Του Παναγιώτη Μήλα
Πριν καν πάω στο δημοτικό σχολείο είχα την πρώτη γνωριμία με την τέχνη στις υποχρεωτικές εξόδους με τους γονείς μου. Ήταν τότε που, λόγω της γιαγιάς μου, οι επισκέψεις στο Α’ Κοιμητήριο της Αθήνας ήταν πολύ συχνές.
Αυτό που μου είχε κάνει εντύπωση ήταν ο κόσμος που βρισκόταν πάντα συγκεντρωμένος στον κατηφορικό δρόμο προς την εκκλησία του Αγίου Λαζάρου.
Ένας δρόμος που από τα πολλά του δένδρα είναι «σκοτεινός» ακόμη κι όταν έχει λιακάδα.
Το μοναδικό φωτεινό του σημείο, εκεί κάπου στο κέντρο, δεξιά όπως κατεβαίνουμε. Εκεί και το μοναδικό ανθοστόλιστο μνημείο, πάντα με φρέσκα λουλούδια.
Από τον πατέρα μου έμαθα για τον καλλιτέχνη που έφτιαξε αυτό το έργο. Ήταν ο Γιαννούλης Χαλεπάς.
Το πρώτο έργο τέχνης που είδα στη ζωή μου σε απόσταση αναπνοής.
Σαν ζωντανή η κοπέλα. Νιώθεις την ανάσα της. Αναπνέεις το άρωμά της. Κρατά με αβρότητα πολύχρωμα λουλούδια στο δεξί της χέρι, ενώ με το αριστερό έναν σταυρό στο στήθος. Κοιμάται ήρεμα από το 1877.
Είναι η Σοφία Αφεντάκη. Η κόρη μιας από τις πιο γνωστές αστικές οικογένειες της Κιμώλου. Πέθανε στα 18 της από φυματίωση και οι απαρηγόρητοι γονείς της παρήγγειλαν μια γλυπτική σύνθεση για το μνήμα της κόρης τους.
Συνεργάστηκαν με τον Γιαννούλη Χαλεπά, έναν γλύπτη από την Τήνο.
Για την περιπετειώδη ζωή του Χαλεπά ο συγγραφέας Άγγελος Ανδρεόπουλος έγραψε το έργο «Κοιμώμενος Χαλεπάς, ο Σαλός Άγιος».
Πήγα να δω την παράσταση στην πρεμιέρα αυτής της τέταρτης χρονιάς, στο «Θέατρο Καλλιρρόης». Εκεί κάποτε ήταν χωματόδρομοι και ταπεινές μονοκατοικίες δεξιά και αριστερά από τον ξεσκέπαστο Ιλισό. Εκεί, σ’ αυτούς τους δρόμους παίζαμε ποδόσφαιρο τα απογεύματα. Σήμερα οι πολυκατοικίες κρύβουν τον ήλιο, τα αυτοκίνητα γεμίζουν πάντα την άνοδο και την κάθοδο της Καλλιρρρόης, ενώ το τραμ κάνει την εμφάνισή του αργά και πού…
Όμως σ’ αυτή τη γειτονιά υπάρχει και το ομώνυμο θέατρο.
Εκεί πήγα να δω τον «Χαλεπά», σε σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Λιακόπουλου με τον Γιώργη Κοντοπόδη.
Για να είμαι ειλικρινής πήγα «μετά φόβου Θεού». Δεν ήθελα να απογοητευτώ, όπως απογοητεύονται τα παιδιά που κάποτε μαθαίνουν ότι δεν υπάρχει Άγιος Βασίλης.
Ένιωθα και νιώθω τον Χαλεπά, σαν μέλος της οικογένειάς μου. Ένιωθα και νιώθω τα προβλήματα που αντιμετώπισε, τις αδικίες που υπέστη. Ένιωθα και νιώθω τη σκληρή ζωή του και τα παιχνίδια που του έπαιξε η μοίρα.
Γι’ αυτό πήγα με …αμυντική διάθεση για να παρακολουθήσω την παράσταση.
Όμως…
Όμως από την πρώτη στιγμή – πριν αρχίσει το έργο – με κέρδισε η εικόνα του πρωταγωνιστή που ήταν καθισμένος αριστερά στην άκρη της σκηνής. Ήταν αεικίνητος, έτρεμε, έδειχνε ταραγμένος…
Ο Γιώργης Κοντοπόδης υποδύθηκε με ρεαλισμό τον Γιαννούλη Χαλεπά με την ταραγμένη προσωπική ζωή. Τον Γιαννούλη που αντιμετώπιζε με καρτερία τα παιχνίδια της μοίρας. Της μοίρας που του …προσέφερε μια μυθιστορηματική ζωή ανάμεσα στην τρέλα και τον θρίαμβο.
Όμως παρά τις αντιξοότητες ο Γιαννούλης βρήκε το κουράγιο και άρχισε ξανά να ασχολείται με τη γλυπτική. Τα μέσα που διέθετε ήταν παντελώς πρωτόγονα και το επαρχιακό περιβάλλον εχθρικό προς κάθε αλαφροΐσκιωτο, αλλά εκείνος με πείσμα άρχισε να δημιουργεί για να κερδίσει τον χαμένο χρόνο.
Η ερμηνεία του Κοντοπόδη αποτυπώνει με ακρίβεια την πορεία του Χαλεπά και σε κάνει να θαυμάσεις και να αγαπήσεις τον τρελό γλύπτη που ξαναβρήκε τα λογικά του και τελικά καθιερώθηκε ως ο «Βαν Γκογκ», ο «Ροντέν» ή ο «Πικάσο» των νεωτεριστών καλλιτεχνών.
Πρόκειται για μια θαυμάσια ερμηνεία που ασφαλώς θα άξιζε και κάποιο άλλο βραβείο εκτός αυτού που του απονέμουν εδώ και τέσσερα χρόνια σε κάθε παράσταση οι θεατές.
Ο σχεδιασμός του φωτισμού από τον σκηνοθέτη της παράστασης Αλέξανδρο Λιακόπουλο δημιούργησε το κατάλληλο περιβάλλον έτσι ώστε να προβληθεί η ψυχική κατάσταση του Χαλεπά.
Το σκηνικό, με την εικαστική επιμέλεια του Μιχάλη Παπαδόπουλου, έδωσε τον χώρο στον σκηνοθέτη να αναπτύξει το όραμά του.
Η μουσική σύνθεση με την υπογραφή του συγγραφέα Άγγελου Ανδρεόπουλου συμπλήρωσε με νότες το εξαιρετικό κείμενο.
Ο σκηνοθέτης Αλέξανδρος Λιακόπουλος φώτισε τις σκοτεινές πτυχές του κορυφαίου Έλληνα γλύπτη, του άτυχου Γιαννούλη με την περιπετειώδη ζωή.
Τελικά ο «Κοιμώμενος Χαλεπάς» χαρίζει άπλετο φως στη θεατρική Αθήνα…
***
Το 1930 ο Γιαννούλης Χαλεπάς επισκέφθηκε το Α’ Κοιμητήριο της Αθήνας. Με τρυφερό βλέμμα παρατήρησε την αγαπημένη του Σοφία. Είχαν περάσει 53 χρόνια από την τελευταία τους συνάντηση… Λίγα μέτρα πιο πάνω, σχεδόν απέναντι από την «Κοιμωμένη», από τις 15 Σεπτεμβρίου του 1938 ένα δικό του έργο κοσμεί την τελευταία του κατοικία.
***
Ο «Κοιμώμενος Χαλεπάς, ο ΣΑΛός άΓΙΟΣ» με τον Γιώργη Κοντοπόδη φέτος στο Θέατρο Καλλιρρόης
