Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Άλλη μια φορά, για τέταρτη χρονιά, το «Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Χάλκης – Δημήτρης Κρεμαστινός», πρόκειται να ανοίξει την αυλαία του, στις 6 Σεπτεμβρίου.
Ο Δήμαρχος του νησιού Ευάγγελος Φραγκάκης σε συνεργασία με τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Φεστιβάλ Νίκο Χαλιάσα οργάνωσαν τις φετινές εκδηλώσεις που θα διαρκέσουν μέχρι και τις 10 Σεπτεμβρίου.
Πολλοί καλλιτέχνες Έλληνες και ξένοι, θα συμμετάσχουν στις πέντε συναυλίες που θα πραγματοποιηθούν σε πέντε εμβληματικά σημεία του νησιού, όπως είναι το λιμάνι της Χάλκης, ο περίβολος της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου, η άκρη του Λιμανιού και η οικία του Δημήτρη Κρεμαστινού.
Στόχος των διοργανωτών και των καλλιτεχνών είναι να κρατήσουν ενεργή την τοπική κοινότητα δείχνοντας στα παιδιά την κατεύθυνση της τέχνης και της μουσικής δημιουργώντας παράλληλα νοητικούς ορίζοντες πιο μακρινούς και πιο δημιουργικούς.
Για το Φεστιβάλ συναντήσαμε έναν εκ των καλλιτεχνών που θα ενισχύσει με την παρουσία του τον θεσμό. Μιλήσαμε με τον βιολοντσελίστα Χρήστο Γρίμπα.
Έναν καλλιτέχνη που έχει πάρει μέρος σε συναυλίες στη Θεσσαλονίκη, στο Βερολίνο, στο Έσσεν, στο Λονδίνο, στην Οδησσό, στη Μαδρίτη, στην Κωνσταντινούπολη. Ταξίδεψε στη Νότιο Γαλλία, στην Κορσική και στην Ιαπωνία και σε πολλές άλλες χώρες αλλά και σε μεγάλες και μικρές πόλεις. Έχει μια ζωή γεμάτη νότες.
Σε αυτό το μουσικό του ταξίδι προσθέτει τώρα τα Δωδεκάνησα και τη Χάλκη.
Συναντηθήκαμε πριν φύγει για το νησί και είχαμε τη συζήτηση που ακολουθεί.
***
Κύριε Χρήστο Γρίμπα, ως βιολοντσελίστας συμμετέχετε στο 4ο Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Χάλκης «Δημήτρης Κρεμαστινός». Ο τίτλος του Φεστιβάλ είναι: «Η Πνοή της Θάλασσας και η Χορδή του Φεγγαριού». Αυτή η διοργάνωση τι μήνυμα μπορεί να δώσει στους κατοίκους και στους επισκέπτες του νησιού;
* Ο ποιητικός τίτλος του Φεστιβάλ Χάλκης είναι ένα δυναμικό μήνυμα συμβολισμού και ουσίας που μιλάει απευθείας στην καρδιά των κατοίκων και των επισκεπτών.
Ο συνδυασμός της θάλασσας, το στοιχείο της καθημερινότητας του ταξιδιού της πραγματικότητας με το φεγγάρι, το στοιχείο του ονείρου της ποίησης και του έρωτα μιλάει για μια κουλτούρα όχι μόνο από την υλική πραγματικότητα αλλά κι από την καλλιτεχνική έκφραση.
Οι κάτοικοι και οι επισκέπτες του νησιού μπορούν να ακούσουν την ιστορία που ψιθυρίζει η θάλασσα, να νιώσουν την αφήγηση από την παλμική κίνηση της χορδής του φεγγαριού και να βιώσουν αυτό που δημιουργείται όταν το φυσικό τοπίο συνδέεται με το πολιτιστικό δρώμενο.
Η μουσική μπορεί να προκαλέσει την απαιτούμενη ψυχική ανάταση στον ακροατή – θεατή και να ενισχύσει την προσωπική του άμυνα στα καθημερινά προβλήματα;
* Η μουσική υπήρξε θεμελιώδες τμήμα της ανθρώπινης εμπειρίας σε όλους σχεδόν τους πολιτισμούς. Είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο για την ψυχική ανάταση και την προσωπική άμυνα.
Ακούγοντας μουσική έχουμε μία συναισθηματική διέγερση. Νιώθουμε δυνατά συναισθήματα από χαρά, από νοσταλγία, από θλίψη.
Πόσο εύκολο είναι να ισορροπήσουμε μεταξύ της πνοής της θάλασσας και της χορδής του φεγγαριού, με εντελώς διαφορετικά μουσικά είδη;
*Ισορροπία μεταξύ δύο τόσο διαφορετικών στοιχείων – της ρευστής, αβέβαιης «πνοής» και της δομημένης, μελωδικής χορδής – δεν είναι απλή, αλλά είναι ο ορισμός της ίδιας της μουσικής δημιουργίας.
Δεν είναι εύκολο, είναι όμως απαραίτητο. Και η δυσκολία του είναι ακριβώς αυτό που το κάνει τόσο ισχυρό. Δεν πρόκειται για έναν απλό συμβιβασμό αλλά για μία δημιουργική σύγκρουση που γεννά ομορφιά. Η σύγκρουση, κατά τη γνώμη μου, είναι πάντα η αφετηρία για δημιουργία.
Οι μνήμες που εμπεριέχονται στις κλασικές συνθέσεις, στα ορχηστρικά κομμάτια αλλά και στα τραγούδια τι προσφέρουν στην ψυχή μας;
*Οι μνήμες που ζουν μέσα στη μουσική δεν είναι απλά αναμνήσεις, είναι ενεργά συστατικά που θρέφουν και διαμορφώνουν την ψυχή μας. Είναι τα νοητικά και συναισθηματικά τοπία που δημιουργούμε όταν τα ακούμε. Η μουσική γίνεται μέρος της ίδιας της μνήμης. Δεν ακούμε απλά τη μουσική, την αισθανόμαστε να μιλάει για αυτά που εμείς δεν μπορούμε να εκφράσουμε.
Η γνωριμία με τη μουσική παρακαταθήκη του Χατζιδάκι και του Θεοδωράκη τι μπορεί να προσφέρει στον σημερινό άνθρωπο και θεατή του Φεστιβάλ;
*Η γνωριμία αυτή προσφέρει στο σημερινό άνθρωπο μια πραγματική σύνδεση με την ελληνική μουσική ταυτότητα.
Ο Θεοδωράκης εξέλαβε την Ελλάδα της αντίστασης, του αγώνα και της αξιοπρέπειας. Η μουσική του από τον «Επιτάφιο» ως και το «Άξιον εστί» είναι η φωνή μίας ψυχής που δίψα για δικαιοσύνη και ελευθερία, είναι για το σημερινό άνθρωπο περηφάνια για τις ρίζες του.
Ο Χατζιδάκις αποκάλυψε την Ελλάδα της πολυπλοκότητας, της αστικότητας και της μελαγχολίας.
Μέσα από τα έργα του μίλησε για τον ελληνικό τρόπο σκέψης ως μέρος των τρίτων του ευρωπαϊκού και του ανατολικού πολιτισμού, δίνοντας στον σημερινό άνθρωπο μια εξελιγμένη εικόνα του εαυτού του.
Η μουσική και των δύο λειτουργεί ως ζωντανή γέφυρα μεταξύ των γενεών. Ενώνει νέους και παλιούς μέσα από τις μελωδίες που είναι ταυτόχρονα έξυπνες και συναρπαστικές.
Κύριε Γρίμπα, είναι το βιολοντσέλο ένα όργανο κατάλληλο για να φέρει κοντά ανθρώπους που βρίσκονται δίπλα στη θάλασσα και κάτω από το φως του φεγγαριού;
*Είναι το πιο κατάλληλο όργανο για αυτό το σκηνικό. Το βιολοντσέλο ταιριάζει περισσότερο με τη φωνή του ανθρώπου. Μία φωνή γεμάτη με το βάθος της θάλασσας και τη μελαγχολία του φεγγαριού. Έτσι όλοι θα δούμε το φεγγάρι και θα σκύψουμε για να ακούσουμε τον ήχο του.
Ένας ταπεινός υπαίθριος χώρος – όπως αυτός στα σκαλιά του Ιερού Ναού του Αγίου Νικολάου της Χάλκης – πώς μπορεί να συναγωνιστεί εντυπωσιακούς χώρους συναυλίας όπως αυτούς στους οποίους συνήθως εμφανίζεστε;
*Ο χώρος της Χάλκης δεν χρειάζεται να συναγωνιστεί με τους μεγάλους συναυλιακούς χώρους. Απλά τους υπερνικά. Τους κερδίζει σε έναν τομέα στον οποίο οι μεγάλες αίθουσες δεν μπορούν να αγγίξουν ποτέ την αυθεντικότητα, την αμεσότητα και τη μαγεία.
Σε μια μεγάλη αίθουσα η μουσική είναι ένα θέαμα, στη Χάλκη είναι μία εμπειρία. Δεν ακούς απλά τη Μουσική, τη νιώθεις με όλες τις αισθήσεις. Δεν υπάρχει απόσταση μεταξύ του καλλιτέχνη και του ακροατή, ο καλλιτέχνης είναι δίπλα σου χωρίς μεγάλες οθόνες και μεγάλες σκηνές. Η σύνδεση είναι άμεση και πραγματική. Τα κύματα και το φεγγάρι γίνονται μέρος της συναυλίας και όλα αυτά μια μοναδική ζωντανή παράσταση που δεν μπορεί να επαναληφθεί.
Ποια είναι η πρώτη εντύπωση από το Φεστιβάλ που θα μεταφέρετε στους μαθητές σας;
*Ο προσωπικός μου στόχος είναι απλός. Θέλω να γίνω μέρος της μουσικής του νησιού, να κάτσω με το βιολοντσέλο και να αφήσω τον ήχο του να αναμειχθεί με τον ήχο των κυμάτων και το φως του φεγγαριού. Θα προσπαθήσω να γίνω μία φυσική προέκταση του τοπίου. Θέλω η μουσική να είναι τόσο απλή και ειλικρινής ώστε καθένας που θα είναι εκεί να μπορέσει να βάλει μέσα του τις δικές του ιδέες και τις δικές του σκέψεις.
Κλείνοντας τι έχετε να ευχηθείτε για το Φεστιβάλ της Χάλκης;
*Εύχομαι αυτό το Φεστιβάλ να πάει τόσο καλά ώστε τα επόμενα χρόνια να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο και να έχουν τη χαρά και την τιμή και άλλοι μουσικοί να ζήσουν αυτή τη μαγεία.
Κύριε Γρίμπα, σας ευχαριστούμε για τη συνεργασία και ευχόμαστε όλα τα καλά για την εμφάνισή σας στη Χάλκη.
*Κι εγώ ευχαριστώ το Catisart για τη φιλοξενία.
***
