Του Παναγιώτη Μήλα
Μιλώντας τον Ιούλιο του 2021, εδώ στο Catisart, ο Γιώργης Κοντοπόδης είχε πει ότι εκείνη τη δύσκολη χρονιά είχε κερδίσει τη γνώση τού τι αξίζουν τα καθημερινά πράγματα, τα απλά. Και πρόσθεσε: «Κέρδισα το ότι απέβαλα νόρμες και συνήθειες που στη ρουτίνα της καθημερινότητας είχαν γίνει συνήθεια, τρόπος ζωής και μερικές φορές στόχος».
Για την αξία αυτών των απλών καθημερινών πραγμάτων μάς μιλάει και σήμερα με αφορμή το έργο «Κοιμώμενος Χαλεπάς, ο ΣΑΛός άΓΙΟΣ» του Άγγελου Ανδρεόπουλου, που παρουσιάζει στο Θέατρο Καλλιρρόης, σε σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Λιακόπουλου.
Κύριε Κοντοπόδη, πού μεγαλώσατε και τι αναμνήσεις διατηρείτε από την παιδική σας ηλικία;
*Γεννήθηκα και, μέχρι τα 17 μου, έζησα στο Ηράκλειο Κρήτης, αλλά με τις αναμνήσεις δεν τα πηγαίνω και πάρα πολύ καλά. Ίσως γιατί πρεσβεύω, ότι το παρελθόν πρέπει να μένει στο παρελθόν. Αν πρέπει να ανακαλέσω κάτι από αυτή την εποχή είναι φως του ήλιου γύρω από το σπίτι μας, καυτά μεσημέρια στο μπαλκόνι, ωραίοι περίπατοι στα ενετικά φρούρια του Ηρακλείου, πρόβες… για λέξη που υπήρχε από τα παιδικά μου χρόνια στη ζωή μου, στη φιλαρμονική του Δήμου Ηρακλείου και γενικότερα μία αίσθηση δημιουργικότητας που πάντα υπήρχε μέσα στο σπίτι και την οικογένειά μου.
Υπάρχει μια ανάμνηση από τα νεανικά σας χρόνια για κάποιον καλλιτέχνη ή για τον Χαλεπά;
*Ανάμνηση για κάποιον συγκεκριμένο καλλιτέχνη δεν μπορώ να σας πω ότι υπήρχε, πόσω μάλλον για τον Γιαννούλη Χαλεπά, του οποίου την ύπαρξη αγνοούσα στα παιδικά μου χρόνια μια και δεν είχα ασχοληθεί καθόλου με την τέχνη της γλυπτικής και τους ανθρώπους της. Μπορώ να αναφερθώ, αν θέλετε, σε μία βραδιά όμως, που έχει χαραχτεί στη μνήμη μου, όταν – κρυφά από τους γονείς μου – σηκώθηκα, μετά τα μεσάνυχτα, και τυχαία παρακολούθησα την κινηματογραφική «Αντιγόνη» του Γιώργου Τζαβέλλα στην τηλεόραση της ΕΡΤ με την Ειρήνη Παππά, τη Μάρω Κοντού, τον Μάνο Κατράκη… δεν ξέρω γιατί εκείνο το βράδυ είναι ανεξίτηλα χαραγμένο στο μυαλό μου, χωρίς να δικαιολογώ το γιατί… είναι όμως μία βραδιά που ακόμη και σήμερα θυμάμαι…
Ο συγγραφέας και ο σκηνοθέτης πώς χαρακτήρισαν τον Χαλεπά;
*Ο συγγραφέας του έργου μας, ο Άγγελος Ανδρεόπουλος, με αφορμή τη ζωή του Γιαννούλη Χαλεπά μιλά για όλους τους ανθρώπους και καλλιτέχνες των αιώνων που χαρακτηρίστηκαν σαλεμένοι… τρελοί από τον περίγυρό τους και από την εποχή τους. Ο σκηνοθέτης μας, ο Αλέξανδρος Λιακόπουλος, διαβάζοντας αυτό το μαγικό κείμενο, θέλησε να τονίσει την τάση που έχουμε, το διαφορετικό από εμάς να το επικρίνουμε, να το κατακρίνουμε και πολλές φορές να το τιμωρούμε. Στο τέλος όμως του έργου και στο τέλος της βραδιάς τόσο ο Αλέξανδρος όσο και ο Άγγελος, αυτό που κάνουν, είναι να λένε πως, το διαφορετικό είναι απλά διαφορετικό, άγνωστο, όχι οικείο… αλλά σίγουρα όχι επικίνδυνο. Αυτό είναι κάτι που φαίνεται πολύ καθαρά μέσα από την παράστασή μας.
Πώς αποφασίσατε να τον ενσαρκώσετε;
*Αυτό που εγώ είχα αποφασίσει μετά την πανδημία του covid ήταν ότι έπρεπε να βρεθώ στη σκηνή μόνος μου, για καθαρά πρακτικούς λόγους που επέβαλε η τότε πραγματικότητά μας. Μιλώντας με τον συγγραφέα του έργου, μου ανέφερε τον Γιαννούλη Χαλεπά, του οποίου τη ζωή έψαξα αμέσως μόλις κλείσαμε το τηλέφωνο και είδα το ενδιαφέρον μίας παράστασης με αφορμή τη ζωή αυτού του ανθρώπου. Και έτσι, ξεκίνησε αυτό το ταξίδι που κρατάει μέχρι και σήμερα.
Ο θεατρικός μονόλογος έχει πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα;
*Ο θεατρικός μονόλογος, κατ’ εμέ, αποτελεί μία ακόμα θεατρική πράξη. Επιλέγω, πάντα, να τον αντιμετωπίζω ως, το πλέον πολυπρόσωπο έργο μιας και συμμετέχει σε αυτό ένας ηθοποιός από σκηνής και πολλοί θεατές από πλατείας. Κάποιο πλεονέκτημα που είναι και μειονέκτημα την ίδια στιγμή, αποτελεί το ότι δεν μπορείς να κατηγορήσεις κανέναν, αν η παράσταση δεν είναι καλή παρά μόνο τον εαυτό σου… όπως αντίστροφα και, αν η παράσταση είναι καλή, τα εύσημα πάνε μόνο σε σένα. Αυτό σου δίνει μία δύναμη αλλά και μία μεγαλύτερη ευθύνη και αυτό είναι κάτι που λατρεύω στους μονολόγους.
Θα θέλατε να πείτε λίγα λόγια γι’ αυτή την παράσταση;
*Όπως είπα και πιο πάνω, η παράσταση, με αφορμή τη ζωή του καλλιτέχνη και ανθρώπου Γιαννούλη Χαλεπά, μας μιλάει για όλους τους καλλιτέχνες που ανά τους αιώνες, χαρακτηρίστηκαν διαφορετικοί από τον περίγυρό τους και σαλεμένοι. Σαφέστατα η βάση μας, είναι ο βίος και η ψυχολογία του ανθρώπου αυτού, του οποίου, όσο οξύμωρο και να ακουστεί, όλοι γνωρίζουμε πολλά έργα αλλά δεν γνωρίζουμε τον άνθρωπο πίσω από αυτά. Το έργο έρχεται να φωτίσει τις σκέψεις, τα συναισθήματα που συνόδευσαν τον άνθρωπο αυτό, με μία καριέρα από το ζενίθ στο ναδίρ και φτου και από την αρχή. Από την κορυφή στον πάτο, μια ζωή μεταξύ σφύρας και άκμονος… και για να μην πολυλογώ, όπως πολύ χαρακτηριστικά μ’ αρέσει να λέω… μία παράσταση που πρεσβεύει τη φράση «ποτέ δεν είναι αργά»… την ελπίδα!
Τι ρόλο έπαιξε ο ατυχής έρωτας στη ζωή του Χαλεπά;
*Ατυχείς έρωτες πιστεύω ότι όλοι έχουμε βιώσει στη ζωή μας. Σημαντικό για τον άνθρωπο αυτό είναι το γεγονός ότι ο έρωτας αυτός δεν ήταν απλά ατυχής, αλλά ήταν και ο μοναδικός στη ζωή του. Αυτό δείχνει το μεγαλείο των συναισθημάτων του φυσικά. Σκεφτείτε… αγάπησε και ερωτεύτηκε μία μόνο φορά, και αυτό για μένα είναι τόσο όμορφο, τόσο μυθιστορηματικό… και επιλέγω να μείνω σε αυτό. Να θαυμάζω ότι ερωτεύτηκε μία και μοναδική φορά στη ζωή του.
Η απομόνωση πόσο επηρέασε το έργο του γλύπτη;
*Θεωρώ ότι όλοι οι καλλιτέχνες είναι βαθιά μοναχικά όντα επί της ουσίας. Για να δημιουργήσεις, πρέπει να είσαι μόνος με το έργο σου, χωρίς περισπασμούς, οπότε αυτό που θα σας πω είναι, ότι κάθε καλλιτέχνης οφείλει, αν σέβεται τον εαυτό του και την τέχνη του, να απομονώνεται σε μεγάλες περιόδους της ζωής του. Μόνον έτσι θα μπορέσει να βγάλει ό,τι υπάρχει μέσα του και να το αποδώσει στο έργο του. Τα υπόλοιπα είναι απλά life style και νόρμες που, εμένα τουλάχιστον, δε μου ταιριάξανε ποτέ.
Το έντονο ενδιαφέρον των γονιών του έπαιξε ρόλο στην πορεία του;
*Mα, υπάρχει στα αλήθεια, άνθρωπος που δεν επηρεάζεται από το ενδιαφέρον ή από την έλλειψη ενδιαφέροντος από τους γονείς του; Οι γονείς μας, είναι η πρώτοι άνθρωποι που γνωρίζουμε στη ζωή μας και οι οποίοι μας συντροφεύουνε για πάρα, πάρα, πάρα πολύ καιρό – αν είμαστε τυχεροί. Η αρχή μας, τα πρότυπά μας και πολλές φορές το αντικείμενο του θαυμασμού μας. Αλίμονο στον άνθρωπο που δεν γνωρίζει πόσο έχει επηρεαστεί από την πραγματικότητα, που του διδάξανε οι γονείς του… Θεωρώ τον καθιστά ανίκανο να δημιουργήσει τη δική του…
Πώς βρήκε ο Χαλεπάς τη δύναμη να βγάλει από πάνω του τον χαρακτηρισμό του σαλεμένου;
*Δεν νομίζω, ότι ο Γιαννούλης Χαλεπάς ασχολήθηκε ποτέ με το να αποτινάξει κάποιο τέτοιο χαρακτηρισμό. Τουναντίον, θα έλεγα, συνέχισε να ζει τη ζωή του, όπως ο ίδιος επέλεγε, βάσει των συνθηκών που του δίνονταν, είτε στις δημιουργικές φάσεις της ζωής του είτε σε εκείνες που η κοινωνία και ο περίγυρος τον ανάγκαζα να είναι λιγότερο δημιουργικός. Νομίζω, ότι αυτός ο χαρακτηρισμός αποδόθηκε από κάποιους ανθρώπους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να καταλάβουν το μεγαλείο της ψυχής του… ανθρώπους οι οποίοι δεν μπόρεσαν να συλλάβουν την ουσία του… ανθρώπους που συναντάμε ακόμη και σήμερα, που υπάρχουν ανάμεσά μας…
Η τελειομανία και η αδιάκοπη εργασία του, τον βοήθησαν ή όχι;
*Δεν νομίζω ότι υπάρχει καλλιτέχνης που να μην εργάζεται αδιάκοπα και να μη στοχεύει στην τελειότητα. Το αν αυτό βοηθάει ή όχι, είναι κάτι που δεν μπορώ να σας απαντήσω… αλλά ξέρω ότι σίγουρα το θαυμάζω και πολλάκις το στοχεύω…
Γνωρίζοντας τον Χαλεπά μέσα από το έργο του μπορείτε να πείτε ότι ήταν μεγαλοφυία;
*Θεωρώ ότι ένας άνθρωπος, ο οποίος ασχολείται με το ίδιο θέμα ξανά και ξανά, όπως έκανε με τη Μήδεια ή με το σάτυρο που παίζει με τον έρωτα, προφανώς και εξελίσσεται τόσο καλλιτεχνικά όσο και νοητικά. Άλλωστε αν δεν συνέβαινε αυτό, αυτή η εμμονική – εξελικτική ενασχόληση με συγκεκριμένα θέματα, δεν θα ερχόταν και στα όρια της τρέλας, όπως έχει ειπωθεί για το συγκεκριμένο καλλιτέχνη. Αυτό που εγώ θεωρώ σίγουρο είναι ότι ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του και όποιος είναι μπροστά από την εποχή του είναι μεγαλοφυής.
Σε σας ως άνθρωπο τι σας προσέφερε ο Χαλεπάς;
*Πίστη σε αυτό που αγαπάω και τη φράση που ανέφερα παραπάνω, «ποτέ δεν είναι αργά»… πολύ σημαντικές παράμετροι της ζωής, που τυχαίνει συχνά να ξεχνάμε.
Σε κάποιον που δεν έχει δει την παράστασή σας για ποιο λόγο θα του προτείνατε να τη δει;
*Όσοι την έχουν δει καταρχάς, λένε ότι είναι μία πολύ όμορφη δουλειά. Δεν ξέρω αν θα χρησιμοποιήσω τη λέξη «καλή», γιατί ενέχει κριτική και αυτοπροβολή. Προτιμώ τη λέξη «όμορφη» και οτιδήποτε όμορφο αξίζει να το βλέπουμε, γιατί προφανώς κάτι προσφέρει στον εσωτερικό μας κόσμο. Άλλωστε βιώνουμε μια εποχή που η ομορφιά σπανίζει… οπότε, ας έρθουν να δουν την παράστασή μας, γιατί είναι «όμορφη».
Σας έχει επηρεάσει συναισθηματικά η ενασχόλησή σας με αυτό το έργο;
*Προφανώς και η ενασχόλησή μου με τη ζωή αυτού του ανθρώπου με έχει επηρεάσει, μου έχει ανοίξει δρόμους, μου έχει δείξει πώς ήταν η ζωή και η πραγματικότητα ενός ανθρώπου, που αδιαμφισβήτητα υπήρξε σημαντικός και παράλληλα ταλαιπωρημένος. Το πώς αυτή η επιρροή αντικατοπτρίζεται στην καθημερινότητά μου, είναι κάτι στο οποίο δεν μπορώ εγώ να σας απαντήσω. Θα πρέπει να σας απαντήσουν οι άνθρωποι που βρίσκονται τριγύρω μου. Αυτό που σίγουρα μπορώ να πω είναι ότι σε στιγμές «παράξενες», έχω πολλάκις σκεφτεί, πως παρακάτω όλα θα ‘ναι καλύτερα. Μου το ‘δειξε η ζωή του Χαλεπά.
Πώς θα νιώσετε όταν έρθει η στιγμή να αποχωριστείτε τον ήρωά σας;
*Είναι μία ερώτηση που δεν έχω κάνει στον εαυτό μου, γιατί πρόκειται για μία παράσταση, την οποία θα μπορούσα να έχω μαζί μου καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και της πορείας μου. Είναι έτσι γραμμένο το έργο, που μπορεί να παιχτεί είτε στην τωρινή μου ηλικία, είτε σε πολύ αργότερη, οπότε η λέξη «αποχωρισμός» δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στο μυαλό μου. Αν και όταν έρθει η ώρα να αποχωριστώ αυτό τον ήρωα, αυτό το ρόλο (γιατί μην ξεχνάμε είναι ένας ρόλος – άσχετα με το γεγονός ότι αναφέρεται σε υπαρκτό πρόσωπο), απλά θα τον αποχαιρετήσω και θα τον ευχαριστήσω για ό,τι μου πρόσφερε, που σίγουρα μου πρόσφερε πολλά και συνεχίζει να μου προσφέρει. Αυτό άλλωστε κάνουμε με κάθε ρόλο.
Θα χρειαστείτε κάποιο χρονικό διάστημα για αποφόρτιση;
*Μετά από κάθε παράσταση, εγώ προσωπικά, δεν βιώνω αυτό που λένε συνάδελφοι, την ανάγκη χρόνου να αποφορτιστώ. Μετά από κάθε παράσταση εγώ νιώθω πλήρης. Πλήρης συναισθημάτων, πλήρης ενέργειας, γιατί έχω βιώσει μία πραγματικότητα, για μιάμιση ώρα, την οποία ως Γιώργης δεν θα βίωνα. Οπότε μόνο χαρά νιώθω ύστερα από κάθε παράσταση και όχι ανάγκη αποφόρτισης.
Έχετε ετοιμάσει το επόμενο βήμα σας;
*Το επόμενο βήμα μας, μας έχει διδάξει η πραγματικότητα, ότι το ετοιμάζει εκείνη για μας και όχι εμείς. Οπότε, αυτό το οποίο εγώ κάνω, είναι απλά να είμαι έτοιμος και ανοιχτός στο επόμενο βήμα που θα φέρει η πραγματικότητά μου. Κι η γη γυρίζει… κι η γη γυρίζει… κι η γη γυρίζει….
Κύριε Κοντοπόδη σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή τη συνομιλία.
*Κι εγώ ευχαριστώ για τη φιλοξενία.
***
Ο «Κοιμώμενος Χαλεπάς, ο ΣΑΛός άΓΙΟΣ» με τον Γιώργη Κοντοπόδη φέτος στο Θέατρο Καλλιρρόης
Τον Γιώργη Κοντοπόδη μπορούμε να τον δούμε και στο έργο «Family Secrets» με την Μαίη Σεβαστοπούλου, στο θέατρο «Αλκμήνη».
Η μαύρη κωμωδία «Family Secrets» επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο θέατρο «Αλκμήνη»
