***
Όταν η Γαλλία απελευθερώθηκε από τους Γερμανούς στις 19 Αυγούστου 1944, οι γιορτές δεν έφεραν απλώς ανακούφιση—απελευθέρωσαν επίσης ένα κύμα οργής που έψαχνε πού να στραφεί.
Σε πόλεις και χωριά σε όλη τη χώρα, χιλιάδες γυναίκες σύρθηκαν σε δημόσιους χώρους και κατηγορήθηκαν για «οριζόντια συνεργασία» επειδή είχαν σχέσεις—πραγματικές, φημολογούμενες, εξαναγκασμένες ή συναλλακτικές—με Γερμανούς στρατιώτες.
Οι γνωστές ως «les tondues»: οι ξυρισμένες γυναίκες. Και ό,τι τους συνέβη είχε λιγότερο να κάνει με τη δικαιοσύνη και περισσότερο με δημόσια έκθεση. Τους ξύριζαν το κεφάλι στις πλατείες των πόλεων ενώ πλήθη παρακολουθούσαν. Κάποιες χτυπήθηκαν ή γδύθηκαν. Κάποιες σημαδεύτηκαν με σβάστικες ή διαπορεύτηκαν στους δρόμους ενώ ο κόσμος χλεύαζε και επευφημούσε.
Πολλές ήταν νέες. Πολλές ήταν φτωχές. Κάποιες προσπαθούσαν απλώς να επιβιώσουν σε μια κατεχόμενη χώρα με περιορισμένες επιλογές. Άλλες κατηγορήθηκαν απλώς και παρασύρθηκαν στο χάος.
Σπάνια υπήρχαν δίκες ή ουσιαστικές έρευνες—μόνο ταπείνωση, τιμωρία και μια απότομη ανάγκη να πληρώσει κάποιος. Αυτό που το κάνει ακόμα πιο δύσκολο να το αντέξει είναι η ανισορροπία.
Ενώ αυτές οι γυναίκες τιμωρήθηκαν δημόσια και ακαριαία, πολλοί άντρες που συνεργάστηκαν με πιο ισχυρούς τρόπους—πολιτικά, οικονομικά ή στρατηγικά—συχνά απέφυγαν αυτό το είδος της άμεσης, ενστικτώδους λογοδοσίας.
Ένα έθνος τραυματισμένο από την Κατοχή βρήκε έναν πιο εύκολο στόχο. Και επέλεξε τις γυναίκες.
Οι φωτογραφίες εξακολουθούν να υπάρχουν: ξυρισμένα κεφάλια, κενά βλέμματα, πλήθη που μετατρέπουν την τιμωρία σε παράσταση.
Είναι υπενθύμιση ότι η απελευθέρωση δεν είναι πάντα «καθαρή»—και ότι μετά από συλλογικό τραύμα, η «δικαιοσύνη» μπορεί να γλιστρήσει σε κάτι άλλο.
