Ο Σαρλό και το γέλιο στηρίζουν και μακραίνουν τη ζωή

Του Παναγιώτη Μήλα

Το Γκάμπροβο είναι μια μικρή πόλη της κεντρικής Βουλγαρίας με πληθυσμό 67.833 κατοίκους, το 2019.
Κι όμως αυτή η τόσο μικρή πόλη είναι διεθνώς γνωστή ως κέντρο του χιούμορ και της σάτιρας. Το γεγονός ότι το Γκάμπροβο δεν …ανάθρεψε τον Αριστοφάνη δεν το εμποδίζει να έχει από το 1972 το Μουσείο Χιούμορ και Σάτιρας (Museum of Humor and Satire – Gabrovo) με το λογότυπο που βλέπετε αριστερά. Το Μουσείο λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο για τη διάδοση της κωμικής τέχνης.

 

[Στην Ελλάδα – παρά την επί δεκαετίες προσπάθεια της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων –  δεν υπάρχει αντίστοιχος χώρος ούτε ως καμαρούλα μια σταλιά 2 Χ 3…]

 

Επίσης – συνεχίζω – το Γκάμπροβο έχει δύο θέατρα, το Δημοτικό Θέατρο Ράτσο Στογιάνοφ και το κουκλοθέατρο, ένα κινηματογράφο, το «Αλέκο Σίνεμα» και μερικά μουσεία και μνημειακές κατοικίες τόσο στην πόλη όσο και γύρω της. Επίσης διαθέτει το Αρχιτεκτονικό – Εθνογραφικό Συγκρότημα Ετάρ και το Εθνικό Μουσείο Εκπαίδευσης στο Εθνικό Γυμνάσιο Απρίλοφ. Στην πόλη λειτουργεί επίσης ένα πλανητάριο.

Μόνο αυτά τα λίγα σε μια πόλη λίγο πιο μεγάλη από τα Ιωάννινα.

 

***

 

Γνώρισα το Γκάμπροβο το 1977 όταν ως γελοιογράφος πήρα μέρος στην έκθεση με τον τίτλο «The world lasts because it laughs». Τότε ήταν η 5η Μπιενάλε τη χρονιά που ολοκληρώνεται σε λίγες ημέρες έγινε η 26η Μπιενάλε…

 

***

 

 

Το 1977 που εργαζόμουν  στην εφημερίδα «Αυγή» και επέλεξα ως θέμα για τη συμμετοχή μου στην Μπιενάλε τον διάσημο «Σαρλό». Τον Τσάρλι Τσάπλιν που τον είχαμε δει για πρώτη φορά σε κάποιες προβολές στο Δημοτικό Σχολείο της Μελπομένης Παπαϊωάννου και τα πρωινά της Κυριακής στο «Σινεάκ», την υπόγεια αίθουσα του επιβλητικού «Ρεξ».

Έφτιαξα λοιπόν τη γελοιογραφία που είναι στην αρχή του θέματος και «πάντρεψα» τον Σαρλό με τις Καρυάτιδες για να δείξω πως το γέλιο στηρίζει και μακραίνει τη ζωή.

 

***

 

Τα Χριστούγεννα του 1977, ημέρα Κυριακή, ο Τσάρλι Τσάπλιν σε ηλικία 88 ετών έσβησε για πάντα «Τα φώτα της πόλης» αν και – πάλι – για πάντα θα είναι στις καρδιές μικρών και μεγάλων.

 

***

 

[Πατήστε “κλικ” επάνω στις φωτογραφίες]

 

 

 

Ο Τσαρλς Σπένσερ «Τσάρλι» Τσάπλιν γεννήθηκε στις 16 Απριλίου του 1889 στο Λονδίνο από γονείς θεατρίνους. Μετά τον χωρισμό των γονιών του και τον θάνατο του πατέρα του αναγκάστηκε να αυτοσχεδιάζει χορευτικά νούμερα στους δρόμους του Λονδίνου σαν «Χαμίνι». Ήδη από τα 8 του ήταν επαγγελματίας ηθοποιός ενώ σε ηλικία 24 ετών ταξίδεψε με θίασο στην Αμερική.
Σε ηλικία 32 ετών εμφανίσθηκε στη μεγάλη οθόνη ως «Σαρλό» με την ταινία του, το «Χαμίνι».

Στα σημαντικότερα έργα του συγκαταλέγονται ταινίες όπως «Τα φώτα της πόλης» (1931) και οι «Μοντέρνοι καιροί» (1936), τα οποία ήταν βωβές ταινίες που γνώρισαν τεράστια επιτυχία την εποχή του ομιλούντος κινηματογράφου. Η πρώτη του ομιλούσα ταινία ήταν η κορυφαία αντιφασιστική του ταινία που σατίριζε τον Χίτλερ, ο «Μεγάλος Δικτάτορας» (1940). Σε αυτή την ταινία έπαιξε το ρόλο του Αντενόιντ Χίνκελ, δικτάτορα της Τομανίας, εκφράζοντας τα αντιναζιστικά συναισθήματα του αμερικανικού λαού ένα χρόνο πριν από την είσοδο των Αμερικανών στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Μπενζίνο Ναπαλόνι, δικτάτορας της Βακτηρίας, επίσης, είναι μια σάτιρα του Μπενίτο Μουσολίνι και του φασισμού.

 

Το 1952 και ενώ ήταν στο Λονδίνο για την πρεμιέρα μιας ταινίας, το FBI προσπάθησε να ανακαλέσει την άδεια εισόδου στις ΗΠΑ. Κουρασμένος από τις διώξεις, ο Τσάπλιν παραιτήθηκε από κάθε προσπάθεια επιστροφής δηλώνοντας ότι «για φιλελεύθερα άτομα όπως ο ίδιος, δε συντρέχουν οι συνθήκες για καλλιτεχνική δημιουργία στην Αμερική». Αναγκάστηκε λοιπόν να εγκαταλείψει πικραμένος τις ΗΠΑ και εγκαταστάθηκε στην Ελβετία.

 

Δευτέρα 10 Απριλίου 1972. Ο Τζακ Λέμον απονέμει το Όσκαρ στον 83χρονο Τσάρλι Τσάπλιν.

 

 

Ο Τσάπλιν επέστρεψε ύστερα από 20 χρόνια – το 1972 – για την απονομή του Βραβείου Μουσικής της Ακαδημίας Κινηματογράφου για την ταινία Limelight του… 1952, όμως η Ακαδημία Κινηματογράφου τίμησε το έργο και την προσφορά του με τιμητικά βραβεία: για την «ιδιοφυή συγγραφή, σκηνοθεσία και παραγωγή» της ταινίας «Το τσίρκο» και για την «ανυπολόγιστη συμβολή του στην εξέλιξη του κινηματογράφου ως της μεγαλύτερης μορφής τέχνης του 20ου αιώνα».

Σ’ αυτή την τελετή ο Τσάρλι Τσάπλιν κέρδισε το μακρύτερο, στην ιστορία της Ακαδημίας, χειροκρότημα με όρθιους τους θεατές, που κράτησε συνολικά δώδεκα λεπτά.

 

Το 1975 χρίστηκε ιππότης της Βρετανικής Αυτοκρατορίας από τη βασίλισσα Ελισάβετ παίρνοντας τον τίτλο του «Σερ».

 

***

 

 

 

Ο «Σαρλό» που αγαπήσαμε λέγονταν Σαρλό μόνο στην Ευρώπη (Γαλλία, Ισπανία, Ανδόρα, Ελλάδα, Ρουμανία, Πορτογαλία και Τουρκία). Στη Λατινική Αμερική (Βραζιλία και Αργεντινή) ήταν ο «Καρλίτος» ενώ στη Γερμανία ήταν ο Παγαμπόντης. Ένας αγύρτης με τρόπους και αξιοπρέπεια τζέντλεμαν.

Ο Τσάπλιν – όπως και ο Θανάσης Βέγγος – ήταν γνωστός στους συνεργάτες του για την τελειομανία του. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του Gold Rush, η σκηνή που ο «Μοναχικός Χρυσοθήρας» τρώει τα κορδόνια του γυρίστηκε τόσες φορές που ο Τσάπλιν χρειάστηκε να πάει στο νοσοκομείο από υπερβολική πρόσληψη σακχάρου. Τα κορδόνια ήταν από γλυκόριζα.

 

***

 

 

 

Προς το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αρνήθηκε να στηρίξει ανοιχτά την πολεμική προσπάθεια και δύο φιλοκομμουνιστικές (για τα αμερικανικά δεδομένα) διαλέξεις τον έβαλαν στο στόχαστρο της δικαιοσύνης. Ο εισαγγελέας του απαγγέλλει κατηγορίες σύμφωνα με το νόμο Μανν για σωματεμπορία, προαγωγή στην πορνεία και ανηθικότητα. Αν και αθωώθηκε λίγα χρόνια αργότερα, η δίκη κατέστρεψε για πάντα τη δημόσια του εικόνα…

 

***

 

Η ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ:  ΔΕΥΤΕΡΑ 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1972