Παράλληλη τέχνη

Η τέχνη, Παύλος Νιρβάνας

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

H TEXNH

Τα τζάμια παγωμένα,

μαύρο, σβυστό το τζάκι,

τα τζάμια παγωμένα.

Από τον τοίχο στάζει,

στάζει, δροσιά φαρμάκι

από τον τοίχο στάζει.

Ψυχομαχάει μια λάμπα

απάνω στο τραπέζι,

ψυχομαχάει μια λάμπα.

Στο ξέστρωτο κρεββάτι

μια γάτα ερημοπαίζει

στο ξέστρωτο κρεββάτι.

Κι απάνω από την στέγη

μια κουκουβάγια κράζει

και κάτω από την στέγη

Μες στην καρδιά του ξύλου

ο σάρακας γκρινιάζει,

μες στην καρδιά του ξύλου

Αργοξυπνούν δυο μάτια

– ένα τριζόνι τρίζει –

κι εμπρός στα δυο τα μάτια

Μιαν άνοιξι από ρόδα,

ξανοίγεται κι ανθίζει,

μιαν άνοιξι από ρόδα.

Παύλος Νιρβάνας

***

  • Πίνακας: Pablo Picasso – Reclining female nude playing with cat, 1964
eirini aivaliwtouΗ τέχνη, Παύλος Νιρβάνας
Περισσότερα

Ο ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS». Ένα ημερολόγιο εξιχνίασης φόνου από τον Θοδωρή Τσαπακίδη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Από τις Εκδόσεις «Πικραμένος» κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Ο ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS» του Θοδωρή Τσαπακίδη. Ο Ελέφαντας του «Hotel Phidias» είναι ένα σύγχρονο πολιτικό θρίλερ σε μια Ελλάδα που βρίσκεται σε μόνιμη κρίση και παράλληλα είναι η αγωνιώδης επιδίωξη ενός άντρα στα μισά της ζωής του για χειραφέτηση και αυτογνωσία.
Ένας νεκρός. Tα σχέδια του Θάνου Αποστολίδη, καθηγητή λυκείου και συγγραφέα, να ζήσει μια παράλληλη ζωή με επικίνδυνες αποστολές, αλλάζουν. Χάρη στην απρόσμενη βράβευσή του με το βραβείο Γαλλόφωνου Μεσογειακού Μυθιστορήματος, γνωρίζει μια νεαρή Γαλλίδα δημοσιογράφο της Le Monde. Ο αυθορμητισμός και το θάρρος της την κάνουν άγγελο ελευθερίας του Αποστολίδη την πιο κρίσιμη στιγμή. Ερωμένη και σύμμαχος, θα τον βοηθήσει να ξετυλίξει το κουβάρι, θα αντιμετωπίσουν μαζί το παρακράτος, θα ανατρέψουν μαζί το αναμενόμενο. Κυνηγητό και αρώματα μπερδεύονται στα σοκάκια του Θησείου, στα σκαλάκια των νεοκλασικών της Πλάκας, στις ερημιές της Ελευσίνας, σε αμπάρια ξεχασμένων πλοίων, στους κήπους της Γαλλικής Πρεσβείας.
Ο Αποστολίδης, ο μικρομεσαίος αντιήρωας, μετατρέπεται σε κυνηγημένο ήρωα, αναμετράται ταυτόχρονα με τους διώκτες του και με τους μινώταυρους της ψυχής του. Μια ανηφορική οδός προς την ελευθερία.

* Ο Θοδωρής Τσαπακίδης γεννήθηκε το 1970 στις Βρυξέλλες από γονείς πολιτικούς πρόσφυγες. Ήρθε με την οικογένειά του στην Ελλάδα οχτώ χρονών. Μεγάλωσε στο Παλαιό Φάληρο και σπούδασε στην Πάτρα Μηχανολόγος Μηχανικός. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, ασχολήθηκε με τη λογοτεχνική μετάφραση και το θέατρο και στη συνέχεια με τη διδασκαλία.
Έχει μεταφράσει φιλοσοφικά και επιστημονικά συγγράμματα, θεωρητικά κείμενα για το θέατρο, λογοτεχνία (Γκόρντιμερ, Μπάρι, Κινάρ κ.ά.) και έχει γράψει θεατρικά έργα (Ρωμαίος και Ιουλιέτα – περιμένοντας, Επιχείρηση Χαλιμά κ.ά.), ποίηση (Ο τρίτος από αριστερά κωπηλάτης – Εκδ. Ροές, Ουρανός δωματίου – Εκδ. Σοκόλη), το μυθιστόρημα Belladonna (Εκδ. Βιβλιοπέλαγος) και το παραμύθι Ο πρίγκιπας της Μένουα (Εκδ. Ροές).
Αρθρογραφεί στον ηλεκτρονικό Τύπο για πολιτιστικά θέματα (LEFT.GR, Commonality.gr, Bookpress.gr κ.ά.) και έχει εκπομπή στο ραδιόφωνο (Γιαξεμπόρε /Μεταδεύτερο).

Πληροφορίες

Θοδωρής Τσαπακίδης
Ο ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS»
Ένα ημερολόγιο εξιχνίασης φόνου
496 σελίδες, σχήμα 14Χ23,5, τιμή 19 ευρώ
ISBN 978-960-6628-98-6
Εκδόσεις «Πικραμένος»

Εκδόσεις «Πικραμένος», Τερψιθέας 2, 264 42 Πάτρα
τηλ.: 2610 432.200, Fax: 2610 430.884, yapi@yapi.gr, www.yapi.gr

eirini aivaliwtouΟ ελέφαντας του «HOTEL PHIDIAS». Ένα ημερολόγιο εξιχνίασης φόνου από τον Θοδωρή Τσαπακίδη
Περισσότερα

Τα ζώα στη ζωγραφική του Νικολάου Γύζη

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Με τρυφερή ένταση και ζωηρότητα, ο μεγάλος ζωγράφος προσθέτει στους πίνακές του κατοικίδια και άλλα ζώα. Δίνει δυναμισμό και στιβαρότητα στην κίνησή τους, όπως και στα χρώματα που τοποθετούνται μιμούμενα τη γλυπτική. Προσπαθεί να δώσει το νόημα μιας κίνησης και όχι ν’ αποτυπώσει την ίδια την κίνηση. Ο Γύζης φαίνεται να διαλέγει κάτι σαν μια «στιγμιαία ακινησία» που μοιάζει με αυτή των ελληνικών αρχαϊκών αγαλμάτων, τα οποία φαίνονται σαν να συγκρατούνται τη στιγμή που παίρνουν φόρα για να κινηθούν.

Γέρος που ράβει

Βιογραφία του

Ο Νικόλαος Γύζης γεννήθηκε το 1842 στο Σκλαβοχώρι της Τήνου. Ο πατέρας του Ονούφριος ήταν ξυλουργός με έξι παιδιά. Το 1850  η οικογένεια μετακόμισε στην Αθήνα όπου ο Νικόλαος ξεκίνησε τις σπουδές του στο «Σχολείο των Τεχνών» που μετά έγινε «Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών». Σπουδάζοντας στην Αθήνα είδε και τα πρώτα του βραβεία, για τις ξυλογραφίες και χαλκογραφίες του. Μετά το τέλος των σπουδών στην Αθήνα γνωρίζει τον φιλότεχνο Νικόλαο Νάζο ο οποίος φροντίζει να πάρει υποτροφία από το «Ευαγές Ίδρυμα του Ναού της Ευαγγελίστριας της Τήνου» για να συνεχίσει τις σπουδές του στη «Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου».

Φθάνοντας στο Μόναχο το 1865 συνάντησε τον φίλο του Νικηφόρο Λύτρα με τον οποίο είχαν μια κοινή διαδρομή.

Πρώτοι του δάσκαλοί του στο Μόναχο ήταν ο Χέρμαν Άνσυτς (Hermann Anschütz) και ο Αλεξάντερ Βάγκνερ (Alexander Wagner). Τον Ιούνιο του 1868 έγινε δεκτός στο εργαστήριο του Καρλ φον Πιλότυ (Karl von Piloty). Ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Μόναχο το 1871 και τον Απρίλιο του 1872 επέστρεψε στην Αθήνα, για να μετατρέψει το πατρικό του σπίτι επί της οδού Θεμιστοκλέους σε ατελιέ. Μαζί με τον Νικηφόρο Λύτρα, ταξίδεψε το 1873 στη Μικρά Ασία.

Ορφανά

Απογοητευμένος από τις συνθήκες της Ελλάδας, τον Μάιο του 1874 εγκατέλειψε την Αθήνα και επέστρεψε στο Μόναχο, όπου έμελλε να ζήσει για το υπόλοιπο της ζωής του. Το 1876, ταξίδεψε παρέα με τον Νικηφόρο Λύτρα στο Παρίσι. Έναν χρόνο αργότερα νυμφεύθηκε την Άρτεμη Νάζου, με την οποία απέκτησε τέσσερις κόρες, την Πηνελόπη (γεν. 1878, πέθανε μόλις δώδεκα ημερών), τη Μαργαρίτα-Πηνελόπη (γεν. 1879), τη Μαργαρίτα (γεν. 1881) και την Ιφιγένεια (γεν. 1890), και έναν γιο, τον Ονούφριο-Τηλέμαχο (γεν. 1884).

Το 1880, ανακηρύχθηκε σε επίτιμο μέλος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Μονάχου και το 1888 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής στο ίδιο ίδρυμα. Το 1881 πέθανε η μητέρα του και έναν χρόνο μετά πέθανε και ο πατέρας του. Το 1895, επισκέφθηκε για τελευταία φορά την Ελλάδα, την οποία ποτέ δεν ξέχασε και πάντα νοσταλγούσε. Προσβεβλημένος από λευχαιμία, πέθανε στο Μόναχο στις αρχές του 1901. Λέγεται ότι τα τελευταία του λόγια ήταν: «Λοιπόν ας ελπίζωμεν και ας ζητούμεν να είμεθα εύθυμοι!». Η σορός του ενταφιάστηκε στο Βόρειο Νεκροταφείο του Μονάχου.

Εξετάζοντας τους σκύλους

Το έργο του

Ο Νικόλαος Γύζης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ακαδημαϊκού ρεαλισμού του ύστερου 19ου αιώνα, του συντηρητικού εικαστικού κινήματος που είναι γνωστό ως «Σχολή του Μονάχου», τόσο σε ελληνικό όσο και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Συμμετείχε και βραβεύτηκε σε πάρα πολλές ελληνικές και ευρωπαϊκές εκθέσεις, από το 1870 έως το 1900. Μάλιστα, μετά τον θάνατό του το 1901, τιμήθηκε με έκθεση έργων του στην 8η Διεθνή Καλλιτεχνική Έκθεση του Γκλασπαλάστ (Glaspalast).

Σπουδαστής στην Ακαδημία του Μονάχου, ενστερνίστηκε όλες τις αρχές των Γερμανών δασκάλων του, φτιάχνοντας έργα σπάνιας επιδεξιότητας μέσα στα όρια του ιστορικού ρεαλισμού και της ηθογραφίας. Με τα έργα του, ειδικά αυτά της νεότητάς του, έλαβε τον χαρακτηρισμό «γερμανικότερος των Γερμανών» και επαινέθηκε με το παραπάνω από τους τεχνοκριτικούς και τον Τύπο της εποχής.

Δύο από τα μεγάλα «γερμανικά» του έργα, οι Ελεύθερες τέχνες και τα πνεύματα της καλλιτεχνικής βιοτεχνίας, που κοσμούσαν την οροφή Μουσείου Διακοσμητικών Τεχνών του Καϊζερσλάουτερν (1878–1880), και Ο θρίαμβος της Βαυαρίας, που κοσμούσε την αίθουσα συνεδριάσεων του Μουσείου Διακοσμητικών Τεχνών της Νυρεμβέργης (1895–1899) — καταστράφηκαν κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μερικά από τα έργα του, όπως Τα αρραβωνιάσματα (1875]) και Το κρυφό σχολειό (1885, συλλογή Εμφιετζόγλου), βασίζονται σε προφορικούς θρύλους της εποχής της Τουρκοκρατίας, των οποίων η αντιστοιχία στην ιστορική πραγματικότητα αμφισβητείται σήμερα, χωρίς βέβαια αυτό να μειώνει την καλλιτεχνική αξία των παραπάνω έργων.

Άτομο βαθιά θρησκευόμενο, στράφηκε αργότερα προς τις αλληγορικές και τις μεταφυσικές παραστάσεις. Τα λεγόμενα «θρησκευτικά» του έργα, με πλέον χαρακτηριστικό τον πίνακα Ιδού ο Νυμφίος έρχεται (1895–1900, Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου), αντιπροσωπεύουν τα οράματα του ώριμου πλέον καλλιτέχνη και δηλώνουν απερίφραστα τις υπαρξιακές του αγωνίες. Κυρίαρχο θέμα των ώριμων έργων του ήταν ο αγώνα του εναντίον του Κακού και η τελική νίκη του Καλού. Η σημαντικότερη μορφή σ’ αυτά τα έργα του είναι η γυναίκα, που άλλοτε εμφανίζεται ως Τέχνη, άλλοτε ως Μουσική, άλλοτε ως Άνοιξη, άλλοτε ως Δόξα κ.λπ.

Νεότεροι μελετητές του έργου του διακρίνουν ότι στα λιγότερο γνωστά ύστερα έργα του, και κυρίως στα σχέδιά του με κάρβουνο και κιμωλία, ο Γύζης δίνει μια εξπρεσιονιστική τάση απελευθέρωσης από τον ακαδημαϊκό ρεαλισμό.

Ο Γύζης φιλοτέχνησε επίσης αφίσες και εικονογράφησε βιβλία.

Νέα άφιξη

Οι επιστολές του

Η ζωή και το έργο του Νικολάου Γύζη φωτίζεται επίσης από τις επιστολές που έγραφε από το 1869 και μέχρι το τέλος της ζωής του (Επιστολαί Νικολάου Γύζη, Εκδόσεις «Εκλογής», Αθήναι 1953). Ορίστε μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Σας βεβαιώ, Κύριε Νάζε, ότι δεν είμαι διόλου σπάταλος. Ζω με την μεγαλυτέραν οικονομίαν, αλλά τα έξοδα της τέχνης μου, και προ πάντων τα μοδέλα, κοστίζουν φρικτά και άνευ αυτών δεν ημπορώ να κάμω βήμα. Εις την αρχήν ήμουν εις μικροτέρας σχολάς, όπου τα μοδέλα επληρώνοντο από την Ακαδημίαν, αλλ’ αφ’ ότου εμβήκα εις την σχολή των συνθέσεων, τα πληρώνω ο ίδιος και διά τούτο έπεσα έξω. […] Έγραψα και θα γράψω πάλιν προς την επιτροπήν της Ευαγγελιστρίας διά τους μισθούς μου…» – Επιστολή προς τον Νικόλαο Νάζο, 3 Ιουνίου 1873

«Πόσον πτωχός είναι ο ζωγράφος απέναντι του ποιητού! Αν ξαναγεννηθώ θα γίνω ποιητής και μουσικός.» – Επιστολή προς τον Νικόλαο Νάζο, 7 Απριλίου 1875

«Αν ήτο δυνατόν να ημπορούσα να ηρχόμουν εις την Ελλάδα, ίσως κατά πρώτον εις την Κεφαλληνίαν και κατόπιν εις την Τήνον, εις τα γλυκά αυτά μέρη.» – Επιστολή προς τον αδελφό της γυναίκας του, 22 Οκτωβρίου 1900

Η εξέταση των σκύλων

Κατάλογος των σπουδαιότερων έργων του Γύζη

Κοριτσάκι που παίζει 1868

Η εξέταση των σκύλων 1870

Γέρος που ράβει

Γιαγιά που χορεύει με τα εγγόνια της

Ειδήσεις Νίκης

Χωριάτικο σπίτι

Χωριάτικο σπίτι 2

Ελεύθερες τέχνες με τα παιδιά

Επιτραπέζιο με τούρτα

Η τέχνη και τα πνεύματα

Η χαρά των γονέων

Παππούς και εγγόνια

Παππούς και εγγόνια 2

Παππούς και εγγονός

Κεφαλή γέρου

Το σκλαβοπάζαρο

Άρτεμις Γύζη, 1885

Άρτεμις Γύζη 1890

Μητέρα και παιδί (Άρτεμις και Μαργαρίτα). 1883. Κιμωλία και κάρβουνο σε χαρτόνι

Μαργαρίτα Γύζη, 1883

Μαργαρίτα Γύζη, 1887

Η γέννηση του Τηλέμαχου Γύζη

Πορτραίτο της κόρης του Πηνελόπης, 1893

Αλληγορία της Ζωγραφικής Λάδι σε ξύλο (παλέτα)

Πορτραίτο παιδιού Χαμίνι

Αγόρι με κεράσια

Αποστήθιση, 1883 Κοριτσάκι

Τα εγγόνια Παππούς προσφέρει μήλα στην εγγονή του

Κου – Κου, 1882   Ελαιογραφία σε μουσαμά

Τα ορφανά, 1871

Τα αρραβωνιάσματα. 1875

Κεφάλι Κοπέλας Λάδι σε χαρτόνι Κεφάλι Κοπέλας Λάδι σε χαρτόνι

Γιάντες

Ο κουρέας, 1880 Μελέτη για τον κουρέα

Ο κουρέας (1880)

Ζαχαροπλάστης 1898

Ζαχαροπλάστης 1898 Προσχέδιο με μολύβι, παστέλ, κάρβουνο

Πορτραίτο Καπουτσίνος μοναχός

Ανατολίτης πολεμιστής

Ανατολίτης με τσιμπούκι

Ανατολίτες, σχέδιο Ζεϊμπέκης Ανατολίτης με φρούτα

Καρναβάλι . Αθηναϊκή Αποκριά

Αποκριά στην Αθήνα Ι (το ίδιο;)

Στην ταβέρνα Καρναβάλι

Χαρτορίχτρα Χαρτιά

Χαρτορίχτρα

Πορτραίτο άνδρα (ο Χρήστος «ο Αράπης»)

Το παιδομάζωμα

Το κρυφό σχολείο, 1880

Μετά την καταστροφή των Ψαρών

Η Δόξα (παστέλ σε χαρτί)

Tο αναμνηστικό δίπλωμα που δόθηκε στους αθλητές που συμμετείχαν στην Ολυμπιάδα του 1896. H Nίκη προσφέρει στην Eλλάδα ένα κλαδί ελιάς.

Νεκρή φύση Ρόδια, αυγά πασχαλινά

Η Αρμονία, 1893 (στο Ωδείο Αθηνών)

Αράχνη

Ο χορός των Μουσών

Εαρινή συμφωνία, 1886

Αλληγορία λάδι σε ξύλο

1894

Ιστορία 1892

Κένταυρος

Το τάμα

Μήτηρ θεού, σπουδή 1898

Ιδού ο Νυμφίος, 1899-1900

Η έξωση Αρχάγγελος. Από το έργο Τα Θεμέλια Της πίστης 1893

Σκίτσο του Αρχάγγελου με τη σάλπιγγα 1893-1900

Ο θρίαμβος της θρησκείας

Ο νέος Αιών

H ψυχή του καλλιτέχνη 1893

Tο παραμύθι της γιαγιάς

Ο έρως και ο ζωγράφος

Νύμφη και έρωτας

Γέρος που κοιμάται

Σπουδή για την επιστήμη

Η ψυχομάνα

Οι Τέσσερις Εποχές Κτήριο Νικολάου Γύζη στο Χαϊδάρι

***

***

Ειδήσεις νίκης

***

Θρήνος στο σπίτι του δασοφύλακα

Ο αιχμαλωτισμένος

eirini aivaliwtouΤα ζώα στη ζωγραφική του Νικολάου Γύζη
Περισσότερα

Ξενάγηση στο «διάλογο με τη φύση»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Η γκαλερί Τεχνοχώρος, προτού ολοκληρωθεί η έκθεση «διάλογος με τη φύση» ζωγραφική – χαρακτική – κόσμημα της Ρουμπίνας Σαρελάκου – Ρόκου, οργάνωσε ξενάγηση γύρω από το έργο της εικαστικού με τον επιμελητή της έκθεσης Γιάννη Χ. Παπαϊωάννου, αρχιτέκτονα, δρ. Ιστορίας της Τέχνης.

Πιο συγκεκριμένα, την Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018, ώρα 19.00, oι επισκέπτες, με ελεύθερη συμμετοχή, είχαν την ευκαιρία να ξεναγηθούν βήμα προς βήμα στο μυστικό διάλογο της εικαστικού με τη Φύση, που εγκαινιάστηκε στις 24 Απριλίου 2018, στα Ιωάννινα.

  • O Γιάννης Χ. Παπαϊωάννου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1943. Διπλωματούχος Αρχιτέκτων Ε.Μ.Π. (1967), διδάκτωρ του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. στον Τομέα Ι (Γενική Ιστορία της τέχνης). ​Δίδαξε για 30 δημιουργικά χρόνια στη Σχολή Βακαλό, όπου και είχε τη θέση του Κοσμήτορα (1991-2010). ​Από το 1974 έχει κάνει σημαντικές δημοσιεύσεις και παρουσιάσεις στο χώρο της Ιστορίας της Τέχνης. ​Σκέψεις και παρατηρήσεις του πάνω στα ανθρώπινα περιέχονται στα βιβλία του Εν ολίγοις (2008) και Εξ αποστάξεως (2015), ενώ στο χώρο της ποίησης έχει εκδώσει τρεις συλλογές: Νηοπομπή εν βυθώ (1972), Διαπύλια (1990)  &​ Πέρασμα (βραβείο της ​Ακαδημίας Αθηνών -2013). ​Στο χώρο της Ιστορίας της τέχνης μνημονεύονται οι μονογραφίες του για τον Νικόλαο Γύζη (Μέλισσα,1975) και τον Γιάννη Σπυρόπουλο (2010), καθώς και το βιβλίο Η άλλη εκδοχή, μια διαφορετική ανάγνωση εικαστικών και άλλων ερεθισμάτων (εκδ. Καπόν, 2016).
eirini aivaliwtouΞενάγηση στο «διάλογο με τη φύση»
Περισσότερα

«Σε Πραγματικό Χρόνο» με τον εικαστικό και συγγραφέα Γιάννη Τζομάκα στην Dépôt Art gallery

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Η Dépôt Art gallery (Νεοφύτου Βάμβα 5, Κολωνάκι) εγκαινιάζει την Τρίτη, 22 Μαΐου 2018 και ώρα 8 μ.μ. έως 11:00 μ.μ., την ατομική έκθεση του συγγραφέα και εικαστικού Γιάννη Τζομάκα με θέμα: «Σε Πραγματικό Χρόνο».

Η έκθεση διαρκεί από 22 Μαΐου έως 2 Ιουνίου 2018.

Ο ίδιος ο εικαστικός και συγγραφέας Γιάννης Τζομάκας γράφει στο κείμενό του «Σε Πραγματικό Χρόνο»:

Πράξις πρώτη, σε χρόνο πραγματικό:
Μέλλον: έννοια ιδεατή. Παρελθόν: έννοια χειροπιαστή. Παρόν: έννοια δυναμική.
Κι η σύνδεσή τους αρμονική: το μόνο που χρειάζεται είναι να φέρουμε στο παρόν το παρελθόν με το μέλλον, μαζί· κι αποδομώντας το πρώτο, να δημιουργήσουμε το άλλο εν αρμονία. Κι ο χρόνος δεν έχει σημασία, μα μόνο η ζωή.

Πράξις δεύτερη, σε χρόνο πραγματικό:
Κι ήρθαν τα ανδρείκελα να μας μιλήσουν για τις χώρες στα αριστερά, κι αμέσως ξεσηκώθηκαν τα δικά μας απ’ τα δεξιά. Κι ήταν ανθρώποι σαν εσάς, κι άλλοι πολλοί που δεν μπορούσαν να ανασάνουν.

Κι ήμασταν εμείς, κείνοι που τους αφήναμε να πεθάνουν· κι ήταν ο θεός, καθ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν, σε καθρέφτη να μας γνέφει. Κι ύστερα γυρέψαμε, κείνους που για ελπίδα μας μιλήσαν.
Κι εγκλωβιστήκαμε όλοι· σ’ ένα δωμάτιο πνιγμένο στο σκοτάδι, να μετράμε τις σκιές και τις κραυγές μας. Κι εκεί, τα ξεχάσαμε όλα: ποιοι ήμασταν εμείς, ποιοι ήταν οι άλλοι.
Κι όταν κολλάγαμε τ’ αυτί στον τοίχο, τους ακούγαμε να τρέχουν και να ζουν· κι αυτό μας ενοχλούσε. Κι ο θεός με το θήτα το μικρό μας έκανε τη χάρη, μια ευχή και μόνο: στο σκότος ή στο φως να διαβούμε.
Κι όλοι μαζί, του κλείσαμε το μάτι, με μιαν ευχή υπόχρεος να είναι: Να πεθάνουν όλοι.
Κι ύστερα, έμεινε το τίποτα και το πάντα.
Κι εμείς εκεί, να μετράμε τις σκιές και τις κραυγές, σε χρόνο πραγματικό.

Πράξις τρίτη, σε χρόνο πραγματικό:
Το κοινό σημείο μεταξύ θανάτου και ζωής, είναι το παρελθόν. Κι όσο τα ξεψαχνίζεις, το μόνο που θα βρεις είναι αναμνήσεις, που κατά μια έννοια τεκμηριώνουν τα βιώματά μας. Και τότε, το ερώτημα που τίθενται είναι οι ίδιες οι αναμνήσεις. Αφορούν άραγε γεγονότα που συνέβησαν, ή παρερμηνευμένες καταστάσεις που βολεύουν τη συνείδηση και κατ’ επέκτασιν τη λογική; Καθώς η λογική υποτάσσει την σκέψη προς τις δυο αυτές εκδοχές·• ωστόσο, μαθημένοι από το σήμερα, από το παρόν, τείνουμε στο να καταγράφουμε τις αναμνήσεις ως γεγονότα – κομμένα και ραμμένα στα δικά μας θέλω, στις δικές μας αλήθειες. Ενώ θα έπρεπε, να αμφισβητούμε συνεχώς το τι είναι ψευδές και τι όχι. Καθώς το ψεύδος, δεν είναι τίποτε άλλο, πέραν μιας συγκεκαλυμμένης αλήθειας που θέλουμε να πιστέψουμε· από οποιονδήποτε, κι οποιαδήποτε συνθήκη. Οπότε, κατά μια έννοια, δεν υφίσταται υπαρκτό ψεύδος, παρά μόνο μια αλήθεια που θέλουμε να εθελοτυφλούμε. Κι εκεί ακριβώς έγκειται η ουσία της ζωής και του θανάτου, στο τι ήταν εντέλει αληθές, και τι όχι.

Πράξις τέταρτη, σε χρόνο πραγματικό:
Εν αρχή, ην το χάος της γέννησης, κι ύστερα η τάξη. Κάπου ‘κεί, λίγο μετά την τάξη επέρχεται η αποδόμηση του υλικού μας κόσμου, ώστε να προαχθεί η εγκαθίδρυση ενός νέου χάους, μιας κι οι κόσμοι απαιτούν δομικά υλικά για να χτιστούν. Μπορεί να μοιάζει κάπως απόκοσμη ως διαδικασία, μα αν μην τι άλλο, είναι κι η μοναδική που αν κι αθόρυβη προκαλεί τόση ταραχή στο διάβα της. Όσο για εμάς, ποιοι είμαστε εμείς που τολμούμε να σηκώσουμε ανάστημα σε τούτο τον αέναο κύκλο.

Πράξις πέμπτη, σε χρόνο πραγματικό:
Kι αν ποτέ πουν ότι σας αγαπούν και θέλουν το καλό σας, μην τους πιστέψετε· βλακείες λένε για να αναπληρώσουν την απουσία τους. Κι αν όντως τους αγαπάτε, μην τους συγχωρήσετε· καθώς υπήρχαν άλλοι που ήταν εκεί, και πραγματικά σας αγαπούν. Κι αν νομίζετε, πως η αγάπη είναι κάτι το ρομαντικό κι ιδανικό· αμφισβητείστε το. Το ν’ αγαπάς, είναι σαν μια μορφή θυσίας -κείνος που αγαπά, θυσιάζεται για τον άλλον, δίχως σκέψη και λογική. Κι η αγάπη για να ευδοκιμήσει, χρειάζεται τουλάχιστον δυο· κι αν είσαι ένας, τότε δεν γνωρίζεις να αγαπάς.

Πράξις έκτη, σε χρόνο πραγματικό:
Κι είναι οι φιγούρες και τα πρόσωπά μας σκιερά, με τα μάτια να πενθούν· έχοντας παραδώσει την ζωή μας στα χέρια άλλων. Κι είναι η στιγμή, που θα πρέπει να αποφανθούμε, στο αν βρισκόμαστε δικαίως πάνω απ’ τη γη, ή αν προσδοκούμε την γρήγορη κι απότομη διαφυγή. Κι είναι οι Τέχνες, που έρχονται να συμπλεύσουν στο ταξίδι μας αυτό. Θραύσματα συναισθημάτων, αναμνήσεων και βιωμάτων, να αμφισβητούν την πραγματικότητα, τα όρια, το τι είναι αληθινό και τι όχι. Κι είναι η εισαγωγή μας, σε μια άλλη διάσταση, που όλα είναι δυνατά κι όλα έχουν κάτι να μας αποφέρουν.

Κι είναι η στιγμή, που βιώνουμε τα πάντα, σε χρόνο πραγματικό.

 

Λίγα λόγια για τον εικαστικό και συγγραφέα Γιάννη Τζομάκα:

Ο Γιάννης Τζομάκας γεννήθηκε στην Πάτρα, μεγάλωσε στη Ναύπακτο και μένει στην Αθήνα. Φοίτησε στο τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών και Αεροναυπηγών, του Πολυτεχνείου Πατρών. Στη συνέχεια κι εν μέσω κοινωνικών ζυμώσεων βρήκε καταφύγιο στη συγγραφή μυθιστορημάτων, απ’ όπου προέκυψε η περαιτέρω ενασχόλησή του με τη ζωγραφική. «Μια ζωή δίχως όνειρα κι ελπίδες, δεν είναι πάρα μόνο μια λέξη τριών γραμμάτων», τονίζει ο ίδιος για τον τελευταίο του χαρακτήρα στο χαρτί, κι έκτοτε έχει συμμετάσχει σε αρκετές εκθέσεις ζωγραφικής εντός κι εκτός συνόρων, ενώ παράλληλα έχουν εκδοθεί και δύο μυθιστορήματά του.

Γενικές Πληροφορίες

«ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟ»

Κείμενο έκθεσης: Γιάννης Τζομάκας

Επιμέλεια έκθεσης: Όλγα Λατουσάκη, ιστορικός τέχνης

Επικοινωνία: Δημήτρης Λαζάρου – email: repdla@hotmail.com

Εγκαίνια: Τρίτη, 22 Μαΐου, ώρα 20:00 – 23:00

Διάρκεια έκθεσης: 22 Μαΐου έως 2 Ιουνίου 2018

Facebook link: https://www.facebook.com/events/129746394555120/

Dépôt Art gallery
Νεοφύτου Βάμβα 5
106 74 Κολωνάκι Αθήνα
Τηλ. επικοινωνίας: 210 3648174
e-mail: info@depotgallery.gr
Facebook: depotgallery.gr
Web site: www.depotgallery.gr

Ώρες λειτουργίας: Τρίτη έως Παρασκευή 14:00 – 20:00
Σάββατο 11:00 –15:00
Κυριακή κλειστά
Δευτέρα κατόπιν ραντεβού

Είσοδος Ελεύθερη

eirini aivaliwtou«Σε Πραγματικό Χρόνο» με τον εικαστικό και συγγραφέα Γιάννη Τζομάκα στην Dépôt Art gallery
Περισσότερα

Η Σοφία Ντώνα του προγράμματος Αφροδίτη* τιμήθηκε με το βραβείο αρχιτεκτονικής από την πόλη του Μονάχου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Η καλλιτέχνις Σοφία Ντώνα τιμήθηκε με το βραβείο αρχιτεκτονικής από την πόλη του Μονάχου για το έργο της WINTER SCHLAF, στην έκθεση Förderpreise 2018. Η Förderpreise γίνεται κάθε δύο χρόνια στο Μόναχο, παρουσιάζοντας το έργο νέων δημιουργών στις εικαστικές τέχνες, την αρχιτεκτονική, το σχέδιο, τη φωτογραφία και το κόσμημα.

Το έργο WINTER SCHLAF (χειμερία νάρκη) της Σοφίας Ντώνα είναι ένα σχόλιο για τη μεταμόρφωση της πόλης από το χειμώνα στο καλοκαίρι, καθώς μεταφέρει και τοποθετεί σε αιώρηση μέσα στον εκθεσιακό χώρο, μια από τις κατασκευές που σφραγίζουν τα σιντριβάνια στο Μόναχο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Μία εγκατάσταση που εστιάζει σε όσα παραμένουν καλά κρυμμένα κάτω από το πρόσχημα της ασφάλειας.

Η Σοφία Ντώνα είναι μία από τις καλλιτέχνιδες της οργανωτικής ομάδας του προγράμματος Αφροδίτη*, που αποτελεί ουσιαστικά ένα μικρό φεστιβάλ μέσα στο Φεστιβάλ με στόχο την ενδυνάμωση του λόγου των φεμινιστικών και κουήρ πρακτικών στην Αθήνα.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, σας δίνουμε πληροφορίες για την Αφροδίτη*: Από τις 14 ως τις 17 Ιουνίου, στον θερινό κινηματογράφο Λαΐς και άλλους χώρους, το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει ταινίες, βίντεο-περφόρμανς και ντοκιμαντέρ, εργαστήρια και συζητήσεις, που αποτυπώνουν τη σχέση σύγχρονης τέχνης και «επιτελεστικότητας του φύλου». Συμμετέχουν ομάδες από την Ελλάδα και το εξωτερικό και η είσοδος σε όλες τις δράσεις είναι ελεύθερη.

  • Σας υπενθυμίζουμε ότι το Φεστιβάλ Αθηνών συμμετέχει επίσης στο Athens Pride 2018, με την παράσταση της Cloé Moglia Horizon, στις 7 Ιουνίου.

 

Άνοιγμα στην πόλη / Αθήνα
Αφροδίτη* / Οι ιστορίες της*, τα σώματά της*, οι πολιτικές της*, οι εικόνες της*
Σοφία Ντώνα, Σοφία Μπέμπεζα, Βασιλεία Στυλιανίδoυ, ομάδα AMOQA (Athens Museum of Queer Arts) και γυναικεία κολεκτίβα Beaver

Θερινός κινηματογράφος «Λαΐς» και άλλοι χώροι
14-17 Ιουνίου

Η Αφροδίτη*, που πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο κινηματογράφο στην περιοχή του Ρουφ, είναι ένα «μίνι φεστιβάλ» τεσσάρων ημερών μέσα στο Φεστιβάλ, που περιλαμβάνει ταινίες, βίντεο-περφόρμανς, ντοκιμαντέρ, εργαστήρια και συζητήσεις. Στη σύγχρονη θεωρία του φύλου, ο αστερίσκος υποδηλώνει τη διεύρυνση των ταυτοτήτων του φύλου. Η επιμελητική ομάδα σε συνεργασία με τη γυναικεία κολεκτίβα Beaver και την ομάδα AMOQA ένωσαν τις δυνάμεις τους για να διοργανώσουν αυτό το μίνι φεστιβάλ που σκοπό έχει την ενδυνάμωση του λόγου των φεμινιστικών και κουήρ πρακτικών στην Αθήνα, εκφράζοντας παράλληλα τις διαφορετικές γνώμες και φωνές που συνυπάρχουν σε αυτές τις ομάδες. Το εγχείρημα αυτό εστιάζει στο πώς παρουσιάζεται το φύλο στην καθημερινή ζωή και στις τέχνες και μας εξοικειώνει με την νέα έννοια της «επιτελεστικότητας του φύλου». Στο φεστιβάλ του Αφροδίτη* εμπλέκονται επίσης τρεις ακόμη ομάδες, η Cinenova από το Λονδίνο, το Kuir Fest της Άγκυρας και το Schwules Museum του Βερολίνου, που συμβάλουν δυναμικά στην ανταλλαγή ιδεών στη διάρκεια αυτής της μεγάλης καλλιτεχνικής συνάντησης. Στη διάρκεια του προγράμματος θα αναπτυχθούν διάφορες θεματικές, όπως:
• η καλλιτεχνική και η πολιτική διάσταση του σώματος σε ό,τι αφορά την ορατότητα, τη βιωματική εμπειρία και την πολιτικοποίηση των έμφυλων σωμάτων αλλά και η καταγραφή των έργων και των δράσεών τους
• ο κοινωνικός και ο πολιτισμικός ακτιβισμός και οι αρχειακές πρακτικές των φεμινιστικών και ΛΟΑΤΚΙ+ συλλογικοτήτων
Το εγχείρημα αυτό έχει αφετηρία του το θερινό κινηματογράφο «Αφροδίτη», στην περιοχή του Ρουφ, όπου ήδη από το 2012 ξεκίνησε εκεί τη δράση της η γυναικεία κολεκτίβα Beaver. Το 2015 ξεκίνησε τη δραστηριότητά του στην ίδια περιοχή το AMOQA, ένας χώρος έρευνας και προώθησης τεχνών και σπουδών πάνω στη σεξουαλικότητα και το φύλο. Οι δύο αυτές ομάδες διοργανώνουν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, συζητήσεις και δράσεις γύρω από ζητήματα κοινωνικού φύλου, σεξουαλικότητας, φυλής, τάξης και αναπηρίας. Με το Αφροδίτη* επιχειρείται το ξεκίνημα μιας ετήσιας τοπικής και διεθνούς συνάντησης, που θα εστιάζει στην περιοχή του Ρουφ και στις ομάδες και τους κοινωνικούς χώρους που δραστηριοποιούνται σε αυτή.

 

Το Πρόγραμμα
Προβολές και έκθεση ζωγραφικής

Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν τις τρεις πρώτες μέρες στο «Λαΐς» (14-16 Ιουνίου, στις 21:00) και θα έχουν θεματικές ενότητες: οι ιστορίες της* και οι γλώσσες της*, οι πολιτικές της* και τα σώματά της*, οι γλώσσες της* και οι εικόνες της*. Στις 17 Ιουνίου (21:00) οι προβολές θα γίνουν στο Πάρκο Ανοίξεως απέναντι από το σινεμά Αφροδίτη και θα περιλαμβάνουν το Lucky 80’ with Cinenova (επιλογή ταινιών του αρχείου της Cinenova), μια σειρά ταινιών από το απαγορευμένο/λογοκριμένο φεστιβάλ  της Άγκυρας καθώς και τα βίντεο των LGBTQI+ προσφύγων που θα γίνουν κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων.
Παράλληλα, στο χώρο του Beaver, που βρίσκεται δίπλα από τον κινηματογράφο Αφροδίτη, θα πραγματοποιηθεί η έκθεση ζωγραφικής της Σοφίας Ροζάκη (Spil Tsoik). Στον ίδιο χώρο θα υπάρχουν και τα home videos, μία εγκατάσταση από κινούμενες εικόνες που δημιουργούν ένα μωσαϊκό από προσωπικές στιγμές σε έναν μη ιδιωτικό χώρο αναδεικνύοντας τους τρόπους που δημιουργούμε και χρησιμοποιούμε χώρους οικειότητας μέσα στην πόλη.

Συζητήσεις

Οι δύο συζητήσεις στις 14 και 15 Ιουνίου (ώρες 18:00-20:00) στο «Λαΐς» θα εστιάσουν σε δύο θεματικές. Την πρώτη μέρα στις αρχειακές πρακτικές μεταξύ αυτο-οργάνωσης και θεσμικού πλαισίου και τη δεύτερη μέρα στις Κουήρ-φεμινιστικές πρακτικές στην Ελλάδα. Σε όλες τις συζητήσεις και τα εργαστήρια θα υπάρχει μετάφραση στα αγγλικά, τα αραβικά και τη νοηματική.

Εργαστήριο

Το Σάββατο 16 Ιουνίου θα πραγματοποιηθεί στο AMOQA (Εριγόνης 3, Κάτω Πετράλωνα) το τετράωρο (12:00-16:00) εργαστήριο SLUT PRIDE με την Άννη Σιμάτη και τη Βανέσα Βενέτη πάνω στα θέματα του στιγματισμού των εργατριών στο σεξ, την ιδέα του Slut Pride (υπερηφάνεια της τσούλας) και της αυτοάμυνας.

Περφόρμανς και Μεγάλο Πάρτι

Την Κυριακή 17 Ιουνίου πριν από τις προβολές στην πλατεία Ανοίξεως θα πραγματοποιηθεί στο Beaver η «Bathe Performance» της Ερατώς Τρίκα (από τις 15:00). Μετά τις προβολές θα ακολουθήσει πάρτι στο Beaver (Βασιλείου του Μεγάλου 46α, Ρουφ). HD.J. το πράσινο καλσονάκι έχει ετοιμάσει ένα dj set/μουσικό αφιέρωμα στις γυναικείες μπάντες που από τη δεκαετία του ’70 μέχρι σήμερα έχουν δημιουργήσει ένα εκκωφαντικό μουσικό πεδίο έκφρασης. Ποπ, indie, punk, riot grrrl, πειραματισμοί, φασαρίες και ησυχίες. Όλη η βραδιά θα είναι ένας φόρος τιμής σε γυναίκες και μη δυαδικά (non binary) υποκείμενα που μέσα από τη μουσική αντιστέκονται στα κατεστημένα.

Επιμέλεια: Σοφία Ντώνα (αρχιτέκτονας και εικαστικός, επιστημονική συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου), Σοφία Μπέμπεζα (εικαστικός και θεωρητικός της τέχνης με έδρα τη Ζυρίχη), Βασιλεία Στυλιανίδou (εικαστικός), σε συνεργασία με το ΑΜΟQA (Athens Museum of Queer Arts), και τη γυναικεία κολεκτίβα Beaver.
Συνεπιμέλεια: Cinenova (Λονδίνο), Schwules Museum (Bερολίνο), Pembe Hayat Kuir Fest (Άγκυρα).

Καλλιτέχνιδες* και κινηματογραφιστές/κινηματογραφίστριες*:

Mareike Bernien & Kerstin Schroedinger, Lizzie Borden, Pauline Boudry & Renate Lorenz, Divya Dureja, Philipp Gufler, Barbara Hammer, Vera Hofmann, Olivia Kastebring & Julia Gumpert & Ulrika Bandeira, Κατερίνα Θωμαδάκη & Μαρία Κλωνάρης, LGBTQΙ+ Refugees group, Χρήστος Μασσαλάς, Μεταθεοδοσία, Karin Michalski, Eshan Rafi, Karol Radziszewski, Pembe Hayat KUIRFEST (Zehra Gökçimen & Gökçe Oraloğlu, Salih Salman, Sertaç Koyuncu, Aykut Atasay & İzlem Aybastı & Zeliha Deniz, Nergis Karadağ & Simay Çalışkan), Πάολα Ρεβενιώτη, Σοφία Ροζάκη, Ερατώ Τρίκα, Aykan Safoğlu, Dagmar Schultz, Fabrizio Terranova, Lene Vollhardt & Luce deLire κ.α.

Καλεσμένοι ομιλητές/ομιλήτριες και υπεύθυνοι εργαστηρίων: Irene Ravell & KerstinSchroedinger (Cinenova), Vera Hofmann (Schwules Museum), Esra Özban & Şirvan Çelikkaleli (Kuir Fest), Πάνος Γιαννικόπουλος, Άλκηστις Ευθυμίου, Ντιάνα Μάνεση, Σούλα Μαρινούδη, Άννη Σιμάτη, Βανέσσα Βενέτη, Holly Ingleton, Johnny Pavlatos

  • Η είσοδος είναι ελεύθερη σε όλες τις δράσεις.

***

Για τις προβολές στο «Λαΐς» και στο Πάρκο Ανοίξεως: παραλαβή δελτίων εισόδου 1 ώρα πριν από την έναρξη των προβολών, στους χώρους των προβολών (ξεχωριστά δελτία για την κάθε ημέρα).

Βιογραφικό Σοφίας Ντώνα

Η Σοφία Ντώνα, καλλιτέχνις που συμμετέχει στην οργανωτική ομάδα του τετραήμερου προγράμματος Αφροδίτη*, δραστηριοποιείται ως αρχιτέκτονας και εικαστικός με βάση το Μόναχο. Η καλλιτέχνις συμμετέχει στη έκθεση Förderpreise 2018 με το έργο της WINTER SCHLAF, διεκδικώντας το Βραβείο στην ενότητα της Αρχιτεκτονικής. Η Förderpreise 2018 γίνεται κάθε δύο χρόνια στο Μόναχο, παρουσιάζοντας το έργο νέων δημιουργών στις εικαστικές τέχνες, την αρχιτεκτονική, το σχέδιο, τη φωτογραφία και το κόσμημα. Η φετινή διοργάνωση ξεκινάει στις 23 Μαρτίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 27 Μαΐου.
Το WINTER SCHLAF μεταφέρει και τοποθετεί σε αιώρηση μέσα στον εκθεσιακό χώρο, μια από τις κατασκευές που σφραγίζουν τα σιντριβάνια στο Μόναχο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Μέσα από την απουσία του σιντριβανιού τονίζεται η κατασκευή που προστατεύει από την πιθανή ψύξη του νερού η οποία μπορεί να προκαλέσει τη ρηγμάτωση της πέτρας και καταστροφή του. Η μεταφορά της κατασκευής σηματοδοτεί το πρόωρο «άνοιγμα μιας από τις πιο ζωντανές πλατείες του Μονάχου, της Gärtnerplatz. Το έργο WINTER¨SCHLAF (χειμερία νάρκη) σχολιάζει τη μεταμόρφωση της πόλης από το χειμώνα στο καλοκαίρι και εστιάζει σε όσα παραμένουν καλά κρυμμένα κάτω από το πρόσχημα της ασφάλειας.

eirini aivaliwtouΗ Σοφία Ντώνα του προγράμματος Αφροδίτη* τιμήθηκε με το βραβείο αρχιτεκτονικής από την πόλη του Μονάχου
Περισσότερα

Μένης Κουμανταρέας. Από την 117 Πτέρυγα Μάχης μέχρι την Κυψέλη και τις Νοστιμιές της Μαίρης

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Του Παναγιώτη Μήλα

Ιούλιος του 1970. Έκανα τη θητεία μου στην Ανδραβίδα, στην 117η Πτέρυγα Μάχης και ένα Σάββατο είχα την ευκαιρία για έξοδο ένα απόγευμα στην Πάτρα.
Μοναχικός περίπατος στους δρόμους της πόλης και στη βιτρίνα ενός βιβλιοπωλείου είδα ένα εντυπωσιακό λιτό κίτρινο εξώφυλλο βιβλίου.

 

«Δεκαοχτώ κείμενα», Εκδόσεις Κέδρος. Πρώτο πρώτο το όνομα του Γιώργου Σεφέρη. Ακολουθούσαν άλλα 17 ονόματα: Μανόλης Αναγνωστάκης, Νόρα Αναγνωστάκη, Αλέξανδρος Αργυρίου, Θανάσης Βαλτινός, Λίνα Κάσδαγλη, Νίκος Κάσδαγλης, Αλέξανδρος Κοτζιάς, Τάκης Κουφόπουλος, Μένης Κουμανταρέας, Δ. Ν. Μαρωνίτης, Σπύρος Πλασκοβίτης, Ρόδης Ρούφος, Τάκης Σινόπουλος, Καίη Τσιτσέλη, Στρατής Τσίρκας, Θ. Δ. Φραγκόπουλος, Γιώργος Χειμωνάς.

Εξαιρετική παρέα και μοναδική συντροφιά για τις ώρες της ανάπαυσης.
Το βιβλίο, με έντονο αντιδικτατορικό περιεχόμενο, κυκλοφόρησε σε 3.000 αντίτυπα που εξαντλήθηκαν αμέσως με αποτέλεσμα να επανεκδοθεί πολλές φορές τα χρόνια που ακολούθησαν.

Ανάμεσα στους 18 συγγραφείς ήταν και ο Μένης Κουμανταρέας, που ήταν τότε 39 χρόνων. Το διήγημά του είχε τον τίτλο: «Η Αγία Κυριακή στον βράχο». Όπως έλεγε αργότερα ο ίδιος σε συνέντευξή του: «Ήταν ένα απόσπασμα από ένα διήγημα το οποίο αναφερόταν σε μια επίθεση σε ένα νησί μιας ομάδας κουρσάρων, οι οποίοι όμως έρχονται στο νησί ντυμένοι ως θεατρίνοι δήθεν να παίξουν μια παράσταση, αλλά αποκαλύπτεται ότι είναι πειρατές. Οπότε η σφαγή που γίνεται μετά είναι ένας παραλληλισμός με τη Χούντα που είχε έρθει δήθεν για να σώσει τη δημοκρατία, ενώ ήταν στην ουσία στυγνή δικτατορία».
Τα «Δεκαοχτώ Κείμενα» είχαν τεράστια απήχηση στον κόσμο και γι’ αυτό τον λόγο πολλούς από τους συγγραφείς, τους είχαν καλέσει στην Ασφάλεια «δι’ υπόθεσίν τους».

Αυτή ήταν η πρώτη μου γνωριμία με τον Κουμανταρέα που μου με το κείμενό του μου έδωσε δύναμη σε δύσκολες ώρες και δύσκολα χρόνια. Όταν πέρασαν τα χρόνια είχα τη χαρά να τον γνωρίσω στην Κυψέλη, στο αγαπημένο του στέκι, στις «Νοστιμιές της Μαίρης».

 

 

Ο Μένης Κουμανταρέας με τη Μαιρούλα και τις νοστιμιές της στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου, στην Κυψέλη.

 

Όπως έλεγε ο Κουμανταρέας: «Εμείς δεν πάθαμε σπουδαία πράγματα, η εκδότριά μας όμως, η Νανά Καλιανέση, συνελήφθη και την κρατήσανε αρκετό καιρό μέσα, με επιπτώσεις πάρα πολύ άσχημες για την υγεία της».
Για το δεύτερο βιβλίο του «Το αρμένισμα» (1967), που είχε τιμηθεί με το Β’ Κρατικό Βραβείο Διηγήματος, ο Κουμανταρέας οδηγήθηκε τρεις φορές σε δίκη. Το 1969 ολοκλήρωσε το μυθιστόρημά του «Βιομηχανία Υαλικών» και το 1972 σπούδασε με υποτροφία στο Βερολίνο για έξι μήνες.

  • Ο Αριστομένης Κουμανταρέας γεννήθηκε στις 17 Μαΐου 1931 στην Αθήνα και ήταν γιος του τραπεζικού και χρηματιστή Αντώνη Κουμανταρέα. Το 1948 έζησε για έξι μήνες κοντά στον αδερφό του πατέρα του στο Λονδίνο. Τον επόμενο χρόνο αποφοίτησε από το Πρότυπο Λύκειο Αθηνών και στη συνέχεια σπούδασε νομικά και φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του.

Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1961, με μεταφράσεις έργων των Αλμπέρτο Μοράβια, Έρνεστ Χέμινγουεϊ και Τζέιμς Τζόις, στο περιοδικό «Ταχυδρόμος». Το πρώτο βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Τα μηχανάκια», κυκλοφόρησε το 1962 και περιλαμβάνει ιστορίες καταπιεσμένων εφήβων της εποχής, που αναζητούν διέξοδο στις παρορμήσεις και τα όνειρά τους.

Το 1971 έγραψε το σενάριο της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη «Το προξενιό της Άννας», ενώ τρία δικά του έργα μεταφέρθηκαν στο θέατρο, τη μικρή και τη μεγάλη οθόνη: «Κυρία Κούλα» (το 1983 στην τηλεόραση σε σκηνοθεσία Διαγόρα Χρονόπουλου και το 1987 στο θέατρο σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη), «Τα Καημένα» (το 1987 για την τηλεόραση σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου) και «Η φανέλα με το 9» (το 1988 για τον κινηματογράφο σε σκηνοθεσία Παντελή Βούλγαρη).
Τιμήθηκε τέσσερις φορές με το κρατικό βραβείο πεζογραφίας, ενώ το 2008 η Ακαδημία Αθηνών τον τίμησε για το σύνολο του έργου του.
Έργα του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, ρωσικά γερμανικά.

 

Η «αγία σούπα» της Μαιρούλας, όπως την αποκαλούσε ο Κουμανταρέας. Καρότο, σέλινο, πατατούλες και μοσχαράκι.

 

***

Αυτός ο πολυβραβευμένος συγγραφέας υπήρξε όμως ένας πολύ προσιτός και καθημερινός άνθρωπος. Πάντα ήταν με το χαμόγελο. Πάντα είχε διάθεση για συζήτηση και ποτέ δεν κρατούσε σε απόσταση τον συνομιλητή του. Από τους αγαπημένους πελάτες στο κλασικό στέκι της Κυψέλης, στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου, στις «Νοστιμιές της Μαίρης», ήταν πάντα πόλος έλξης. Ακόμη και σε περιόδους με προβλήματα υγείας ο Κουμανταρέας δεν έχανε το κέφι του. Μάλιστα ζητούσε συνήθως – σαν φάρμακο – τη «διάσημη» σούπα της Μαιρούλας με κρέας και λαχανικά. Τις φορές όμως που οι δυνάμεις του δεν το επέτρεπαν η σούπα σε χρόνο μηδέν έφθανε στο σπίτι του -στην οδό Ζακύνθου- για να την απολαύσει.

***

Ο Μένης Κουμανταρέας βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του τα ξημερώματα της 6ης Δεκεμβρίου 2014.

Παναγιώτης ΜήλαςΜένης Κουμανταρέας. Από την 117 Πτέρυγα Μάχης μέχρι την Κυψέλη και τις Νοστιμιές της Μαίρης
Περισσότερα

«Οι Ασήμαντοι» (Los Nadies) του Εντουάρντο Γκαλεάνο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ποίημα «Οι Ασήμαντοι» (Los Nadies) του Εντουάρντο Γκαλεάνο (1940-2015)

Από το βιβλίο Las Venas Abiertas de América Latina – Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής, 1971.

Οι Ασήμαντοι

Ονειρεύονται οι ψύλλοι πως αγοράζουν έναν σκύλο
και ονειρεύονται οι ασήμαντοι ότι ξεφεύγουν απ’ τη φτώχεια,
ότι κάποια μέρα μαγική
βρέxει καλή τύχη από το πουθενά
ότι βρέχει με τα καντάρια καλή τύχη·
αλλά η καλή τύχη δεν πέφτει χθες, ούτε και σήμερα,
ούτε αύριο, ούτε ποτέ,
ούτε ψιχάλα καλής τύχης δεν πέφτει από τον ουρανό,
όσο πολύ κι αν οι ασήμαντοι την καλούν
και παρόλο που τους ξύνει το αριστερό τους χέρι,
ή σηκώνονται με το δεξί,
ή ξεκινούν τη νέα χρονιά αλλάζοντας τη σκούπα.
Οι ασήμαντοι: τα παιδιά του κανενός,
οι ιδιοκτήτες του τίποτα.
Οι ασήμαντοι: τα μηδενικά, οι εκμηδενισμένοι,
τρέχοντας σαν τα κουνέλια, πεθαίνοντας μες στη ζωή, στυμμένοι,
διπλοστυμμένοι:
Που δεν είναι, ακόμα και ας είναι.
Που δε μιλούν γλώσσες, αλλά διαλέκτους.
Που δεν πρεσβεύουνε θρησκείες, αλλά δεισιδαιμονίες.
Που δεν κάνουν τέχνη, αλλά χειροτεχνίες.
Που δεν ασκούν πολιτισμό, αλλά φολκλόρ.
Που δεν είναι όντα ανθρώπινα, αλλά ανθρώπινο δυναμικό.
Που δεν έχουν πρόσωπο, αλλά χέρια.
Που δεν έχουν όνομα, αλλά αριθμό.
Που δεν καταγράφονται στην παγκόσμια ιστορία,
αλλά στις αστυνομικές στήλες των τοπικών εφημερίδων.
Οι ασήμαντοι,
που κοστίζουνε λιγότερο
από τη σφαίρα που τους σκοτώνει.

  • Μετάφραση: Μαρία Θεοφιλάκου

Los Nadies

Sueñan las pulgas con comprarse un perro
y sueñan los nadies con salir de pobres,
que algún mágico día
llueva de pronto la buena suerte,
que llueva a cántaros la buena suerte;
pero la buena suerte no llueve ayer, ni hoy,
ni mañana, ni nunca,
ni en lloviznita cae del cielo la buena suerte,
por mucho que los nadies la llamen
y aunque les pique la mano izquierda,
o se levanten con el pie derecho,
o empiecen el año cambiando de escoba.
Los nadies: los hijos de nadie,
los dueños de nada.
Los nadies: los ningunos, los ninguneados,
corriendo la liebre, muriendo la vida, jodidos,
rejodidos:
Que no son, aunque sean.
Que no hablan idiomas, sino dialectos.
Que no profesan religiones,
sino supersticiones.
Que no hacen arte, sino artesanía.
Que no practican cultura, sino folklore.
Que no son seres humanos,
sino recursos humanos.
Que no tienen cara, sino brazos.
Que no tienen nombre, sino número.
Que no figuran en la historia universal,
sino en la crónica roja de la prensa local.
Los nadies,
que cuestan menos
que la bala que los mata.

Ο Εδουάρδο Γκαλεάνο (ισπανικά: Eduardo Germán María Hughes Galeano, Μοντεβιδέο, 3 Σεπτεμβρίου 1940 – 13 Απριλίου 2015), ήταν Ουρουγουανός δημοσιογράφος, λογοτέχνης και συγγραφέας, μία από τις εξέχουσες προσωπικότητες της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας.

Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Τα πιο γνωστά έργα του είναι τα Μνήμες φωτιάς (1986) και Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής (1971), που έχουν μεταφραστεί σε 20 γλώσσες. Οι δουλειές του υπερβαίνουν τις ορθόδοξες τεχνοτροπίες, συνδυάζοντας το ντοκιμαντέρ, το μυθιστόρημα, τη δημοσιογραφία, την πολιτική ανάλυση και την ιστορία. Ο Γκαλεάνο αρνείτο ότι ήταν ιστορικός: «Είμαι ένας συγγραφέας που θα ήθελε να συνεισφέρει στη διάσωση της απηχθείσας μνήμης όλης της Αμερικής, αλλά πάνω από όλα της Λατινικής Αμερικής, πατρίδα περιφρονημένη και αγαπητή».

Ο Γκαλεάνο γεννήθηκε στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάη, μέλος μίας οικογένειας με ευρωπαϊκή καταγωγή, που ανήκε στη μεσαία τάξη και ήταν καθολική. Όταν ήταν νέος είχε δουλέψει ως εργάτης εργοστασίου, ελαιοχρωματιστής, ταχυδρόμος, δακτυλογράφος και άλλα. Στα 14 του πούλησε την πρώτη του πολιτική γελοιογραφία στο εβδομαδιαίο περιοδικό «Ελ Σολ» του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Ουρουγουάης. Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως δημοσιογράφος στις αρχές της δεκαετίας του ’60 ως συντάκτης του «Μάρτσα», ένα εβδομαδιαίο περιοδικό με το οποίο συνεργάστηκαν οι Μάριο Βάργκας Γιόσα, Μάριο Μπενεδέτι, Μανουέλ Μαλδονάδο, Ντένις και Ρομπέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ. Υπήρξε αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Έποκα» δύο χρόνια.

Στο πραξικόπημα της 27ης Ιουνίου 1973, ο Γκαλεάνο φυλακίστηκε και αναγκάστηκε να αφήσει την Ουρουγουάη. Το βιβλίο του «Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής» λογοκρίθηκε από τα στρατιωτικά δικτατορικά καθεστώτα της Ουρουγουάης, της Αργεντινής και της Χιλής. Έζησε στην Αργεντινή όπου ίδρυσε το πολιτιστικό περιοδικό «Κρίσις». Το 1976, παντρεύεται για τρίτη φορά, ενώ παράλληλα προστίθεται στη λίστα αυτών που θα αντιμετώπιζαν το εκτελεστικό απόσπασμα του Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα, ο οποίος ανέλαβε την κυβέρνηση μετά από πραξικόπημα. Πηγαίνει στην Ισπανία, όπου γράφει τη διάσημη τριλογία του, «Μνήμες Φωτιάς», το 1984.

Στις αρχές του 1985, ο Γκαλεάνο επιστρέφει στο Μοντεβιδέο. Το 2004, ο Γκαλεάνο στηρίζει τη νίκη της αριστερής συμμαχίας «Ευρύ Μέτωπο» και του Ταμπαρέ Βάσκες. Γράφει ένα άρθρο στο οποίο αναφέρει ότι ο κόσμος ψήφισε χρησιμοποιώντας την κοινή λογική. Το 2005, ο Γκαλεάνο, μαζί με αριστερούς διανοούμενους, όπως ο Ταρίκ Άλι και ο Αδόλφο Πέρες Εσκιβέλ συμμετέχουν στη συμβουλευτική επιτροπή του νεοσύστατου λατινοαμερικανικού καναλιού «Τελεσούρ».

Τον Ιανουάριο του 2006, ο Γκαλεάνο, μαζί με διεθνείς προσωπικότητες όπως ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Μάριο Μπενεδέτι, ο Ερνέστο Σάμπατο ο Τιάγο ντε Μέγιο, ο Κάρλος Μονσιβάις, ο Πάμπλο Αρμάντο Φερνάντες, ο Χόρχε Ενρίκε Αντόουμ, ο Λουίς Ραφαέλ Σάντσες, η Μάιρα Μοντέρο, η Άνα Λίδια Βέγκα και ο Πάμπλο Μιλανές, ενώθηκαν για να υπογράψουν τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Πουέρτο Ρίκο.

Το Φεβρουάριο του 2007, ο Γκαλεάνο υποβάλλεται σε εγχείρηση για καρκίνο του πνεύμονα. Το Νοέμβριο του 2008, μιλώντας για τη νίκη του Ομπάμα λέει: «Ο Λευκός Οίκος θα είναι σύντομα ο οίκος του Ομπάμα, αλλά ο Λευκός Οίκος χτίστηκε από μαύρους σκλάβους. Και θα μου άρεσε και ελπίζω να μην το ξεχάσει ποτέ». Τον Απρίλιο του 2009, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ούγκο Τσάβες, παραδίδει ένα αντίγραφο του «Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής» στον Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα κατά τη διάρκεια της 5ης Συνόδου της Λατινικής Αμερικής, στο Πουέρτο Εσπάνια στη Δημοκρατία Τρινιδάδ και Τομπάγκο.

Το Μάιο του 2009, σε μία συνέντευξη δήλωσε: «Όχι μόνο οι ΗΠΑ, αλλά και μερικές ευρωπαϊκές χώρες έχουν σπείρει δικτατορίες σε όλο τον κόσμο. Και νιώθουν ότι θα μπορούσαν να διδάξουν τι σημαίνει δημοκρατία».

Απεβίωσε στις 13 Απριλίου 2015 στο Μοντεβιδέο, σε ηλικία 74 ετών. Ο Γκαλεάνο έπασχε από καρκίνο των πνευμόνων.

 

eirini aivaliwtou«Οι Ασήμαντοι» (Los Nadies) του Εντουάρντο Γκαλεάνο
Περισσότερα

Ένα γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του 

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Το ιταλικό περιοδικό «L’ Espresso» ζήτησε από δεκατέσσερις προσωπικότητες του πνεύματος να γράψουν μια επιστολή για το 2014.  Ανάμεσά τους και ο Ουμπέρτο Έκο, ο οποίος έγραψε μια επιστολή στον εγγονό του σχετικά με τη σχέση μας με την τεχνολογία και τη σημασία του να εξασκούμε το μυαλό μας απομνημονεύοντας αντί να αναζητούμε εύκολες λύσεις στο Διαδίκτυο και να ψάχνουμε την πραγματική ζωή έξω από τις οθόνες.

«Καλλιέργησε τη μνήμη σου και θα ζήσεις χίλιες ζωές»

«Αγαπητό μου εγγονάκι, δεν θα ήθελα αυτή η επιστολή να θεωρηθεί υπερβολικά συναισθηματική ή ότι έχει σκοπό να σε νουθετήσει σχετικά με την αγάπη για τους συνανθρώπους μας, για την πατρίδα, για τον κόσμο, και όλα τα συναφή. Δεν θα έδινες καμιά σημασία και όταν θα έφτανε η στιγμή να θέσεις σε εφαρμογή όλα αυτά (εσύ έφηβος, και εγώ στο επέκεινα), το σύστημα αξιών θα είχε αλλάξει τόσο πολύ, που πιθανότατα οι συμβουλές μου θα προέκυπταν ξεπερασμένες. Γι’ αυτό, θα ήθελα να επικεντρωθώ σε μια μόνο συμβουλή, την οποία μπορείς να ακολουθήσεις ακόμη και τώρα, ενώ  σερφάρεις στο iPad σου. Κι ούτε θα κάνω το λάθος να σου το υποδείξω, όχι γιατί θα φαινόμουν ένας παππούς βαρετός, αλλά γιατί το ίδιο κάνω και εγώ. Στην καλύτερη περίπτωση μπορώ να σου πω ότι, αν κατά τύχη πέσεις πάνω σε εκατοντάδες ιστοσελίδες πορνό που δείχνουν τη σχέση μεταξύ δύο ανθρώπινων όντων, προσπάθησε με χίλιους τρόπους να μην πιστέψεις ότι αυτό είναι το σεξ, όταν μάλιστα σε αναγκάζει να μη βγαίνεις από το σπίτι σου, για να κοιτάξεις τα πραγματικά κορίτσια. Ξεκινώ από την αρχή ότι είσαι ετεροφυλόφιλος, αλλά κι έτσι να μην είναι, προσάρμοσε τις συμβουλές μου στην περίπτωσή σου. Κοίταζε τα πραγματικά κορίτσια στο σχολείο ή όπου πας να παίξεις, γιατί είναι καλύτερα από τα τηλεοπτικά και μια μέρα θα σου προσφέρουν μεγαλύτερες χαρές από εκείνες του Διαδικτύου. Πίστεψε εκείνους που έχουν μεγαλύτερη εμπειρία από εσένα. Αν εγώ κοίταζα το σεξ μόνο στον υπολογιστή, ο πατέρας σου δεν θα είχε ποτέ γεννηθεί, κι εσύ ποιος ξέρει πού θα βρισκόσουν, μάλλον δεν θα υπήρχες καν. Αλλά δεν είναι αυτό που θέλω να σου πω, αλλά για μια ασθένεια που έχει προσβάλει τη γενιά σου, καθώς και παιδιά μεγαλύτερα από εσένα, που τώρα φοιτούν στο πανεπιστήμιο: την απώλεια της μνήμης. Είναι αλήθεια ότι αν θέλεις να μάθεις ποιος ήταν ο Καρλομάγνος ή πού βρίσκεται η Κουάλα Λουμπούρ, δεν έχεις παρά να πατήσεις μερικά πλήκτρα και το Διαδίκτυο σου το λέει αμέσως. Κάν’ το όταν χρειάζεται, αφού όμως το κάνεις, προσπάθησε να θυμηθείς τι σου είπε, για να μην αναγκαστείς να το αναζητήσεις για δεύτερη φορά σε περίπτωση που υπάρξει επείγουσα ανάγκη, όπως για μια έρευνα στο σχολείο. Επειδή νομίζεις ότι ο υπολογιστής μπορεί να σου απαντάει οποιαδήποτε στιγμή, ελλοχεύει ο κίνδυνος να χάσεις το ενδιαφέρον να βάζεις πράγματα στο μυαλό σου. Είναι σαν να λέμε ότι, επειδή έχεις μάθει πως για να πας από την τάδε οδό στη δείνα, υπάρχουν το λεωφορείο ή το Μετρό, που σου επιτρέπουν να μετακινηθείς χωρίς κόπο – το οποίο βεβαίως εξυπηρετεί και κάν’ το κάθε φορά που βιάζεσαι-, για τον λόγο αυτό δεν χρειάζεται πλέον να περπατάς. Αν όμως δεν περπατάς αρκετά, γίνεσαι «άτομο με ειδικές ανάγκες», όπως χαρακτηρίζουμε σήμερα τους ανθρώπους που βρίσκονται σε αναπηρικό καροτσάκι. Εντάξει, ξέρω ότι ασχολείσαι με σπορ, άρα ξέρεις να κινείς το σώμα σου, ας επιστρέψουμε όμως στο μυαλό σου. Παιχνίδια με τον νου: Η μνήμη είναι ένας μυς, όπως εκείνοι των ποδιών, και αν δεν τον εκγυμνάζεις, ατονεί κι έτσι, από πλευράς εγκεφάλου, γίνεσαι άτομο με ειδικές ανάγκες, δηλαδή, για να μιλήσουμε ειλικρινά, ένας ηλίθιος. Κι επειδή για όλους ελλοχεύει ο κίνδυνος να πάθουν Αλτσχάιμερ όταν γεράσουν, ένας τρόπος για να αποφύγουν αυτό το δυσάρεστο ατύχημα είναι να εξασκούν πάντοτε τη μνήμη τους. Ιδού, λοιπόν, η δική μου συνταγή: Κάθε πρωί μάθαινε απ’ έξω μερικούς στίχους, ένα σύντομο ποίημα ή, όπως έκαναν οι δάσκαλοί μας, που μας έβαζαν να μάθουμε τη «Σταχτιά Φοραδίτσα»1 ή «Το Σάββατο του χωριού»2. Καλό θα ήταν να κάνεις παιγνίδια μνήμης με τους φίλους σου για να δείτε ποιος θυμάται καλύτερα. Αν δεν σας αρέσει η ποίηση, κάντε το με τους ποδοσφαιριστές. Πρόσεξε όμως! Δεν πρέπει να γνωρίζεις μόνο τους σημερινούς ποδοσφαιριστές της Ρόμα, αλλά και των άλλων ομάδων, ίσως και ομάδων του παρελθόντος. Φαντάσου ότι εγώ θυμάμαι εκείνους της Τορίνο, όταν το αεροπλάνο τους συνετρίβη με όλους τους παίκτες μέσα: Μπατσικαλούπο, Μπαλαρίν, Μαρόζο κ.λπ. Κάντε αγώνες μνήμης σχετικά με τα βιβλία που έχετε διαβάσει. Π.χ., ποιος ήταν πάνω στην Ισπανιόλα προς αναζήτηση του νησιού των θησαυρών; Ο Λόρδος Τριλώνεϋ, ο Καπετάν Σμόλετ, ο Δόκτωρ Λάιβζι, ο Λονγκ Τζον Σίλβερ, ο Τζιμ; Δες αν οι φίλοι σου θυμούνται ποιοι ήταν οι υπηρέτες των Τριών Σωματοφυλάκων και του Ντ’ Αρτανιάν: Γκριμό, Μπαζέν, Μουσκετόν και Πλανσέ. Κι αν δεν θέλεις να διαβάσεις τους «Τρεις Σωματοφύλακες» (να ήξερες τι χάνεις) κάν’ το με κάποια από τις ιστορίες που έχεις διαβάσει. Μοιάζει με παιxνίδι (και είναι), θα δεις όμως πως το κεφάλι σου θα κυριευθεί από διάφορους χαρακτήρες, ιστορίες, αναμνήσεις κάθε είδους. Θα αναρωτηθείς γιατί παλιά οι υπολογιστές ονομάζονταν ηλεκτρονικά μυαλά; Διότι σχεδιάστηκαν με βάση το μοντέλο του εγκεφάλου σου (μας), αλλά ο εγκέφαλος έχει περισσότερες διασυνδέσεις από έναν υπολογιστή, είναι ένα είδος υπολογιστή που κουβαλάς πάντα μαζί σου, ο οποίος μεγαλώνει και δυναμώνει με την άσκηση, ενώ ο υπολογιστής που έχεις πάνω στο γραφείο σου, όσο πιο πολύ τον χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερη ταχύτητα χάνει και ύστερα από μερικά χρόνια θα πρέπει να τον αλλάξεις. Αντίθετα, στην εποχή μας, το μυαλό σου μπορεί να διαρκέσει έως και ενενήντα χρόνια – αν το έχεις εξασκήσει. Και στα ενενήντα του χρόνια θα θυμάται περισσότερα πράγματα από αυτά που θυμάσαι τώρα. Και μάλιστα δωρεάν! Μάθε τι συνέβη πριν από τη γέννησή σου: Έπειτα, υπάρχει η ιστορική μνήμη, αυτή που δεν αφορά τα γεγονότα της ζωής σου ή τα πράγματα που έχεις διαβάσει, αλλά αυτά που συνέβησαν πριν ακόμη γεννηθείς. Σήμερα, αν πας σε έναν κινηματογράφο, θα πρέπει να μπεις μέσα μια συγκεκριμένη ώρα, όταν αρχίζει η ταινία, και όταν η προβολή ξεκινά, είναι σαν κάποιος να σε παίρνει από το χέρι και να σου λέει τι συμβαίνει. Στα χρόνια μου, μπορούσε κανείς να μπει στην αίθουσα του κινηματογράφου οποιαδήποτε στιγμή, θέλω να πω στο μέσο της προβολής. Έμπαινε τη στιγμή που συνέβαιναν ορισμένα πράγματα και προσπαθούσε να καταλάβει τι είχε προηγηθεί. Αργότερα, όταν η ταινία ξανάρχιζε, μπορούσε να διαπιστώσει αν είχε καταλάβει σωστά την υπόθεση, εκτός του ότι, αν η ταινία είχε ενδιαφέρον, μπορούσε να μείνει και να την ξαναδεί. Λοιπόν, η ζωή είναι σαν μια ταινία της δικής μου εποχής. Όλοι ερχόμαστε στη ζωή όταν πολλά πράγματα έχουν ήδη συμβεί πριν εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, και είναι σημαντικό να μάθουμε τι έχει συμβεί πριν εμείς γεννηθούμε. Αυτό είναι αναγκαίο, για να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί σήμερα συμβαίνουν πολλά νέα πράγματα. Να ξεφυλλίζεις και να μαθαίνεις: Λοιπόν, το σχολείο, εκτός από τις προσωπικές σου αναγνώσεις, θα έπρεπε να σου διδάσκει να απομνημονεύεις αυτά που συνέβησαν πριν από τη γέννησή σου. Φαίνεται όμως ότι δεν το κάνει καλά, διότι διάφορες έρευνες μας λένε ότι τα παιδιά του σήμερα, ακόμη και τα πιο μεγάλα που φοιτούν στα πανεπιστήμια, ας πούμε αυτά που έχουν γεννηθεί το 1990, δεν ξέρουν – και ίσως δεν θέλουν να ξέρουν- τι είχε συμβεί το 1980, για να μη μιλήσουμε για το τι συνέβη πριν από πενήντα χρόνια. Τα στατιστικά στοιχεία μας λένε ότι αν ρωτήσετε κάποια παιδιά ποιος ήταν ο Άλντο Μόρο, θα απαντήσουν ότι ήταν ο αρχηγός των Ερυθρών Ταξιαρχιών – ενώ ήταν αυτός που οι Ερυθρές Ταξιαρχίες σκότωσαν. Δεν θα μιλήσουμε εδώ για τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, αφού για πολλούς παραμένει ένα μυστήριο, παρά το γεγονός ότι αυτά συνέβησαν εδώ και τριάντα χρόνια. Εγώ γεννήθηκα το 1932, δέκα χρόνια μετά την άνοδο του Φασισμού στην εξουσία. Ήξερα όμως ποιος ήταν ο πρωθυπουργός κατά τη στιγμή της Πορείας στη Ρώμη (τι είναι αυτό;)3. Ίσως το φασιστικό σχολείο μού το είχε διδάξει, για να μου εξηγήσει πόσο ανόητος και κακός ήταν εκείνος ο Υπουργός «O δειλός  Φάκτα4», που οι φασίστες είχαν αντικαταστήσει. Εντάξει! Τουλάχιστον όμως το ήξερα. Ας αφήσουμε όμως το σχολείο. Ένα αγόρι του σήμερα δεν γνωρίζει ποιοι ήταν οι ηθοποιοί του κινηματογράφου είκοσι χρόνια πριν, ενώ εγώ ήξερα ποια ήταν η Φραντσέσκα Μπερτίνι, που πρωταγωνίστησε σε βουβές ταινίες είκοσι χρόνια πριν εσύ γεννηθείς. Ίσως γιατί ξεφύλλιζα παλιά περιοδικά που συσσωρεύονταν στην ντουλάπα του σπιτιού μας, αλλά αυτό ακριβώς σε καλώ να κάνεις: να ξεφυλλίζεις κι εσύ παλιά περιοδικά, καθώς πρόκειται για έναν τρόπο να μάθεις τι είχε συμβεί πριν εσύ γεννηθείς. Αλλά γιατί είναι τόσο σημαντικό να γνωρίζουμε τι συνέβη πριν; Διότι, πολλές φορές ό,τι συνέβη στο παρελθόν σου εξηγεί γιατί ορισμένα πράγματα συμβαίνουν σήμερα, και οπωσδήποτε (όπως και για τους ποδοσφαιριστές, που είπαμε) είναι ένας τρόπος για να εμπλουτίζουμε τη μνήμη μας. Πρόσεξε! Αυτό δεν μπορείς να το κάνεις μόνο με τα βιβλία και τα περιοδικά, αλλά και με το Ίντερνετ, το οποίο μπορούμε να το χρησιμοποιούμε όχι μόνο για να κάνουμε chat με τους φίλους μας, αλλά, (λέμε τώρα) και με την Ιστορία του κόσμου. Ποιοι ήταν οι Χετταίοι; Και οι Καμισάρντι (camisards)5; Και πώς ονομάζονταν οι τρεις καραβέλες του Κολόμβου; Πότε εξαφανίστηκαν οι δεινόσαυροι; Η Κιβωτός του Νώε θα μπορούσε να έχει ένα πηδάλιο; Ποιο ήταν το όνομα του προγόνου του βοδιού; Υπήρχαν περισσότερες τίγρεις πριν από εκατό χρόνια απ’ ό,τι σήμερα; Τι ήταν η αυτοκρατορία του Μάλι; Και ποιος μιλούσε για την Αυτοκρατορία του Κακού; Ποιος ήταν ο δεύτερος Πάπας στην ιστορία;  Πότε εμφανίστηκε ο Μίκι Μάους; Θα μπορούσα να θέσω ατέλειωτα ερωτήματα και όλα θα ήταν ωραίες περιπέτειες έρευνας. Θα έλθει η μέρα που θα είσαι ηλικιωμένος και θα νιώθεις ότι έχεις ζήσει χίλιες ζωές, γιατί θα είναι σαν να ήσουν παρών στη Μάχη του Βατερλό,  ότι παρακολούθησες τη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα κι ότι ήσουν πολύ κοντά στο σημείο όπου ο Bertoldo il Nero6, αναμιγνύοντας ουσίες σε ένα γουδί για να βρει τον τρόπο να φτιάξει χρυσό, ανακάλυψε κατά λάθος την πυρίτιδα (μπαρούτι) και εκτινάχθηκε στον αέρα (και καλά να πάθει). Αντίθετα, άλλοι φίλοι σου, οι οποίοι δεν θα έχουν καλλιεργήσει τη μνήμη τους, θα έχουν ζήσει μια μόνο ζωή, τη δική τους, που θα πρέπει να ήταν και πολύ μελαγχολική και στερημένη από μεγάλες συγκινήσεις. Καλλιέργησε, λοιπόν, τη μνήμη σου και από αύριο αποστήθισε την «Εύθυμη Τερέζα».

  • Σημειώσεις: 1. «La Cavallina Storna», στα ιταλικά. Είναι από τα πιο γνωστά ποιήματα του Ιταλού ποιητή Τζιοβάνι Πάσκολι (1855-1912). Το οποίο έγραψε στη μνήμη του πατέρα του, ο οποίος δολοφονήθηκε  πάνω στην άμαξά του, όταν ο ποιητής ήταν δώδεκα ετών. 2. «Il Sabato del villaggio», στα ιταλικά. Ποίημα του Τζιάκομο Λεοπάρντι (1798-1837), ο οποίος θεωρείται  o μεγαλύτερος Ιταλός ποιητής μετά τον Πετράρχη. Το συγκεκριμένο ποίημα αναφέρεται στις προετοιμασίες που κάνουν οι κάτοικοι του χωριού του, για να υποδεχθούν την Κυριακή. 3. Πορεία προς τη Ρώμη (Marcia su Roma) ονομάστηκε η πορεία που έκαναν προς την πρωτεύουσα της Ιταλίας οι μελανοχίτωνες (η παραστρατιωτική οργάνωση που είχε δημιουργήσει ο Μουσολίνι), προκειμένου να καταλάβουν την εξουσία. Η «πορεία» διήρκεσε από τις 22 ως τις 28 Οκτωβρίου 1922 και κατέληξε στην άνοδο του Μουσολίνι στην εξουσία, στην οποία παρέμεινε επί 21 έτη. 4. Ο Λουίτζι Φάκτα (1861-1930) ήταν ο τελευταίος πρωθυπουργός πριν από την ανάληψη της εξουσίας από τον Μπενίτο Μουσολίνι. 5. Γάλλοι καλβινιστές που εμφανίστηκαν το 1700 εναντίον του Λουδοβίκου του 14ου , ο οποίος είχε καταργήσει τη θρησκευτική τους ελευθερία. Ονομάζονταν έτσι από την πουκαμίσα, που φορούσαν πάνω από το ένδυμά τους, ως αναγνωριστικό στοιχείο. 6. Ο Μπερτόλδος, επονομαζόμενος και  Μαύρος (Berthold der Schwartz) ήταν φραγκισκανός μοναχός,  στον οποίο αποδίδεται (χωρίς να μπορεί να τεκμηριωθεί ιστορικά)  η εφεύρεση της πυρίτιδας. 7. «La Vispa Teresa», στα ιταλικά είναι το πιο γνωστό ποίημα για μικρά παιδιά του Ιταλού ποιητή Λουίτζι Σάιλερ (1825-1885). Γράφτηκε γύρω στο 1850 και μιλάει για ένα κοριτσάκι, την Τερέζα, που  περιχαρής που έπιασε μια πεταλουδίτσα, ενώ εκείνη πέταγε πάνω από το γρασίδι, αναφωνεί: «Την έπιασα! Την έπιασα!». Η πεταλούδα  την εκλιπαρεί να την αφήσει ελεύθερη, λέγοντάς της: «Ζώντας πετώντας, τι κακό σου κάνω; Εσύ με πληγώνεις πιέζοντάς μου τις φτερούγες. Άσε με ελεύθερη! Κι εγώ κόρη του Θεού είμαι!». Η Τερέζα, κόκκινη από ντροπή, άνοιξε τα δάχτυλά της κι εκείνη πέταξε και πάλι.
  • Ο Ουμπέρτο Έκο (5 Ιανουαρίου 1932-19 Φεβρουαρίου 2016) ήταν Ιταλός ακαδημαϊκός, καθηγητής, σημειολόγος, συγγραφέας. Το πρώτο του βιβλίο εκδόθηκε το 1965 και το Το όνομα του Ρόδου, το περίφημο πρώτο του μυθιστόρημα, το 1980 (πούλησε 9 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως, τιμήθηκε με τα βραβεία Strega και Medicis Etranger, ενώ μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο). Μερικά από τα βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά: Κήνσορες και θεράποντες (εκδ. Γνώση), Το όνομα του Ρόδου (εκδ. Γνώση), To Εκκρεμές του Φουκώ (εκδ. Γνώση), Η αναζήτηση της τέλειας γλώσσας (εκδ. Ελληνικά Γράμματα), Μπαουντολίνο (εκδ. Ελληνικά Γράμματα), Η ιστορία της Ομορφιάς (εκδ. Καστανιώτη).
eirini aivaliwtouΈνα γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του 
Περισσότερα

Μανόλης Αναγνωστάκης – Άρχισε μια σιγανή βροχή…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Έπεφτε μια κίτρινη παλιά βροχή…

Γ. Κ.

Άρχισε μια σιγανή βροχή αργά προς το βράδυ.

Στις πολιτείες ο ουρανός φαίνεται μιαν απέραντη λασπωμένη πεδιάδα

Κι η βροχή είναι μια καλοσύνη, όσο να πεις, δε μοιάζει διόλου με το θάνατο

Μπορείς να βαδίζεις κάποτε χωρίς κανένα σκοπό ή με σκοπό —σου είναι αδιάφορο—

Μιαν εποχή μακρινή και νεκρή σα μια βίαια σκισμένη πολυτέλεια.

Εγώ συλλογίζομαι πώς και γιατί άραγε μια βροχή μπορεί να σου θυμίζει τόσα πράγματα

—Χωρίς αμφιβολία είναι τόσο ανόητο να τα στοχάζεσαι όλα αυτά μια τέτοιαν ώρα—

Συλλογίζομαι όμως στις ζεστές χειμωνιάτικες κάμαρες μιαν αλλιώτικη μυρουδιά

Ύστερα από τις 6 με τα κλειστά παραθυρόφυλλα και τ’ αναμμένο φως

Ή μια γωνιά δίπλα στο τζάμι σ’ ένα μεγάλο καφενείο με τις αδιάφορες φωνές.

Τα συλλογίζεσαι όλα αυτά με τον πιο απλούστερο τρόπο ολωσδιόλου παιδιάστικα

Μπορείς να λησμονείς το κάθε τι, τι τάχα να γυρεύεις εδώ μια τέτοιαν ώρα

Εσύ, ο διπλανός σου, όλος αυτός ο κόσμος που πορεύεται δίπλα σου μες στο σκοτάδι

Αυτή η ανήσυχη σιωπή που πληγώνει περισσότερο κι απ’ το πιο κοφτερό λεπίδι

Να λησμονείς για μιαν ελάχιστη στιγμή πως ίσως δεν τέλειωσε ούτε και απόψε για σένανε το κάθε τι

Τόσο π’ αν τρίξει κάτι αναπάντεχα είναι να σου ξυπνήσει την ακριβήν υπόθεση μιας επιστροφής

Τη χειμωνιάτικη ζεστή κάμαρα, το καφενείο με τις πολύχρωμες φωνές.

…Έτσι βρέχει λοιπόν μια κίτρινη βροχή χωρίς τέλος.

Μια κίτρινη παλιά βροχή, τη νύχτα, σα μαστίγιο.

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ

  • Πίνακας: Shotei Takahashi – Village in the Rain
eirini aivaliwtouΜανόλης Αναγνωστάκης – Άρχισε μια σιγανή βροχή…
Περισσότερα