).
