Cat Is Art

Κωνσταντίνος Καβάφης, «Θερμοπύλες» [1901, 1903]

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή των
ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.
Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·
δίκαιοι κ’ ίσιοι σ’ όλες των τες πράξεις,
αλλά με λύπη κιόλας κ’ ευσπλαχνία·
γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν
είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι,
πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·
πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,
πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους. Και περισσότερη τιμή τούς πρέπει
όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)
πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,
κ’ οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης έγραψε το 1903 το ποίημα «Θερμοπύλες», το ύφος και το περιεχόμενο του οποίου θυμίζει αρχαίο επίγραμμα. Το ποίημα αναφέρεται ρητά στη μάχη των Θερμοπυλών, αλλά δίνει και άλλες συμβολικές προεκτάσεις στη θυσία των Σπαρτιατών. Παράλληλα με τη συναίσθηση του χρέους προς την πατρίδα ο ποιητής εξαίρει την προσωπική στάση των πολεμιστών και τονίζει τη σημασία της οφειλόμενης τιμής σε αυτούς που, παρά τις δυσκολίες, αγωνίζονται για να διαφυλάξουν τις αξίες και την ελευθερία του.

Στο ποίημα του Καβάφη, “Θερμοπύλες”, μπορούμε να διακρίνουμε πολλά ιστορικά στοιχεία, ταυτόχρονα όμως το ποίημα δεν παύει να είναι και χρονολογικά επίκαιρο.

Αρχικά ο Καβάφης αξιοποιώντας το ιστορικό γεγονός της μάχης των Θερμοπυλών, συνθέτει ένα ποίημα για να επαινέσει όσους θέτουν στη ζωή τους «Θερμοπύλες», όσους θέτουν δηλαδή κάποιο σημαντικό για εκείνους σκοπό και τον υπερασπίζονται μέχρι τέλους. Επιπλέον ένα από τα πιο όμορφα χαρακτηριστικά του ποιήματος είναι πως ο ποιητής δεν προσδιορίζει τι ακριβώς είναι οι Θερμοπύλες, αφήνοντας έτσι στον αναγνώστη την ελευθερία να φανταστεί, ποιος σκοπός αξίζει να είναι τόσο σημαντικός. Έτσι μπορούμε εύκολα να συμπεράνουμε ότι από αυτό το συμβολισμό ο Καβάφης εννοεί έμμεσα τους ανθρώπους που ζουν με ηθικές αρχές και παραμένουν αμετακίνητοι στα ιδανικά τους.

Επιπρόσθετα ένα στοιχείο που αρέσει ιδιαίτερα στο ποίημα του Καβάφη είναι ο παραλληλισμός που κάνει ο ποιητής με τους Σπαρτιάτες που προδόθηκαν από τον Εφιάλτη και με τους ανθρώπους της σημερινής εποχής. Ο ποιητής, ολοκληρώνοντας το ποίημά του, τονίζει δηλαδή πως πρέπει να επιμένουμε στα πιστεύω μας και να παραμένουμε ακλόνητοι στις πεποιθήσεις μας, παρόλο που γνωρίζουμε ότι στο τέλος μπορεί και να μην επικρατήσουν.

  • Αρχαία τείχη στις Θερμοπύλες. Antico muro alle Termopile. Έκδοση: POMARDI, Simone. Viaggio nella Grecia fatto da Simone Pomardi negli anni 1804, 1805, e 1806. Arrichito di tavole in rame, τ. II, Ρώμη, Vincenzo Poggioli, 1820.
Εκτύπωση
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΚωνσταντίνος Καβάφης, «Θερμοπύλες» [1901, 1903]

Related Posts