Γιώργος Μιχαηλίδης. Για χάρη του μάθαμε τις γειτονιές της Νέας Ιωνίας, της Κυψέλης και του Γκύζη

 

Επιμέλεια: Παναγιώτης Μήλας

Την εποχή που γυροφέρναμε μόνο στην περιοχή του Νέου Κόσμου ένας 27χρονος «άνοιγε» λεωφόρους προς τις γειτονιές της Αθήνας. Για χάρη του κάναμε την πρώτη μεγάλη έξοδο με προορισμό τη Νέα Ιωνία.

Εκεί, σε αυτή την προσφυγούπολη γεννήθηκε ο Γιώργος Μιχαηλίδης την 1η Οκτωβρίου 1938. Μικρασιάτες οι γονείς του. Ο πατέρας του από τα Βουρλά κι η μητέρα του από την Κάτω Παναγιά.

Ο πατέρας του πολιτικός μηχανικός, οπότε η πρώτη σκέψη του Γιώργου ήταν να σπουδάσει αρχιτέκτονας. Αυτό και έκανε. Πήγε στην Αυστρία, στο Πολυτεχνείο του Γκρατς, με στόχο να πάρει το πτυχίο του.

Όμως αυτό που τον συγκινούσε ήταν ο κινηματογράφος. Κάθε μέρα έβλεπε και μια ταινία. Η σκοτεινή αίθουσα και η μεγάλη οθόνη τον είχαν μαγέψει περισσότερο από τα αρχιτεκτονικά σχέδια. Έτσι έχοντας σύμμαχο τον θείο του, διέκοψε τις σπουδές του στο Γκρατς και γύρισε στην Ελλάδα. Επόμενος στόχος η καρέκλα του σκηνοθέτη. Εκεί όμως ο θείος τού έδωσε μια συμβουλή και του άλλαξε τη ζωή. Του είπε πως δεν είναι δυνατόν να καθοδηγεί ηθοποιούς αν δεν έχει σπουδάσει ο ίδιος υποκριτική.

 

 

Το επόμενο βήμα του το έκανε προς την Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Όταν τέλειωσε τις σπουδές του μαζί με συμφοιτητές του αποφάσισαν να φτερουγίσουν σε κάποια γειτονιά της Αθήνας. Διάλεξαν τη Νέα Ιωνία όπου ο δήμαρχος Γιάννης Δομνάκης τους παραχώρησε έναν ελεύθερο βιομηχανικό χώρο. Εκεί ο Μιχαηλίδης και οι συνάδελφοί του και γκρέμισαν, και έχτισαν. Ήταν 1965, όταν δημιούργησαν εκεί το Θέατρο Νέας Ιωνίας. Αυτό ήταν το πρώτο λαϊκό περιφερειακό θέατρο στην Ελλάδα.

 

***

Για χάρη του Μιχαηλίδη «τρέξαμε» από τον Νέο Κόσμο στη Νέα Ιωνία για να δούμε τα έργα «Έξω από την πόρτα» (του Βόλφανγκ Μπόρχερτ), «Ορέστης» (Ευριπίδη), «Η αυλή των θαυμάτων» (του Ιάκωβου Καμπανέλη), «Η τελετή» και «Η επιστροφή του ευεργέτη» (του Παύλου Μάτεσι), «Ο κομιστής ειδήσεων» (του Βασίλη Ανδρεόπουλου).
Το Θέατρο άνοιξε επίσημα το 1966 και έκλεισε με βίαιο τρόπο τον επόμενο χρόνο από τη δικτατορία.

 

***

Μια άλλη γειτονιά – πού πήγαμε για χάρη του – ήταν η Κυψέλη η οποία στέγασε το 1972, μέσα στη δικτατορία, το πρώτο «Ανοιχτό Θέατρο» του Μιχαηλίδη. Η κίνηση αυτή συνοδεύτηκε από την έκδοση του περιοδικού «Ανοιχτό Θέατρο». Επρόκειτο για μια μηνιαία επιθεώρηση πολιτικού θεάτρου.

Στην Κυψέλη ο Μιχαηλίδης ανέβασε τα έργα: «Τρωαδίτισσες» (Ευριπίδη), «Βόυτσεκ» (του Γκέοργκ Μπύχνερ), «Κυριακάτικος περίπατος» (του Ζορζ Μισέλ).

Σε αυτό το έργο είδαμε για πρώτη φορά τον Λευτέρη Βογιατζή που ερμήνευσε τον ρόλο της γιαγιάς.

Ο Μιχαηλίδης ανέβασε επίσης το έργο του Γιώργου Σκούρτη «Μπερτόλδος» και τις «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης» (Εντέν Χόρβαρτ) και τα δικά του έργα «Η δίκη των έξι» και «Η μάχη της Αθήνας». Το 1975, διακόπηκε η λειτουργία του Ανοιχτού Θεάτρου.

 

***

 

Στα επόμενα χρόνια ο Μιχαηλίδης ασχολήθηκε περισσότερο με το γράψιμο. Ξεκίνησε με τα μυθιστορήματα «Πέτρος Δαρζέντας» (Κέδρος, 1980) και «Φιλμ Νουάρ» (Υάκινθος, 1980).

Δεν έπαψε όμως να εργάζεται και στο θέατρο. Ανέβασε με το Εθνικό Θέατρο τα έργα «Αμεδαίος» (Ιονέσκο), Άντον Τσέχωφ «Βυσσινόκηπος» (Τσέχοφ), «Ηλέκτρα» (Ευριπίδη), «Μαρία Στιούαρτ» (Σίλλερ), «Οιδίπους Τύραννος» (Σοφοκλή), «Στοιχειωμένο σπίτι» (Πλαύτου). Επίσης στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σκηνοθέτησε τα έργα «Εχθροί» (Γκόρκι), «Σχολείο Γυναικών» (Μολιέρου), «Φουέντε Οβεχούνα» (Λόπε Ντε Βέγκα), «Ικέτιδες» (Αισχύλου).

 

***

 

 

Σε μια άλλη γειτονιά της Αθήνας, στου Γκύζη, ο Μιχαηλίδης άνοιξε το 1984, το δεύτερο «Ανοιχτό Θέατρο». Κι εκεί πήγαμε για χάρη του για να δούμε: Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Τζον Φορντ, Άουγκουστ Στρίντμπεργκ, Άρτουρ Σνίτσλερ, Αισχύλο, Αριστοφάνη («Ειρήνη», Χάινερ Μίλλερ, Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, Ιάκωβο Καμπανέλη, Άντον Τσέχωφ, Ροζέ Βητράκ, Μάνο Ελευθερίου, Μάρω Δούκα, Μένη Κουμανταρέα, Γιάννη Σολδάτο.

Ο Μιχαηλίδης εν τω μεταξύ συνέχισε να γράφει. Την υπογραφή του έχουν τα βιβλία: «Νέοι Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς» (Κάκτος 1987), «Η Πύλη» (Καστανιώτης 1987), «Τα Φονικά» (Καστανιώτης 1991, η τριλογία μυθιστορήματος «Μύηση», «Λαβύρινθος», «Έξοδος» (Καστανιώτης 1999, 2002, 2004). Επίσης οι «Άγιοι Έρωτες», το μυθιστόρημα «Λάμδα» και οι τριλογίες «Της Επανάστασης, της Μοναξιάς και της Λαγνείας».

 

***

 

Το «Ανοιχτό Θέατρο» φιλοξένησε στα πρώτα τους βήματα πολλούς ταλαντούχους ηθοποιούς που γρήγορα πήραν τη θέση που τους άξιζε. Ανάμεσά τους ο Μηνάς Χατζησάββας και η Χρύσα Σπηλιώτη.

Από τις πιο αγαπημένες του ήταν η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη.

Όμως σχεδόν όλο το ελληνικό θέατρο συνεργάστηκε μαζί του: Αντιγόνη Βαλάκου, Νικήτας Τσακίρογλου, Όλγα Τουρνάκη, Νίκος Φιλιππόπουλος, Αμαλία Γκιζά, Μαρίνα Πεφάνη, Αθηνά Τσιλύρα, Χρήστος Καλαβρούζος, Πένυ Παπουτσή, Μιράντα Ζαφειροπούλου, Έφη Ροδίτη, Βύρων Πάλλης, Σπύρος Κωνσταντόπουλος, Γιώργος Παρτσαλάκης, Νέλλη Αγγελίδου, Κώστας Καρράς, Γιώργος Μοσχίδης, Μπάμπης Γιωτόπουλος, Θόδωρος Δημήτριεφ, Γιώργος Τσιτσόπουλος, Δημήτρης Λιγνάδης, Σπύρος Μπιμπίλας, Τάκης Βουλαλάς, Μαρία Σκούντζου, Κώστας Καρράς, Τάσος Χαλκιάς, Λίλη Παπαγιάννη, Χριστίνα Θεοδωροπούλου, Νόνη Ιωαννίδου, Έφη Μουρίκη, Ελένη Ράντου, Γιώργος Αρμένης, Κάρμεν Ρουγγέρη, Μίνα Χειμώνα, Θάλεια Αργυρίου, Κάκια Ιγερινού, Μάνια Παπαδημητρίου, Χρύσα Ρώπα, Σμαράγδα Καρύδη, Δέσποινα Κούρτη, Αλέξανδρος Λογοθέτης, Αντώνης Λουδάρος, Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, Γιώργος Δάνης και δεκάδες άλλοι και άλλες…

 

***

Όμως και ο Θανάσης Βέγγος ήταν ένας από τους πιο αγαπημένους του ηθοποιούς γι’ αυτό τον …ταλαιπωρούσε στις ατέλειωτες πρόβες που έκαναν στο Θέατρο Νταμάρι των Βριλησσίων, το 1998, όταν ετοίμαζαν τους «Αχαρνής» του Αριστοφάνη για την Επίδαυρο.

 

***

 

 

 

Στα ηρωικά χρόνια της τηλεόρασης ο Γιώργος Μιχαηλίδης τάραξε τα νερά σκηνοθετώντας σε δικά του σενάρια, τις σειρές «Συμβολαιογράφος» (Βασίλης Διαμαντόπουλος, Δέσπω Διαμαντίδου, Γιάννης Φέρτης, Μιμή Ντενίση, Ανδρέας Φιλιππίδης, Ντίνα Κώνστα, Στάθης Ψάλτης κ.α.), «Λαυρεωτικά» (Κώστας Αρζόγλου, Βασίλης Διαμαντόπουλος, Αφροδίτη Γρηγοριάδου κ.α.), «Άθλιοι των Αθηνών», «Κάθοδος», «Κίτρινος φάκελος» (Γιώργος Κιμούλης, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Ηλίας Λογοθέτης, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Βλαδίμηρος Κυριακίδης, Πέτρος Φυσούν, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, Δημήτρης Τάρλοου, Μαργαρίτα Ζορμπαλά, Ζωζώ Ζάρπα, Νίκος Μπουσδούκος και Ντίνος Λύρας), «Θυσία» κ.ά.

 

***

 

Ως δάσκαλος δίδαξε σκηνοθεσία στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου κ.ά.

 

***

 

Ο συγγραφέας και σκηνοθέτης Γιώργος Μιχαηλίδης – που αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια προβλήματα υγείας – πέθανε την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 2018 από λοίμωξη του αναπνευστικού.

 

***

 

Η γυναίκα του Μπέλα – Πελαγία, οι κόρες του Ντίνα και Δόνη, ο γιος του Αντώνης και οι φίλοι του θα τον αποχαιρετήσουν την Τετάρτη 24 Οκτωβρίου, στις 4.00 το απόγευμα, στο νεκροταφείο Μεταμόρφωσης, [Λεωφόρος Τατοΐου, Μεταμόρφωση, 14451, Αττική, Τηλέφωνο 210 – 2791715].