Ο ονομαστός Άραβας ιατροφιλόσοφος Αβικέννας, ρωτήθηκε κάποτε πάνω σ’ ένα ζήτημα πολύ δύσκολο σχετικό με την επιστήμη του και απάντησε χωρίς να διστάσει:
– Δεν ξέρω απολύτως τίποτε γι’ αυτό.
– Μα πώς; του παρατήρησαν. Ο χαλίφης σε πληρώνει τόσο ακριβά για την επιστήμη σου.
– «Βεβαίως» αποκρίθηκε εκείνος. «Με πληρώνει για όσα ξέρω. Αν επρόκειτο να με πληρώνει για όσα δεν ξέρω, δεν θα του αρκούσε ούτε όλο το χρυσάφι του κόσμου.»
Ο Ιμπν Σινα ή Αβικέννας ήταν περσικής καταγωγής και γεννήθηκε περίπου το 980.
Πρόκειται για την πιο μεγάλη μορφή στην ιστορία της αραβικής φιλοσοφίας. Από πολύ μικρός έδειξε τη μεγάλη του εξυπνάδα και 18 χρονών ήταν ήδη αναγνωρισμένος σαν μεγάλος γιατρός. Οι μελέτες του στράφηκαν στην ποίηση (αργότερα έγραψε και ο ίδιος ποιήματα, μάλιστα διασώθηκαν κάποια με φιλοσοφικό και μυστικιστικό περιεχόμενο), φυσική, ιατρική, θεολογία, ισλαμικό δίκαιο, μαθηματικά, ενώ κατέληξε στη φιλοσοφία την οποία θεώρησε σαν την ολοκλήρωση του κάθε σκεπτόμενου βαθιά ανθρώπου.
Λόγω του ότι θεράπευσε κάποιο πρίγκιπα, του παραχωρήθηκαν πολλά προνόμια και κυρίως τέθηκε στη διάθεσή του η μεγάλη βασιλική βιβλιοθήκη. Μελέτησε αρκετά και θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ότι πέρα από τη μόρφωση που έλαβε ήταν αυτοδίδακτος.
Ταξίδεψε σε πολλές πόλεις και κατέκτησε διάφορα αξιώματα. Αρκετές φορές κινδύνεψε σε ταραχές. Παντού όμως όπου πήγαινε αναγνωριζόταν η προσωπικότητά του και η μεγάλη του μόρφωση, ενώ κυρίως τον προσλάμβαναν σαν γιατρό διάφοροι ηγεμόνες. Οι διάφορες περιπέτειες έφθειραν την υγεία του και τελικά πέθανε στο Χαμαντάν περίπου 50 χρονών το 1037. Κάποιος από τους μαθητές του έγραψε βιβλίο με τίτλο «Ο Βίος του Αβικέννα» το οποίο μάλιστα μεταφράστηκε στα λατινικά.
Έγραψε πάρα πολλά έργα στα αραβικά και τα περσικά. Μερικά από τα έργα του μεταφράστηκαν στα λατινικά και έτσι τον γνώρισε ο δυτικός κόσμος. Δόθηκε σημασία στο έργο του πάνω στον Αριστοτέλη, αλλά τα έργα του ήταν πολυάριθμα και πάνω σε ποικίλα θέματα. Σύμφωνα με βιογράφους του έγραψε περίπου 250 έργα από τα οποία διασώζονται περισσότερα από 100. Μερικά από τα έργα του μεταφράστηκαν στα λατινικά και έτσι τον γνώρισε ο δυτικός κόσμος. Άλλα χάθηκαν και άλλα δεν μεταφράστηκαν ποτέ. Να αναφέρουμε τον «Κανόνα της Ιατρικής» που μετατράπηκε σε κλασικό έργο της μεσαιωνικής θεραπευτικής επιστήμης. Σε αυτό εκτός από τα στοιχεία της αραβικής ιατρικής, συνδυάζει τον μεγάλο γιατρό Γαληνό και τις απόψεις του με τον Ιπποκράτη. Μάλιστα υποστηρίζει ότι όλο το ανθρώπινο σώμα αποτελεί μια ενότητα.
Άλλα έργα του ήταν Το βιβλίο της θεραπείας και Το βιβλίο της απελευθέρωσης (ή της σωτηρίας) . Ήταν μεγάλος θαυμαστής του Αριστοτέλη τον οποίο αποκαλεί χαρακτηριστικά «ο φιλόσοφος», ενώ δέχτηκε επιδράσεις από τους στωικούς, νεοπλατωνικούς και τον Άραβα φιλόσοφο Αλ Φάραμπι. Ο ίδιος αναφέρει ότι το έργο του Αριστοτέλη δεν το καταλάβαινε μέχρι που διάβασε τα σχόλια του Αλφ Αραμπι πάνω σε αυτό. Σαν άλλος Αρχιμήδης από τη χαρά του άρχισε να τρέχει στο δρόμο και να μοιράζει τα υπάρχοντά του στους φτωχούς.
Ένα άλλο ενδιαφέρον θέμα που ανέπτυξε ο Αβικέννας ήταν η θεωρία του για την Αστρολογία. Υποστηρίζει ότι αν μπορούσαμε να γνωρίσουμε αυτά που συμβαίνουν στον ουρανό θα μπορούσαμε να γνωρίσουμε αυτά που θα συμβούν στη γη και αυτό είναι η Αστρολογία.
Ο άνθρωπος για τον Αβικέννα διαφέρει από τα ζώα λόγω του νου του, ο οποίος μάλιστα συμμετέχει στον θείο νου. Τη λογική ψυχή την ονομάζει και υλικό νου. Λέει ότι οι νοητές μορφές φτάνουν στην ψυχή μέσα από 3 τρόπους:
Την οδό της έμπνευσης, την οδό του συλλογισμού, την οδό των αισθήσεων. Ωστόσο κάποιοι προικισμένοι άνθρωποι μπορούν να φθάσουν σε μια ένωση με τον παγκόσμιο ή θείο νου και αυτοί δεν χρειάζονται ορθολογιστικούς συλλογισμούς ούτε στοχασμούς. Η εσωτερική προδιάθεση αυτών των ανθρώπων ονομάζεται αγιοσύνη και δίδεται στους αποστόλους και τους προφήτες.
Η ευτυχία και η ευδαιμονία βρίσκονται στη σοφία και στην κατανόηση του τι είναι ο θεός. Μυστικισμός και φιλοσοφική γνώση συναντούνται έτσι στη σκέψη του μεγάλου αυτού φιλόσοφου.
