Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Τον Μάρτιο του 2023, μιλώντας εδώ στο Catisart με τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Χρίστο Λύγκα τον ρώτησα σε τι ελπίζει και μου απάντησε:
«Ελπίζω η σκληρή δουλειά όλων των συνεργατών να φέρει καρπούς και να ανοίξει δρόμους στην κοινή αλλά και παράλληλη πορεία μας στο θέατρο. Το βασικό είναι να εμπλουτίζουμε κάθε συνεργασία με γνώση και εμπειρία κτίζοντας και εξελίσσοντας έναν κοινό θεατρικό κώδικα».
Ακριβώς το αποτέλεσμα αυτής της σκληρής δουλειάς μπορεί εύκολα να το διαπιστώσει όποιος δει την παράσταση «Το Καταφύγιο» της Jennifer Haley που ανέβηκε από τον Θεατρικό Οργανισμό «Πρώτες Ύλες» σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Χρίστου Λύγκα.
Το έργο παρουσιάστηκε αρχικά τον Μάρτιο στο Θέατρο Art 63 και τώρα συνεχίζεται κάθε Τετάρτη στο ιστορικό Θέατρο «Πρόβα».
Εκεί συναντήθηκα με τον Χρίστο λίγο πριν αρχίσουν οι πρόβες προσαρμογής στον νέο χώρο.
Ξεκινώντας τη συζήτησή μας τον ρώτησα ποιες ήταν οι εντυπώσεις των θεατών που είδαν τις πρώτες παραστάσεις.
*Δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον καθώς το έργο αν και γραμμένο το 2013 αγγίζει τις ανησυχίες και τον προβληματισμό τους για τη ραγδαία εξέλιξη του διαδικτύου και τις τεχνολογικές δυνατότητες αλλά και κινδύνους που εγκυμονεί.
Ταυτόχρονα το έργο μας βάζει μπροστά σε έναν καθρέφτη και μοιάζει αναρωτιέται αν αυτή η εξέλιξη είναι πραγματικά πρόοδος ή μια δραπέτευση από τον αληθινό κόσμο και τα άλυτα προβλήματα απέναντι στα οποία η ανθρωπότητα εθελοτυφλεί και αρνείται να αντιμετωπίσει.
Πιστεύεις Χρίστο ότι υπάρχει ψηφιακός παράδεισος;
*H αναζήτηση του «Παραδείσου» υπήρξε μια οντολογική αναζήτηση στην ιστορία της ανθρωπότητας και έχει απασχολήσει τη φιλοσοφία, αλλά και τις θρησκείες διαχρονικά, σε μια απόπειρα να δοθούν απαντήσεις στο μυστήριο της ζωής και την αγωνία του θανάτου.
Νομίζω ότι ο ψηφιακός κόσμος είναι μια προέκταση, ένα ακόμα πεδίο για αυτή την αναζήτηση, παρόλο που νομίζω πως το μόνο που υπάρχει ή θα συνεχίσει να υπάρχει είναι η προσδοκία του όποιου παραδείσου – ψηφιακού ή μη – παρά η βεβαιότητα της ύπαρξης του.
Είναι έγκλημα η κακοποίηση ενός ψηφιακού ειδώλου;
*Πιστεύω ότι μια κακοποιητική ενέργεια πάντα αφήνει τραύματα και σημάδια και στον θύτη και στο θύμα.
Είτε στον αληθινό κόσμο είτε στο φαντασιακό πεδίο του διαδικτύου ο ανθρώπινος ψυχισμός μέσω των αισθήσεων συμμετέχει στη διενέργεια της πράξης ή της λεκτικής επικοινωνίας.
Αυτό που διαφέρει είναι ότι στον ψηφιακό κόσμο ο θύτης έχει τη δυνατότητα να μην αφήνει ίχνη που να αποδεικνύουν την πράξη του – αν και αυτό ακόμα είναι πολύ αμφισβητήσιμο -, και δεν υπάρχουν τουλάχιστον ακόμα ποινικές συνέπειες.
Από την άλλη αναρωτιέται κανείς αν ο κόσμος των ονείρων αλλά και της φαντασίας μας δεν είναι ένας αντίστοιχος κόσμος! Δύσκολο να το απαντήσει κανείς αυτό!
Μπορεί η φαντασία να δικαστεί;
*Η φαντασία είναι ο απόλυτος χώρος ελευθερίας για τον άνθρωπο, ίσως το τελευταίο καταφύγιό του απέναντι σε μια εχθρική και συχνά βίαιη πραγματικότητα.
Η ανθρώπινη φαντασία γέννησε τα μεγάλα έργα της τέχνης και οδήγησε στην απίστευτη τεχνολογική εξέλιξη.
Παρ’ όλα αυτά η φαντασία όπως και η απόλυτη ελευθερία χωρίς ένα ηθικό πλαίσιο μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες.
Υπάρχει τρόπος για να αποφύγουμε την οριστική αποξένωση;
*Μόνο αν διατηρήσουμε τις γέφυρες επικοινωνίας με τον αληθινό κόσμο και τους άλλους. Πολύ συχνά κλεινόμαστε στον εαυτό μας για αυτοπροστασία είτε γιατί έχουμε πληγωθεί, απογοητευτεί ακόμα και κουραστεί από τις καταστάσεις μιας όλο και πιο πολύπλοκης πραγματικότητας.
Όμως οι σχέσεις επικοινωνίας, η επαφή με τον άλλο – όσο κι αν συχνά χαλάνε ή μας προδίδουν – είναι το μόνο αληθινό καταφύγιο.
Αν μπορούσες να κάνεις τα πάντα χωρίς να τιμωρηθείς, ποιος θα επέλεγες να είσαι;
*Μα φυσικά αυτό που είμαι, ένας ηθοποιός! Πάνω στη σκηνή ενός θεάτρου μπορώ να είμαι και να κάνω ελεύθερα όλα αυτά που στην πραγματικότητα θα είχαν συνέπειες για εμένα και τους άλλους.
Όμως μέσα από ένα ρόλο μπορώ να βιώσω ακόμα και την πιο ακραία εμπειρία καλή ή κακή, τον θάνατο ή τον απόλυτο έρωτα!
Το Καταφύγιο του ψηφιακού παραδείσου από τι μας προφυλάσσει;
*Μας δίνει την πρόσκαιρη ασφάλεια και προστασία από έναν κόσμο εχθρικό, βίαιο, παράλογο, άδικο και σκληρό.
Είναι μια εφήμερη ψυχική ανακούφιση όπως κάθε τι παραισθησιογόνο, όπως τα ναρκωτικά ή το αλκοόλ.
Ταυτόχρονα όμως είναι μόνο άλλη μια αυταπάτη.
Κλείνοντας Χρίστο εδώ αυτή τη σύντομη συνομιλία μας θα ήθελα να μας πεις ποια είναι τα επόμενα σχέδια του Θεατρικού Οργανισμού «Πρώτες Ύλες»;
*Θα ακολουθήσει σειρά παραστάσεων με το «Καταφύγιο» εδώ στο θέατρο «Πρόβα» μέχρι τέλος Απριλίου.
Ήδη σκεφτόμαστε τη συνέχιση των παραστάσεων και τη νέα θεατρική σεζόν.
Παράλληλα ήδη έχει αρχίσει η προετοιμασία για τη νέα μας παραγωγή, που θα είναι ένα σύγχρονο αγγλικό έργο που θίγει καίρια το θέμα των πατριαρχικών δομών στην τέχνη και ειδικότερα στο θέατρο.
Ευχαριστώ πολύ που μοιράστηκες μαζί μου τον ελεύθερο χρόνο σου.
*Κι εγώ ευχαριστώ για τη φιλοξενία.
***
«Το Καταφύγιο» της Jennifer Haley από τον Χρίστο Λύγκα στα θέατρα «Πρόβα» και «Αrt 63»
