33.5 C
Athens
Δευτέρα 22 Ιουλίου 2024

H 7η επιστολή του Πλάτωνα

7η επιστολή: Η μόνη από τις δεκατρείς πλατωνικές επιστολές που θεωρείται γνήσια. Περιγράφει τις δραστηριότητες του Πλάτωνα στη Σικελία και περιλαμβάνει μια σημαντική φιλοσοφική παρέκβαση.

Το περιεχόμενο της επιστολής

Η Έβδομη Επιστολή απευθύνεται στους συγγενείς και τους φίλους του Δίωνα οι οποίοι ζήτησαν τις συμβουλές του Πλάτωνα για τη σωστή πολιτική οργάνωση. Ο Δίων κατόρθωσε να ανατρέψει τον Διονύσιο Β’ αλλά δεν πρόλαβε να πάρει την εξουσία στις Συρακούσες και δολοφονήθηκε το 354 π.Χ. Οι οπαδοί του Δίωνα συνέχισαν το έργο του και ζήτησαν τις συμβουλές του Πλάτωνα. Εάν, λοιπόν, η Έβδομη Επιστολή είναι γνήσιο έργο του Πλάτωνα, τότε ίσως γράφτηκε το 353 π.Χ.

Σ’ αυτό το αίτημα των οπαδών του Δίωνα για συμβουλές, ο Πλάτων απαντά περιγράφοντας τα ταξίδια του στη Σικελία, ενώ ασχολείται λιγότερο με το πολιτικό πρόγραμμα. Επαναλαμβάνει το δίδαγμα της Πολιτείας ότι η κοινωνία θα γίνει καλύτερη όταν κυβερνήσουν οι φιλόσοφοι – βασιλείς, δηλαδή, να κυβερνήσουν οι φιλόσοφοι ή να ασχοληθούν με τη φιλοσοφία οι πολιτικοί.

Η Επιστολή προσφέρει πολλά βιογραφικά στοιχεία του Πλάτωνα αλλά σχεδόν τίποτα για την πολιτική φιλοσοφία του. Μαθαίνουμε για τη στάση του Πλάτωνα απέναντι στους Τριάκοντα τυράννους αλλά και την προσπάθειά του να μη μείνουν στη θεωρία όσα σχεδίαζε αλλά να γίνουν πράξη: α) με τη μετάβασή του τρεις φορές στη Σικελία για να εφαρμόσει την ιδανική πολιτεία, β) με την ίδρυση της Ακαδημίας.

Η φιλοσοφική παρέκβαση

Ο Πλάτων συνεχίζει τον γνωστό ισχυρισμό του στον Φαίδρο για την ανωτερότητα του προφορικού έναντι του γραπτού λόγου. Λέει ότι δεν έχει γράψει τίποτα για την «ουσία των όντων» γιατί αυτό το θέμα δεν μπορεί να εκφραστεί πλήρως με τον προφορικό ή τον γραπτό λόγο. Η φιλοσοφία είναι μια ενασχόληση καθημερινή, μακρόχρονη και επίπονη με σκοπό να οδηγήσει την ανθρώπινη ψυχή «ξαφνικά» στη φώτιση. Όλη αυτή η πορεία είναι μια προσπάθεια μάθησης πέρα από τη γλωσσική έκφραση η οποία εγκλωβίζει παραστάσεις και έννοιες, με αποτέλεσμα αυτές να μην μπορούν να εκφράσουν την ουσία των όντων. Για να πάψει αυτός ο εγκλωβισμός, η ψυχή πρέπει να έχει φυσική συγγένεια με τις Ιδέες, να διαθέτει πνευματικές ικανότητες και να είναι αφοσιωμένη στον σκοπό της∙ στη συνέχεια θα εφαρμόσει τη διαλεκτική μέθοδο, δηλαδή έλεγχο με ερωτήσεις και απαντήσεις για όλα όσα διατυπώνονται.

Επομένως, ο δρόμος προς την αληθινή γνώση είναι δύσκολος γιατί αυτή η γνώση δεν μπορεί να εκφραστεί με λόγια. Εάν μπορούσε, τότε θα ήταν εύκολο με τον έλεγχο να αποδειχτεί ότι κάθε τέτοια διατύπωση είναι ανίσχυρη.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ανθρώπινη γνώση που να μη διατυπώνεται με λόγια, όπως λέει στον Φαίδωνα. Το φιλοσοφικό λάθος για τον Πλάτωνα είναι να θεωρήσει κανείς ότι η αληθινή γνώση μπορεί να εκφραστεί με δόγμα, δηλαδή με ένα συμπαγές και ακλόνητο σύστημα που διατυπώνεται με λόγια.

Η γνησιότητα της Έβδομης Επιστολής

Οι μελετητές συμφωνούν ότι πρόκειται για γνήσιο έργο του Πλάτωνα. Το γλωσσικό ύφος έχει κοινά στοιχεία με τους Νόμους, ενώ οι φιλοσοφικές απόψεις αποτελούν συνέχεια των απόψεων στον Φαίδρο.

Οι προβληματισμοί των μελετητών είναι: α) Γιατί ο Πλάτων κάνει μια τόσο σημαντική φιλοσοφική παρέκβαση ενώ το υπόλοιπο περιεχόμενο δεν είναι φιλοσοφικό; Άραγε, οι οπαδοί του Δίωνα μπορούσαν να καταλάβουν τις φιλοσοφικές του απόψεις; β) Γιατί είναι τόσο έντονη η προσπάθεια του Πλάτωνα να αιτιολογήσει την «αποχή» του από τη γραφή;

Παρά τις επιφυλάξεις για τη γνησιότητά της, η Έβδομη Επιστολή είναι ένα κείμενο πολύ κοντά στην ουσία της πλατωνικής φιλοσοφίας.

Σχετικό κείμενο:

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -