Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Η ταινία είναι εξαιρετική. Πρόκειται για ένα ιστορικό γεγονός καταπληκτικά δοσμένο σε υποκριτική, πλάνα, λήψεις, σκηνοθεσία, φωτογραφία, τεχνική.
Παρακολουθούμε τον ήρωα από την αρχή με κομμένη ανάσα, με έναν κόμπο στο λαιμό και σκεφτόμαστε συνεχώς το τότε και το τώρα, την ψυχολογία της μάζας, την ατομικότητα, τον ηρωισμό, τις συνθήκες, τις αποφάσεις. Πολλή τροφή για σκέψη μας δίνει αυτή η ταινία. Ο κεντρικός ήρωας και όλοι οι ήρωες καταφέρνουν να γίνουν οι άνθρωποί μας.
Περικυκλωμένοι από τον εχθρό, στρατιώτες της Μεγάλης Βρετανίας στη Δουνκέρκη κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αναζητούν τρόπους να διασωθούν.
Ο Κρίστοφερ Νόλαν σκηνοθετεί και υπογράφει το σενάριο στην επική, δραματική ταινία «Δουνκέρκη», το νέο του κινηματογραφικό project, τρία χρόνια μετά το «Interstellar».
Η ταινία ξεκινά, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες των Βρετανών και των Συμμάχων, που είναι παγιδευμένοι στην παραλία, με τις πλάτες τους στη θάλασσα έρχονται αντιμέτωποι με μια ανέφικτη κατάσταση, καθώς ο εχθρός ολοένα πλησιάζει.
Τι γνωρίζουμε όμως για το ιστορικό γεγονός; Το catisart.gr συγκέντρωσε στοιχεία για τη μάχη της Δουνκέρκης, το καθοριστικό αυτό γεγονός για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και σας τα παρουσιάζει μαζί με αυθεντικές φωτογραφίες και δύο τρέιλερ από την ταινία.
Η Δουνκέρκη (γαλλικά: Dunkerque) είναι ιστορική, παράλια και παραμεθόριος πόλη και σημαντικός λιμένας επί της γαλλικής ακτής στη Μάγχη, κοντά στα βελγικά σύνορα. Η πόλη και ο λιμένας της είχαν καταστεί περίφημοι κατά τους αγγλογαλλικούς πολέμους κατά τον 17ο και 18ο αιώνα όταν τότε αποτελούσε ένα από τα κύρια ορμητήρια των Γάλλων στρατιωτών – καταδρομέων. Ο πληθυσμός της Δουνκέρκης το 1950 αριθμούσε 31.000 κατοίκους. Σύμφωνα με την απογραφή του 2009, η Δουνκέρκη έχει 92.923 κατοίκους.
Η Δουνκέρκη στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Η Δουνκέρκη έγινε περισσότερο γνωστή κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Μάιο του 1940, με την επιχείρηση των συμμαχικών στρατευμάτων για την άμεση εκκένωση της ευρύτερης περιοχής και από την πόλη (επιχείρηση Ντιναμό), μετά τη διάσπαση του συμμαχικού μετώπου.
Την εποχή αυτή τα γερμανικά στρατεύματα, αφού κατέλαβαν σχεδόν όλη τη Γαλλία, απέκλεισαν τις συμμαχικές δυνάμεις προς τη Μάγχη. Το Βρετανικό Ναυαρχείο αποφάσισε τότε την επιβίβαση του στρατού σε πλοία από το λιμάνι της Δουνκέρκης, με κατεύθυνση την Αγγλία. Η επιχείρηση των συμμαχικών δυνάμεων (επιχείρηση Ντιναμό) πέτυχε και έτσι σώθηκαν 350.000 χιλιάδες στρατιώτες. Η πόλη της Δουνκέρκης στη διάρκεια του πολέμου καταστράφηκε σε σημαντικό βαθμό από βομβαρδισμούς.
Χαρακτηριστική σκηνή και ιδίως σε μονό πλάνο διαρκείας από την επιβίβαση των στρατευμάτων στο λιμάνι της Δουνκέρκης αναπαρίσταται στην ταινία “Εξιλέωση” (Αtonement, 2007) του Βρετανού σκηνοθέτη Τζο Ράιτ, ενώ και η ταινία “Δουνκέρκη, 2 Ιουνίου” με τον Ζαν Πολ Μπελμοντό δίνει ανάγλυφα το κλίμα που επικράτησε κατά τη διάρκεια της εκκένωσης.
Η μάχη αποτελεί σταθμό στην πορεία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, γιατί, αν και τα συμμαχικά στρατεύματα είχαν αρχικά νικηθεί και περικυκλωθεί από τις Γερμανικές δυνάμεις, κατάφεραν να ξεφύγουν μετά από μικρή παύση των εχθροπραξιών.
Η μάχη της Δουνκέρκης
Η Μάχη της Δουνκέρκης είναι στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στις δυνάμεις της Ναζιστικής Γερμανίας και των στρατευμάτων της Γαλλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και του Βελγίου, στο πλαίσιο Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Έλαβε χώρα στα τέλη Μαΐου – αρχές Ιουνίου του 1940 στη Δουνκέρκη, το βορειότερο λιμάνι της Γαλλίας, στο Στενό της Μάγχης. Αποτελεί σταθμό στην πορεία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν τα συμμαχικά στρατεύματα έχοντας νικηθεί και περικυκλωθεί από τις γερμανικές δυνάμεις, κατάφεραν να διαφύγουν από θαλάσσης, ύστερα από μικρή παύση των εχθροπραξιών.
Στις 10 Μαΐου 1940 ο Χίτλερ έδωσε εντολή για την επίθεση στην Ολλανδία, το Βέλγιο και τη Γαλλία, αγνοώντας τις συμβουλές των αξιωματικών του. Ο αρχιστράτηγος Φέντορ φον Μποκ με την ομάδα στρατιών Β προχώρησε και κατέλαβε τα βελγικά εδάφη, γεγονός απρόοπτο για τους συμμάχους. Περνώντας μέσα από τις Αρδένες τα γερμανικά άρματα του 19ου σώματος υπό τον στρατηγό Χάιντς Γκουντέριαν στις 17 Μαΐου έφτασαν στα πρώην πεδία της μάχης του πρώτου παγκοσμίου πολέμου στον ποταμό Σομ. Ταυτόχρονα, η ομάδα στρατιών Β συνέχισε την πορεία της από τον Βορρά διαπερνώντας το Βέλγιο. Ο Χίτλερ και οι στρατηγοί του δεν περίμεναν ότι τα γερμανικά στρατεύματα θα είχαν τόσο γρήγορη επιτυχία, με απρόβλεπτο αποτέλεσμα. Αντί οι δυνάμεις του Χίτλερ να συναντηθούν στη Γραμμή Μαζινό ή στο Παρίσι, ο Γκουντέριαν συνέχισε προς τα Δυτικά παίρνοντας πορεία για την ακτή του Ατλαντικού. Ο βρετανικός στρατός υπό τον Λόρδο Γκορτ κινδύνεψε να χάσει την επαφή με τον γαλλικό στρατό. Στις 19 Μαΐου το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό ξεκίνησε, κατόπιν εντολής του επιτελείου του Τσώρτσιλ, με τις προετοιμασίες για τη διάσωση των στρατευμάτων (επιχείρηση “Ντιναμό”).
Εν τω μεταξύ όμως, η κατάσταση είχε γίνει σοβαρή για τους συμμάχους. Αυτό που οι Γερμανοί ξεκίνησαν κατά λάθος, ή ως κίνηση αντιπερισπασμού, αποδείχτηκε να είναι σε όφελος του γερμανικού στρατού, αφού Γάλλοι βρίσκονταν πολύ νοτιότερα, και προετοιμάζονταν για να υπερασπιστούν το Παρίσι, αφήνοντας έτσι τα βρετανικά στρατεύματα ακάλυπτα. Ταυτόχρονα, δύο εκατομμύρια πρόσφυγες του Βελγίου και οκτώ εκατομμύρια πρόσφυγες της Γαλλίας είχαν τεθεί καθ’ οδόν και εμπόδιζαν τις κινήσεις του βρετανικού στρατού.
Η πορεία της μάχης
Στις 20 Μαΐου, η 2η μεραρχία του 19ου σώματος τεθωρακισμένων έφτασε στην ακτή του Ατλαντικού στην Αμπβίλ (Abbeville) της Μάγχης. Οι σύμμαχοι βρέθηκαν αποκλεισμένοι στη Δουνκέρκη, έχοντας την ομάδα Α στο Νότο και την ομάδα Β στο Βορρά. Αποφάσισαν να μετατοπισθούν στον Βορρά για να συσπειρωθούν καταλαμβάνοντας τα λιμάνια του Ατλαντικού. 400.000 στρατιώτες του Βρετανικού, Γαλλικού και Βελγικού στρατού βρέθηκαν εγκλωβισμένοι.
Στις 21 Μαΐου οι σύμμαχοι ξεκίνησαν αντεπίθεση υπό την διεύθυνση του Λόρδου Γκορτ. Η αντεπίθεση έγινε προς την πλευρά της πόλης Αράς (Arras) με σκοπό να αποφύγουν την κατάληψη της Δουνκέρκης και του Καλέ, που ήταν σημαντικοί λιμένες στην περιοχή της Μάγχης και έπρεπε να προστατευθούν για τη διαφυγή των εγκλωβισμένων δυνάμεων. Τα βρετανικά άρματα τύπου Ματίλντα εγκαταλείφθηκαν επιτόπου. Το δίλημμα του Γκορτ ήταν ή να πολεμήσει στο πλάι των Γάλλων αφήνοντας τους Βρετανούς ανυπεράσπιστους, ή να βοηθήσει τους Βρετανούς να διαφύγουν. Αποφάσισε να σώσει τους Βρετανούς και πρότεινε την εκκένωσή τους.
Η διαταγή ανάπαυσης
Στις 22 Μαΐου τα τανκς του Γκουντέριαν ξεκίνησαν επίθεση κατευθυνόμενα προς το Καλέ. Στις 24 του μηνός ήταν μόνο 18 χιλιόμετρα έξω από τη Δουνκέρκη, όταν αναπάντεχα ο Γκερντ φον Ρούντστεντ, αρχικά από μόνος του και ύστερα με τη συναίνεση του Χίτλερ έδωσε εντολή να σταματήσουν τα άρματα, παραχωρώντας στα (κατάκοπα, είναι αλήθεια) πληρώματά τους μία ημέρα ανάπαυσης. Έτσι ο Λόρδος Γκορτ και το Α’ Γαλλικό σώμα εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία και, ευνοούμενοι από την κακοκαιρία που δυσχέρανε τις πτήσεις των αεροπλάνων της Λούφτβαφε, κατάφερε από τις 24 ως τις 27 Μαΐου να οχυρώσει τα περίχωρα της Δουνκέρκης. Η 10η μεραρχία του 19ου σώματος τεθωρακισμένων του Γκουντέριαν κατέλαβε στις 25 Μαΐου τη Βουλώνη. Δύο βρετανικές μεραρχίες, που βρίσκονταν εκεί, κατόρθωσαν να ξεφύγουν εγκαίρως μέσω της θαλάσσης. Τα γερμανικά Στούκας Junkers Ju 87 βύθισαν το γαλλικό αντιτορπιλικό Chacal. Οι βρετανικές δυνάμεις που βρίσκονταν στο Καλέ παρέμειναν οχυρωμένες, με εντολή να υπερασπιστούν το λιμάνι όσο το δυνατόν περισσότερο. Τα χαράματα της 26ης Μαΐου Στούκας και πυροβολικό ξεκίνησαν την επίθεση. Το μεσημέρι επιτέθηκαν τα τανκς της 10ης μεραρχίας. Στις πέντε παρά τέταρτο του απογεύματος της ίδιας μέρας παραδόθηκαν συμμαχικές δυνάμεις 20.000, μεταξύ αυτών 5.000 Βρετανοί.
27 και 28 Μαΐου
Ακολούθησε σκληρή μάχη στα οχυρά της Δουνκέρκης. Στα δυτικά, οι γαλλικές μονάδες οπισθοχώρησαν πίσω από τον ποταμό Άα. Τα τανκς του 19ου σώματος διατρυπούσαν την πρώτη γραμμή και άνοιγαν δρόμο για το γερμανικό πεζικό, που ακολουθούσε. Στο νοτιοδυτικό μέτωπο, η δεύτερη μεραρχία του Βρετανικού Εκστρατευτικού Σώματος (British Expeditionary Force, BEF) υπερασπίστηκε τη διώρυγα του Bassée μέχρι την 28η Μαΐου από τα πυρά της έβδομης μεραρχίας του Ρόμελ. Αν και δεν είχαν καθόλου αντιαρματικά πυρομαχικά, κατέστρεψαν 22 άρματα, πριν οπισθοχωρήσουν στον ποταμό Leie. Στο ανατολικό μέτωπο και μέχρι την 28η Μαΐου, η ομάδα Β του γερμανικού πεζικού βρήκε αντίσταση στη διώρυγα Υπρ- Κομέν από τους Συμμάχους, ανακαταλαμβάνοντας το έδαφος που είχαν καταλάβει οι Γερμανοί μία μέρα πριν. Οι απώλειες ήταν μεγάλες και για τις δύο πλευρές. Στις 28 Μαΐου οι Βέλγοι, που είχαν οχυρωθεί στη Δουνκέρκη, παραδόθηκαν με απόφαση του Βασιλιά Λεοπόλδου, ανοίγοντας ένα κενό στην ανατολική πλευρά του μετώπου και αφήνοντάς την ανυπεράσπιστη απέναντι στην ομάδα Β των Γερμανών. Το ίδιο απόγευμα, ο Λόρδος Γκορτ ενημέρωσε τον Στρατηγό Μπλανσάρ (Blanchard) ότι ο Βρετανός υπουργός Άμυνας, Σερ Άντονι Ήντεν (Sir Anthony Eden) διέταξε την εκκένωση των βρετανικών δυνάμεων από τη Δουνκέρκη.
29 και 30 Μαΐου
Οι Βρετανοί και οι Γάλλοι κράτησαν για δύο μέρες μια διώρυγα από τη Δουνκέρκη ως το Nieuport αναμένοντας τα τανκς των Γερμανών να φτάσουν στο λιμάνι που είχε ήδη ολοσχερώς καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς της Λούφτβαφε. Οι Γερμανοί απέφυγαν όμως το πεδίο της μάχης και κινήθηκαν προς τον Νότο. Ο Τσώρτσιλ διέταξε τον Λόρδο Γκορτ να επιστρέψει άμεσα στην Αγγλία για να μην πιαστεί αιχμάλωτος από τους Γερμανούς. Αναπληρωτής του έμεινε στο πεδίο της μάχης ο Υποστράτηγος Χάρολντ Αλεξάντερ (Harold Alexander), που, μαζί με τον Γάλλο Ναύαρχο Ζαν Αμπριάλ (Jean Abrial) (τον αποκαλούμενο και “Ναύαρχο αμπρί” από τους Βρετανούς) υπερασπίστηκαν τη Δουνκέρκη μέχρι το τέλος. Εν τω μεταξύ, τα άρματα της γερμανικής ομάδας Α είχαν φθάσει στο Νότο και εκεί ενώθηκαν με το πεζικό της ομάδας Β.
31 Μαΐου ως 3 Ιουνίου
Στις 31 Μαΐου έπεσαν τελικά τα οχυρά γύρω από τη Δουνκέρκη. Τα γερμανικά άρματα που δεν πήραν μέρος στη μάχη είχαν ήδη πάρει πορεία για το Παρίσι. Το βαρύ γερμανικό πυροβολικό χτυπούσε το λιμάνι από τα δυτικά στην Γκραβελίν (Graveline) και από τα ανατολικά στο Νιουπόρτ (Nieuport). Οι Βρετανοί και οι Γάλλοι είχαν συγκεντρωθεί σε ένα τμήμα μήκους πέντε χιλιομέτρων μεταξύ Δουνκέρκης και Λα Παν (La Panne). Ενώ οι Βρετανοί επιβιβάζονταν στα πλοία της επιχείρησης Ντιναμό, οι Γάλλοι παρέμεναν να υπερασπίζονται την πατρίδα τους. Οι περισσότεροι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι από τους Γερμανούς. Η εκκένωση των Βρετανών συνεχίστηκε ως τα χαράματα της 4ης Ιουνίου, όταν οι Βρετανοί, ανατινάσσοντας παλαιά σκάφη, έκλεισαν το στόμιο του λιμανιού, και ακολούθησε η πτώση της Δουνκέρκης.
Αποτελέσματα της μάχης
Συνολικά έγινε κατορθωτό να διαφύγουν 338.226 στρατιώτες και διασώθηκαν φθάνοντας στην Αγγλία μέσω θαλάσσης. Οι Γάλλοι που απέμειναν ένιωσαν εγκαταλελειμμένοι, τόσο από τους Βρετανούς που αποχώρησαν, όσο και από τους Βέλγους που παραδόθηκαν. Ο άμαχος πληθυσμός και οι στρατιωτικοί της Γαλλίας απογοητεύτηκαν, και δύο εβδομάδες αργότερα, στις 17 Ιουνίου 1940, η μάχη της Γαλλίας είχε τελειώσει.
Στη Βρετανία λήφθηκαν αυστηρά αμυντικά μέτρα (γνωστά υπό την ονομασία Defence Regulation 18B). Οι λιγοστές για τους Βρετανούς απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό έδωσαν την εντύπωση «νίκης» των Βρετανών, και η μάχη γιορτάστηκε ως το «Θαύμα της Δουνκέρκης».
Ο Χίτλερ στη μάχη της Δουνκέρκης έκανε το πρώτο από τα μεγάλα στρατηγικά σφάλματα, που, τελικά, οδήγησαν στην απώλεια του Πολέμου από την πλευρά του Άξονα. Επηρεάστηκε σοβαρά από την παρέμβαση του Χέρμαν Γκέρινγκ, που του ζήτησε “να αφεθεί η Δουνκέρκη στην αεροπορία του” και ανέκοψε, με τη συμβολή και του Ρούντστετ, την πορεία του Γκουντέριαν προς την πόλη. Αν ο Γκουντέριαν δεν είχε ανακοπεί τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, η μάχη της Δουνκέρκης θα είχε τραγικές συνέπειες για τους Βρετανούς (και τους μετέπειτα “Ελεύθερους Γάλλους” του Σαρλ ντε Γκωλ). Ο Γκέρινγκ, λόγω της ενεργού συμμετοχής της RAF στη μάχη, δεν κατάφερε “να εκμηδενίσει τη Στρατιά”, όπως είχε υποσχεθεί στον Φύρερ του.
Η ταινία
Μετά την τριλογία του «Σκοτεινού Ιππότη» και τα εγκεφαλικά μπλοκμπάστερ «Inception» και «Interstellar», ο Κρίστοφερ Νόλαν, που βρίσκεται ίσως στην πιο δημιουργική φάση της καριέρας του, ξεκίνησε γυρίσματα στη Δουνκέρκη για ένα δράμα που τοποθετείται στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και εμπνέεται από την Επιχείρηση «Ντιναμό», την απίθανη αποστολή διάσωσης 340.000 στρατιωτών των συμμαχικών στρατευμάτων που διασώθηκαν μετά την παγίδευσή τους από τους ναζί στο βόρειο τμήμα της Γαλλίας.
Ο Κρίστοφερ Νόλαν μαζί με τον συνεργάτη και αδερφό του Τζόναθαν (δημιουργό του επιτυχημένου «Westworld»), κάνουν μία στροφή στο ιστορικό δράμα, μία ενδιαφέρουσα ομολογουμένως αλλαγή, μιας και το ντουέτο μας έχει συνηθίσει σε πρωτότυπες ιδέες, μεγαλόπνοης σύλληψης που βρίσκουν κινηματογραφική έκφραση μέσα στις «φιλόδοξες» διαστάσεις της μεγάλης οθόνης.
Το all-star καστ του «Δουνκέρκη» περιλαμβάνει τον Τομ Χάρντι σε άλλη μία συνεργασία του με τον Νόλαν μετά τα «Inception» και «Ο Σκοτεινός Ιππότης: Η Επιστροφή», τον σαιξπηρικό Κένεθ Μπράνα, τον φετινό βραβευμένο με Όσκαρ Β’ Αντρικού Μαρκ Ράιλανς («Η Γέφυρα των Κατασκόπων») και τον Κίλιαν Μέρφι («Batman Begins»).
Το φιλμ «Δουνκέρκη» του Κρίστοφερ Νόλαν έκανε πρεμιέρα δύο μέρες νωρίτερα από την προβλεπόμενη (21 Ιουλίου) σε φιλμ 35mm και 70mm, πιστός σε μία παράδοση που θέλει τα κινηματογραφικά έπη να «γράφονται» σε σελιλόιντ.
Πληροφορίες
Σκηνοθεσία: Κρίστοφερ Νόλαν
Ηθοποιοί: Φιόν Γουάιτχεντ, Τομ Γκλιν-Κάρνι, Τζακ Λόουντεν, Χάρι Στάιλς, Ανιουρίν Μπαρνάρντ, Τζέιμς Ντ’Άρσι, Μπάρι Κέογκαν, Κένεθ Μπράνα, Κίλιαν Μέρφι, Μαρκ Ράιλανς, Τομ Χάρντι
Διάρκεια: 106 λεπτά
Είδος ταινίας: ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ
Καταλληλότητα ταινίας: ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ 15
