Ξεκίνησε στις 8 Σεπτεμβρίου το 5ο Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης – Δημήτρης Κρεμαστινός, υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας κυρίου Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα. Πρόκειται για πέντε βραδιές αφιερωμένες στις «Μουσικές Ρίζες».
Οι εκδηλώσεις θα ολοκληρωθούν το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2026.
Με κεντρικό τίτλο «Μουσικές Ρίζες», η φετινή διοργάνωση αναζητά τις ρίζες της μουσικής δημιουργίας και τις γέφυρες που ενώνουν την παράδοση με τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση.
Την καλλιτεχνική διεύθυνση υπογράφει ο μαέστρος και μέλος της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, Νίκος Χαλιάσας.
Το Φεστιβάλ ξεκίμνησε με την ομιλία του Δημάρχου Χάλκης Άγγελου Φραγκάκη.
Η εναρκτήρια συναυλία, στην Οικία Δ. Κρεμαστινού, ήταν αφιερωμένη στον αρχιμουσικό Γιάννη Φουρλάνο, εξέχουσα μουσική φυσιογνωμία των Δωδεκανήσων.
Το Elysium Duo, με την πιανίστα Τζένια Μανουσάκη και τον δεξιοτέχνη της πεντάχορδης κρητικής λύρας Δημήτρη Αγγελάτο, παρουσίασε μια μουσική διαδρομή που συνδέει ελληνικούς παραδοσιακούς ήχους με έργα κλασικών συνθετών.
Guest της βραδιάς ήταν ο κορυφαίος κλαρινετίστας της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, Σπύρος Μουρίκης, ενώ την εκδήλωση παρουσίασε ο παραγωγός του 3ου Προγράμματος της ΕΡΤ, πιανίστας και συνθέτης, Χρίστος Παπαγεωργίου.
Το πρόγραμμα συνεχίστηκε στις 9 Σεπτεμβρίου με τον Haig Yazdjian στην Άκρη Λιμανιού και αναφορές στις μουσικές ρίζες της Ανατολικής Μεσογείου, της Αρμενίας και των Βαλκανίων.
Στις 10 Σεπτεμβρίου παρουσιάστηκε το Darlington String Quartet από την Αυστραλία στον περίβολο της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου.
***
Την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου στις 21:00 θα γίνει η συναυλία «100+1 χρόνια Γιώργος Ζαμπέτας» στο Λιμάνι της Χάλκης, με την Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ και τον Κώστα Μακεδόνα, υπό τη διεύθυνση του Τάσου Συμεωνίδη.
Η αυλαία θα πέσει το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου στις 21:00 στην Οικία Δ. Κρεμαστινού με το «Εξέφεξε η Ανατολή», έναν ιδιαίτερο διάλογο δημοτικών και ρεμπέτικων τραγουδιών με τον ήχο δύο αρπών, με τους Βασίλη Αγροκώστα και Χριστίνα Μαξούρη στο τραγούδι και τους αρπιστές Γωγώ Ξαγαρά και Θοδωρή Ματούλα.
Η εικαστικός Μαριάννα Λούρμπα δημιούργησε αποκλειστικά για τη φετινή διοργάνωση το έργο «Οίμη», το οποίο αποτελεί την εικαστική ταυτότητα του Φεστιβάλ και παραχωρείται από τη Roma Gallery.
Το Φεστιβάλ, αφιερωμένο στη μνήμη του Δημήτρη Κρεμαστινού, υλοποιείται από τον Δήμο Χάλκης και την p-art of the solution ΑΜΚΕ, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, της Βουλής των Ελλήνων, της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου & Νησιωτικής Πολιτικής, της Περιφερειακής Ενότητας Δήμων Ν. Αιγαίου και της Αναπτυξιακής Δωδεκανήσου. Χορηγοί είναι ο ΔΕΔΔΗΕ και η TELEKOM, ενώ επίσημος αερομεταφορέας είναι η Aegean Airlines.
Την επικοινωνία του Φεστιβάλ έχει αναλάβει η Bespoke Communications.
***
Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου, ώρα: 21.00
Οικία Δ. Κρεμαστινού
Εναρκτήρια Συναυλία
Tο Φεστιβάλ ξεκίνησε με την αναζήτηση για τις Μουσικές (μας) Ρίζες, με μια συναυλία αφιερωμένη στον αρχιμουσικό Γιάννη Φουρλάνο, εξέχουσα μουσική φυσιογνωμία των Δωδεκανήσων με δραστηριότητα στη Ρόδο και μακρά πορεία και σημαντική προσφορά στο χώρο της μουσικής. Συνεχιστής του έργου του είναι ο γιός του Μάκης Φουρλάνος που υπηρετεί τη μουσική και την εκπαίδευση νέων μουσικών, με έδρα πλέον την Κρήτη.
Το αφιέρωμα πραγματοποιήθηκε υπό τους ήχους της κρητικής λύρας και του πιάνου. Η σχέση της κρητικής λύρας με τη Χάλκη είναι ιστορική και πολιτισμική. Η Χάλκη, ως ναυτικό νησί, διατηρούσε στενές επαφές με την Κρήτη, κυρίως μέσω θαλάσσιων εμπορικών «δρόμων». Μέσα από αυτές τις επαφές, μουσικά στοιχεία της κρητικής παράδοσης —και ιδιαίτερα η λύρα— έγιναν γνωστά και στο νησί. Η κρητική λύρα λειτούργησε ως πολιτισμική επιρροή και όχι ως κύριο λαϊκό όργανο της Χάλκης, όπου κυριαρχούσαν τα δωδεκανησιακά «ιδιώματα». Ωστόσο, σε γιορτές, πανηγύρια και σύγχρονες μουσικές δράσεις, η παρουσία της λύρας συμβολίζει τον ευρύτερο μουσικό διάλογο του Αιγαίου και τις διαχρονικές σχέσεις μεταξύ νησιωτικών κοινοτήτων.
Το μουσικό σύνολο Elysium Duo που αποτελείται από την διεθνώς καταξιωμένη σολίστ πιάνου Τζένια Μανουσάκη και τον ανερχόμενο δεξιοτέχνη της πεντάχορδης κρητικής λύρας Δημήτρη Αγγελάτο (μαθητής Γ’ Λυκείου), μας ταξίδεψε μέσα από μια σπάνια μουσική διαδρομή που παντρεύει τους Ελληνικούς παραδοσιακούς ήχους με αυτούς των κορυφαίων κλασικών συνθετών. Ερμηνεύτηκαν έργα των J.S.Bach, F. Liszt, S. Rachmaninoff, C. Saint-Saëns, Γ. Κωνσταντινίδη, κ.α. Ως ντουέτο, έχουν εμφανιστεί στην γιορτή για τα 70 χρόνια της ΕΡΤ και στην Πρωτοχρονιάτικη συναυλία της ΕΡΤ για το 2025. Την εκδήλωση παρουσίασε ο γνωστός παραγωγός του 3ου προγράμματος της ΕΡΤ, πιανίστας και συνθέτης, Χρίστος Παπαγεωργίου. Guest της συναυλίας αυτής ήταν ο παγκοσμίου βεληνεκούς κορυφαίος κλαρινετίστας της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, Σπύρος Μουρίκης.
***
Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, ώρα: 21.00
Άκρη Λιμανιού
Haig Yazdjian Quintet: Μουσικές ρίζες της Ανατολικής Μεσογείου, της Αρμενίας και των Βαλκανίων
Μία από τις πιο σημαντικές μουσικές προσωπικότητες παγκοσμίως στο χώρο της world music, ο Haig Yazdjian συνδυάζει στοιχεία από την πλούσια παράδοση της Ανατολικής Μεσογείου, της Αρμενίας και των Βαλκανίων, σε ένα ηχητικό τοπίο που ακουμπά ταυτόχρονα στην παράδοση και το σήμερα. Η ανατολική Μεσόγειος χαρακτηρίζεται από μετακινήσεις και μεταναστεύσεις πληθυσμών, ήδη από την πρώιμη αρχαιότητα. Η ώσμωση των επί μέρους πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων που αναπόφευκτα συνέβη μεταξύ των λαών, έδωσε έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα σε έναν πολιτισμό, τον οποίο επιτυχώς μπορούμε να ονομάσουμε πολιτισμό της Ανατολικής Μεσογείου. Οι αποδείξεις περίτρανες στην ενδυμασία, στα έθιμα, στον τρόπο ζωής και κυρίως στη μουσική. Ένας ουτίστας, ένας μουσικός που συγκεντρώνει όλα τα πολιτισμικά στοιχεία της Ανατολικής Μεσογείου είναι ο Haig Yazdjian. Γεννημένος στη Συρία από Αρμένιους γονείς και κάτοικος Ελλάδας τα τελευταία είκοσι χρόνια, ο Haig κουβαλάει στις αποσκευές του όλον τον μουσικό πλούτο της περιοχής που μεγάλωσε, μπολιασμένο με πολλούς μουσικούς ιδιωματισμούς της Δύσης. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι που τον κάνουν οικουμενικό. Η μουσική του χαρακτηρίζεται από λυρισμό, δεξιοτεχνία και έντονη συναισθηματική δύναμη, αναδεικνύοντας τον διάλογο πολιτισμών και μουσικών παραδόσεων.
Σε αυτή τη μαγευτική βραδιά, τον συνόδευσαν οι εξαιρετικοί μουσικοί: Γιώργος Κοντογιάννης (λύρα), Τάσος Πούλιος (κανονάκι), Γιάννης Κυριμκυρίδης (πλήκτρα) και Θάνος Χατζηαναγνώστου (τύμπανα), δημιουργώντας ένα ηχητικό ταξίδι γεμάτο ατμοσφαιρικές μουσικές περιπλανήσεις και συναισθηματικές εναλλαγές.
***
Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου, ώρα: 21.00
Περίβολος εκκλησίας Αγ. Νικολάου
Από τη Χάλκη στην Αυστραλία
Η διεθνής συμμετοχή στο φετινό Φεστιβάλ «ήρθε» από τη μακρινή -αλλά και κοντινή- Αυστραλία. Το ξεχωριστό Darlington Quartet, διαπρέπει σε όλο το κόσμο και αποτελείται από διακεκριμένα μέλη της Συμφωνικής Ορχήστρας της Δυτικής Αυστραλίας (Περθ). Από τις αρχές του 20ου αιώνα, κάτοικοι της Χάλκης, ενός νησιού με μακραίωνη ναυτική παράδοση, αναζήτησαν καλύτερες συνθήκες ζωής πέρα από τα όρια του Αιγαίου. Οι περιορισμένοι φυσικοί πόροι, η οικονομική δυσχέρεια και οι ιστορικές ανακατατάξεις της εποχής οδήγησαν πολλούς Χαλκίτες στη δύσκολη απόφαση της μετανάστευσης. Η Αυστραλία αποτέλεσε έναν από τους βασικούς προορισμούς, ιδιαίτερα κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960. Εκεί, οι μετανάστες από τη Χάλκη εγκαταστάθηκαν στα αστικά κέντρα, όπου εντάχθηκαν ενεργά στην ελληνική παροικία, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην οικονομική και κοινωνική ζωή της νέας τους πατρίδας. Παρά την απόσταση, οι δεσμοί με το νησί παρέμειναν ζωντανοί. Οι Χαλκίτες της διασποράς διατηρούν τη γλώσσα, τις παραδόσεις και τη μνήμη του τόπου καταγωγής τους, στηρίζοντας τη Χάλκη και επιστρέφοντας σε αυτήν.
Έτσι η πρώτη συναυλία του Φεστιβάλ ήταν ένας φόρος τιμής στη νησιωτικότητα αλλά και στη μετανάστευση που αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της σύγχρονης ιστορίας του νησιού και της συλλογικής του ταυτότητας. Με ένα πλούσιο και πολυδιάστατο ρεπερτόριο, που εκτείνεται από τα αριστουργήματα της κλασικής δημιουργίας έως τη σύγχρονη μουσική, το κουαρτέτο έφερε νέες ιδέες, ερμηνείες και πρωτότυπες προσεγγίσεις, αναδεικνύοντας τη δύναμη του ήχου ως γέφυρα μεταξύ των πολιτισμών και της παράδοσης. Στο πρόγραμμα εντάχθηκαν έργα συνθετών που επέλεξαν να συνομιλήσουν με την παράδοση – κοίταξαν πίσω, για να δουν μπροστά: B. Bartok, J. Brahms, S. Rachmaninov, Ν. Σκαλκώτας, Αυστραλοί συνθέτες κ.ά.
***
Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου, ώρα: 21.00
Λιμάνι της Χάλκης
100+1 χρόνια Γιώργος Ζαμπέτας
Η τέταρτη συναυλία του Φεστιβάλ αφιερωμένη στον αείμνηστο Γιώργο Ζαμπέτα, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 + 1 έτους από τη γέννησή του. Ο Γιώργος Ζαμπέτας υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού. Δεξιοτέχνης του μπουζουκιού και χαρισματικός συνθέτης, συνέδεσε το λαϊκό ύφος με τη μελωδική ευρηματικότητα και το αυθεντικό χιούμορ. Το έργο του, με τραγούδια που αγαπήθηκαν από πλατύ κοινό, αποτύπωσε την καθημερινότητα, τον έρωτα και την κοινωνική ευαισθησία της μεταπολεμικής Ελλάδας. Παράλληλα, η έντονη σκηνική του παρουσία και ο προφορικός του λόγος τον κατέστησαν λαϊκό αφηγητή μιας ολόκληρης εποχής. Η συμβολή του παραμένει καθοριστική στη διαμόρφωση της σύγχρονης λαϊκής μουσικής ταυτότητας. Στο Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης θα ακουστούν αγαπημένα τραγούδια σε ενορχηστρώσεις που «συνομιλούν» με τον συμφωνικό ήχο. Για το Φεστιβάλ Χάλκης είναι μεγάλη τιμή η συμμετοχή (για πρώτη φορά) της Ορχήστρας Σύγχρονης Μουσικής της Ε.Ρ.Τ. με τη σύμπραξη του κορυφαίου τραγουδιστή Κώστα Μακεδόνα. Συμπράττει ο Ροδίτης δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Τάσος Νάνος και η τραγουδίστρια Μάλαμα Σεβαστού, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Τάσου Συμεωνίδη.
***
Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, ώρα: 21.00
Οικία Δ. Κρεμαστινού
Εξέφεξε η Ανατολή
Το Φεστιβάλ ρίχνει την αυλαία του με έναν μαγικό «διάλογο» λαϊκών δημοτικών τραγουδιών και ρεμπέτικου με άρπα, υπό τον τίτλο «Εξέφεξε η Ανατολή». Ανώνυμα και επώνυμα παραδοσιακά και λαϊκά τραγούδια του Ελληνικού λαού επεξεργασμένα από τον αρπίστα Θοδωρή Ματούλα, για δυο άρπες και φωνή, σε δυο κύκλους. Ο πρώτος κύκλος περιλαμβάνει δέκα δημοτικά τραγούδια από διάφορες περιοχές της Ελλάδας και ο δεύτερος δέκα ρεμπέτικα τραγούδια της περιόδου 1930 με 1950. Τραγουδούν ο Βασίλης Αγροκώστας και η Χριστίνα Μαξούρη. Ερμηνεύουν οι αρπιστές Γωγώ Ξαγαρά και Θοδωρής Ματούλας. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον και ξεχωριστό πρόγραμμα, με κύριο στόχο τη συμμετοχή των ακροατών στη χαρά του τραγουδιού. Η ιδέα για τη χρήση της άρπας στο ρεμπέτικο και ελληνικό τραγούδι συνολικά, όσο είναι καινοφανής, άλλο τόσο είναι και μουσικολογικά και ιστορικά θεμελιωμένη. Ο λυρικός ήχος της άρπας, έχει συνδεθεί με τη Δυτική συμφωνική μουσική το μπαρόκ και την αναγέννηση, τη μουσική της Ιρλανδίας αλλά και της λατινικής Αμερικής. Η σχέση του οργάνου όμως, με την Ανατολική μουσική είναι πολύ βαθύτερη μέσα στον χρόνο. Η άρπα εμφανίστηκε στην Ευρώπη μετά τον 8ο μ.Χ. αιώνα, ενώ στην Ελλάδα, υπήρξε βασικό όργανο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, ήδη από το 3.000 π.Χ. Ακούγοντας τα ρεμπέτικα και έντεχνα ελληνικά τραγούδια από τον αρχέγονο ήχο της άρπας, ο ακροατής συνδέεται με την αρχαία ελληνική ρίζα του τραγουδιού και μπροστά του αναβιώνει όλη η δύναμη και η βαθύτερη ουσία της ελληνικής μουσικής. Αυτός ο μαγικός συνδυασμός έχει τη δύναμη να οδηγήσει τους ακροατές να συμμετέχουν στο άκουσμα των οικείων και πολύ αγαπημένων τραγουδιών, που όμως ταυτόχρονα είναι σαν να ακούγονται για πρώτη φορά. Παρότι η τοπική μουσική παράδοση της Χάλκης, ήταν και είναι δωδεκανησιακή, το ρεμπέτικο λειτούργησε ως αστική επιρροή, εκφράζοντας βιώματα μετανάστευσης, νοσταλγίας και κοινωνικής εμπειρίας που άγγιξαν και αγγίζουν και τη χαλκίτικη κοινότητα.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΗΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ
«Οίμη»
Μαριάννα Λούρμπα
Το εικαστικό έργο «Οίμη» δημιουργήθηκε με αφορμή τη θεματική «Μουσικές Ρίζες» του 5ου Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης – Δημήτρης Κρεμαστινός. Η λέξη «οἴμη», ήδη από τον ομηρικό λόγο, σημαίνει το τραγούδι και τη μουσική διαδρομή που μεταφέρει τη μνήμη και την παράδοση μέσα στον χρόνο. Εμπνευσμένο από την αρχιτεκτονική και τη χρωματική ταυτότητα της Χάλκης, το έργο μετασχηματίζει το λευκό των οικισμών, το γαλάζιο της θάλασσας και του ουρανού, τις γήινες αποχρώσεις της πέτρας και τις γεωμετρικές μορφές του τόπου σε μια αφαιρετική σύνθεση, όπου η μορφή αποκτά ρυθμό και το χρώμα λειτουργεί ως μουσική. Η «Οίμη» δεν εικονογραφεί τη μουσική· επιχειρεί να αποδώσει τον εσωτερικό της παλμό, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στον τόπο, το φως, την αρχιτεκτονική και τη διαχρονική πολιτισμική μνήμη.
