27.7 C
Athens
Δευτέρα 16 Μαΐου 2022
 

“Heisenberg” ή το θαυμαστό αναίτιο του έρωτα

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Εκτός από την «Κοπεγχάγη» του Μάικλ Φρέιν, μια φανταστική συζήτηση δύο διάσημων φυσικών, του Βέρνερ Χάιζενμπεργκ και του Νιλς Μπορ, που θέτει ερωτήματα γύρω από την πορεία της επιστήμης και της πολιτικής αλλά και τη μεταξύ τους σχέση κατά τον 20ό αιώνα, το όνομα Heisenberg το συναντήσαμε φέτος και σε ένα ακόμη θεατρικό έργο. Πρόκειται για το “Heisenberg” του Σάιμον Στίβενς που παρουσιάζεται στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Δέκα χρόνια μετά το «Motortown», o Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος σκηνοθετεί ένα ακόμη έργο του ταλαντούχου 46χρονου Βρετανού θεατρικού συγγραφέα Σάιμον Στίβενς στο εμβληματικό Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Βασισμένο στην αρχή της απροσδιοριστίας ή διαφορετικά την αρχή της αβεβαιότητας, το έργο πραγματεύεται τον έρωτα μεταξύ ανθρώπων με μεγάλη διαφορά ηλικίας. Ο έρωτας δεν κοιτά χρόνια ή φύλο. Οι άνθρωποι είτε ταιριάζουν πνευματικά, ερωτικά και ψυχικά, είτε όχι. Μια συνειδητή επιλογή που βασίζεται στον έρωτα και την αγάπη, την έλξη και το συναίσθημα, δεν μπορεί να φοβηθεί ή να καταργηθεί από τη διαφορά ηλικίας ή άλλες «τεχνικές» λεπτομέρειες. Υπάρχει άραγε κατάλληλη ηλικία στη ζωή για ένα δυνατό και όμορφο έρωτα; Μπορείς να βάλεις κανόνες, εμπόδια και στεγανά στον έρωτα; Μπορείς να τον απαγορεύσεις;

Τριάντα χρόνια διαφορά

Το έργο έρχεται να επιβεβαιώσει ότι μπορούν να αγαπηθούν μεταξύ τους και να ευτυχήσουν δύο πολύ διαφορετικοί άνθρωποι. Η Τζόρτζι, Αμερικάνα που ζει στο Λονδίνο, είναι πληθωρική. Μιλάει πολύ, γελάει, βρίζει, διεκδικεί, επιμένει. Έχει ένα γιο 19 χρονών, που εδώ και δυο χρόνια έφυγε στην Αμερική κι έριξε μαύρη πέτρα πίσω του. Ο Άλεξ, Ιρλανδός που ζει επίσης στο Λονδίνο, είναι λιγομίλητος, εσωστρεφής, κρατάει μια ζωή ημερολόγιο, αγαπάει τη μουσική, είναι ρομαντικός περιπατητής, πενθεί ακόμα την πρώτη του αγάπη, διατηρεί ένα συνοικιακό κρεοπωλείο που δεν τα πάει και τόσο καλά. Είναι κι δυο τους μόνοι. Έχουν τριάντα τόσα χρόνια διαφορά.

Ο Άλεξ και η Τζόρτζι γνωρίζονται όταν η Τζόρτζι βλέπει τον Άλεξ σ’ ένα σιδηροδρομικό σταθμό. Τον πλησιάζει από την πίσω πλευρά ενώ κάθεται ανύποπτος σε ένα παγκάκι και του δίνει αυθόρμητα ένα θερμό φιλί στο λαιμό.

Ένας φυσικός νόμος

Η αρχή της αβεβαιότητας είναι ίσως η μεγαλύτερη επιστημονική ανακάλυψη όλων των εποχών. Είναι εκείνος ο μοναδικός φυσικός νόμος που «ενορχηστρώνει» όλες τις θεμελιώδεις φυσικές προϋποθέσεις που κάνουν δυνατή την ανάδυση της ζωής στο σύμπαν. Από τη σταθερότητα των ατόμων και των μορίων μέχρι τη μακροβιότητα των άστρων.

Πρόκειται για βασικό αξίωμα της κβαντικής μηχανικής που διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1927 από τον Βέρνερ Χάιζενμπεργκ (Werner Heisenberg, 1901 – 1976). Σύμφωνα με την αρχή της απροσδιοριστίας είναι αδύνατο να μετρηθεί ταυτόχρονα και με ακρίβεια, ούτε πρακτικά, ούτε και θεωρητικά, η θέση και η ταχύτητα, ή η ορμή, ενός σωματιδίου.

Εν αντιθέσει με την αρχή της αιτιοκρατίας, σύμφωνα με την αρχή της απροσδιοριστίας υπάρχουν γεγονότα των οποίων η εκδήλωση δεν υπαγορεύεται από κάποια αιτία.

Η απροσδιοριστία αυτή δεν αναφέρεται στην ανικανότητα του ανθρώπου να παρατηρήσει ορισμένα φαινόμενα στον μικρόκοσμο αλλά σε μία πραγματική ιδιότητα του Φυσικού Κόσμου, η οποία εμφανίζεται και πειραματικά. Ο λόγος που δεν βλέπουμε αυτή την αβεβαιότητα στην καθημερινότητα είναι ότι εμφανίζεται σε πολύ μικρή κλίμακα και γίνεται κυρίως εμφανής στον μικρόκοσμο.

Το “τυχαίο” είναι μέρος της καθημερινής μας ζωής και έχουμε συνηθίσει να ζούμε με αυτό. Το «τυχαίο» χαρακτηρίζει φαινόμενα τα οποία δεν μπορούν εκ των προτέρων να προβλεφθούν. Για παράδειγμα, όταν ρίχνουμε ένα ζάρι δεν μπορούμε να ξέρουμε εκ των προτέρων τον αριθμό που θα βγει, αν η ρίψη γίνει σωστά και το ζάρι είναι καλά ισορροπημένο. Κατά τον ίδιο τρόπο, ορισμένα φυσικά φαινόμενα δείχνουν απρόβλεπτα: ο κεραυνός, η πτώση μετεωριτών, οι αφύσικα άφθονες βροχές…

Η συνάντηση των δύο χαρακτήρων γίνεται τυχαία, η αυθόρμητη πράξη της Τζόρτζι επίσης τυχαία, συνοδεύεται όμως από μια δυνατή έλξη. Είτε πρόκειται για παιχνίδι της μοίρας είτε της φαντασίας, είτε της τύχης, οι ώριμες ερωτικές περιπέτειες είναι στην ουσία ένα παιχνίδι με τη φωτιά, καθώς το ξύπνημα της λίμπιντο δημιουργεί ανάφλεξη στη γνωριμία τους.

Οι χαρακτήρες

Η Τζόρτζι έχει μια περίεργη σχέση με την αλήθεια και το ψέμα. Δεν θέλει να φανερωθεί ο προσωπικός της πόνος, γι’ αυτό προτιμάει να εκπέμπει κάτι ψεύτικο για να επιβιώσει. Έχει χιούμορ, αλλά είναι και κυνική. Εξάλλου συνήθως όταν μας πονάει κάτι, χρησιμοποιούμε το χιούμορ για να οχυρωθούμε.

Είναι δύο αντίθετοι κόσμοι που συγκλίνουν λόγω του αναίτιου του έρωτα. Με λογική δεν μπορεί να υπάρξει αυτή η σύζευξη, αλλά στον έρωτα συμβαίνει. Γιατί έτσι εφαρμόζεται η αρχή της απροσδιοριστίας. Όλα συντελούνται χωρίς αιτία. Αυτός είναι ο έρωτας. Είναι η γοητεία αυτής της άγνωστης πλευράς του άλλου που συχνά όταν την ανακαλύπτεις χάνει τη γοητεία του και φεύγει ο έρωτας.

Ο Άλεξ είναι ένας άνθρωπος που βλέπει τη ζωή του πίσω από τη βιτρίνα ή τη βλέπει με γυαλιά μυωπίας. Μέχρι και την τελευταία στιγμή έχει αναστολές αφού ως άνθρωπος σε περασμένη ηλικία έχει έντονο το αίσθημα της φοβίας και της ανασφάλειας. Απολαμβάνει εντέλει τον κόσμο και γεωγραφικά και ψυχολογικά και συναισθηματικά μέσω της Τζόρτζι. Είναι ένα μοναχικό άτομο που διάγει έναν τρόπο ζωής μέσα στην κενότητα. Η στιγμή της αποκάλυψης έρχεται όταν ανακαλύπτει τον κόσμο και τελικά ο κόσμος του είναι ο άλλος. Η Τζόρτζι μπαίνει στη ζωή του για να τον «λύσει», να τον ελευθερώσει από τις φοβίες.

Και, όπως καταλάβαμε, η αρχή της αβεβαιότητας είναι ο «μυστικός συνθέτης», όπως ο Σταύρος Γασπαράτος που δημιουργεί το υπέροχα διαυγές ηχοτοπίο της παράστασης, της παράξενης κοσμικής μουσικής που «ακούστηκε» στο σύμπαν λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και χάρις στην οποία «έσπασε» η ομοιομορφία του αρχέγονου κόσμου και επιτεύχθηκε ο σχηματισμός των γαλαξιών, των άστρων και των πλανητών των λίκνων της ζωής. Το υπέροχο τυχαίο!

Η αρχή της αβεβαιότητας είναι λοιπόν ένας φυσικός νόμος που δρα κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων. Στο υπόγειο. Στα έγκατα της ύλης. Από εκεί ελέγχει όλα όσα συμβαίνουν «επί σκηνής». Στο θέατρο του δικού μας αισθητού κόσμου.

Οι εκπλήξεις της ζωής

Δε χρειάζονται πολλές γνώσεις φυσικής για να απολαύσει ο θεατής το έργο του Σάιμον Στίβενς, «Ηeisenberg», αρκεί το ένστικτο. Η κατανόηση και η συμπάθεια. Γιατί ο παλιός γνώριμος του Θεάτρου του Νέου Κόσμου (το 2007-08 είχε παρουσιαστεί εκεί το «Motortown»), ενδιαφέρεται όχι τόσο για την κβαντομηχανική καθαυτή αλλά για το πώς μπορείς να παρατηρήσεις αυτή την αρχή στις ανθρώπινες σχέσεις. Πιστεύει ότι η αντίληψή μας για τους ανθρώπους αλλάζει ανάλογα με το τι ξέρουμε γι’ αυτούς, τι βλέπουμε και από ποια σκοπιά το βλέπουμε. Ο Στίβενς είναι ένας συγγραφέας που αγαπά τις εκπλήξεις και προφανώς γνωρίζει καλά ότι οι ανθρώπινες ζωές μάς επιφυλάσσουν πολλές απ’ αυτές.

Τι μπορεί να βγει από τη συνάντηση μιας σαρωτικής σαραντάρας κι ενός ντροπαλού εβδομηντάρη; Πότε κλείνει ο ερωτικός κύκλος της ζωής των ανθρώπων; Κλείνει ποτέ οριστικά; Πώς το αναπόφευκτο τέλος φωτίζεται από λάμψεις εφηβικές;

Ένα έργο συγκινητικό, αισιόδοξο, γλυκόπικρο, με χιούμορ, που είναι αφιερωμένο στο θαύμα της ζωής, ακόμα και όταν στο βάθος βλέπει τον άγγελο του θανάτου. Ιδίως τότε. Ένα έργο που μας προκαλεί να σπάσουμε τα ταμπού, να πετάξουμε τις παρωπίδες και να δείξουμε κατανόηση και ενσυναίσθηση.

Ζούμε σε αβέβαιους καιρούς. Αντί να τρομάζουμε, ας σκεφτούμε πως η ζωή με αβεβαιότητα μπορεί να είναι μόνον η αρχή της πιο όμορφης περιπέτειας.

Σε αυτόν τον επισφαλή κόσμο, ποιος μπορεί να προβλέψει τι φέρνει τους ανθρώπους κοντά; Όταν δύο άγνωστοι συναντιούνται τυχαία μέσα στη φασαρία ενός σιδηροδρομικού σταθμού του Λονδίνου, η ζωή τους μπορεί να αλλάξει για πάντα.

Ο ρομαντικός μύθος του Σάιμον Στίβενς χρησιμοποιεί την επιστήμη για να προσφέρει στο κοινό ένα κομμάτι διανοητικού παιχνιδιού.

Οι συντελεστές

Η βασική απόλαυση στην παράσταση, ωστόσο, έγκειται στην καθαρότητα της σκηνοθεσίας του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου και τις έξοχες και τολμηρές ερμηνείες.

Το σκηνικό (Σκηνικά-Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού) αποτελείται από πάμπολλες απλές ξύλινες παλέτες που οι ηθοποιοί μετακινούν και διαμορφώνουν το περιβάλλον των σκηνών, γεγονός που καταγράφει τέλεια την αίσθηση αφενός της παγίδευσης και αφετέρου της διαφυγής, της ελπίδας. Οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη αναπτύσσουν μια πρισματική γκάμα χρωμάτων για να απεικονίσουν τη μεταβαλλόμενη φύση της αγάπης στην ιστορία. Η Σεσίλ Μικρούτσικου με την επιμέλεια της κίνησης δίνει έναν ανάλαφρο ερωτισμό στα βήματα των ερμηνευτών.

Και οι δύο ηθοποιοί, η Κόρα Καρβούνη και ο Περικλής Μουστάκης, ερμηνεύουν με εύκαμπτη φυσικότητα, με αρμονία χημείας και θεατρική ειλικρίνεια. Είναι πραγματικά εξαιρετικοί και η παράσταση περιέχει πολλές στιγμές ήρεμης ευχαρίστησης, που μας γεμίζουν συγκίνηση, συγκατάβαση και τρυφερότητα.

Ο Περικλής Μουστάκης έχει πειστικότατες ψυχικές διακυμάνσεις και υφολογικά είναι πολύ σωστός. Η Κόρα Καρβούνη παίζει με αδρότητα και με έναν μητρικό σαρκασμό, που συγκλονίζει.

Το έργο του Σάιμον Στίβενς, «Ηeisenberg», στην εξαίρετη μετάφραση του Μενέλαου Καραντζά, αγγίζει τις ευαίσθητες χορδές μας. Αφορά τον έρωτα και την αγάπη, την αποδοχή και την ανεκτικότητα. Ο Βρετανός συγγραφέας με την καθηλωτικά διεισδυτική ματιά του εμπνέεται από την αληθινή ζωή και μιλά για πραγματικούς ανθρώπους στον πραγματικό κόσμο. Παρακολουθεί με χαμόγελο και με ευγένεια, το πώς μια σχέση, διαμορφώνεται, εξελίσσεται, ανθεί, πραγματώνεται. 

Μία παράσταση πλήρης απ’ όλες τις απόψεις, που αξίζει να δείτε.

  • Το «Heisenberg» παίχτηκε για πρώτη φορά το 2015, στη Νέα Υόρκη, σε σκηνοθεσία του Μαρκ Μπρόκοου, στο New York City Center-Stage II. Η παράσταση αυτή την εποχή παίζεται με μεγάλη επιτυχία στο West End στο Λονδίνο (Wyndham’s Theatre), σε σκηνοθεσία της Marianne Elliott.

Ταυτότητα της παράστασης

Μετάφραση: Μενέλαος Καραντζάς

Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος

Σκηνικά-Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού

Eπιμέλεια κίνησης: Σεσίλ Μικρούτσικου

Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος

Σχεδιασμός φωτισμών: Σάκης Μπιρμπίλης

Βοηθός σκηνοθέτη: Άννα Τσαπάρα

Φωτογραφία: Έφη Γούση

Φωτογραφίες παράστασης: Δομνίκη Μητροπούλου

Παίζουν οι ηθοποιοί:

Κόρα Καρβούνη

Περικλής Μουστάκης

Θέατρο του Νέου Κόσμου

Αντισθένους 7 & Θαρύπου, τηλ. 210 9212900
Παραστάσεις: Τετάρτη-Σάββατο 21:15, Κυριακή 19:00

Τιμές Εισιτηρίων: Τετάρτη-Πέμπτη: Κανονικό 14€, Φοιτητικό 12€, Ανέργων 10€
Σάββατο-Κυριακή: Κανονικό 17€, Φοιτητικό / Ανέργων 15€

Διάρκεια: 85 λεπτά

 

 

 

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
695ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
- Advertisement -

Τελευταία άρθρα

Cat Is Art