Cat Is Art

Άννα, η τελευταία της Δυναστείας των Στιούαρτ. Ποια ήταν η ηρωίδα της νέας ταινίας του Λάνθιμου

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Η νέα πολυαναμενόμενη ταινία του Γιώργου Λάνθιμου, The Favourite, είναι μία ιστορική ταινία, σε σενάριο των Deborah Davis και Tony McNamara, η οποία τοποθετείται στην Αγγλία του 18ου αιώνα. Ανάμεσα στους πρωταγωνιστές οι Olivia Colman, η Emma Stone και η Rachel Weisz.

 

 

Η υπόθεση

Αρχές 18ου αιώνα. Η Αγγλία βρίσκεται σε πόλεμο με τους Γάλλους. Παρ’ όλα αυτά, οι αγώνες πάπιας και η κατανάλωση ανανά ακμάζουν ανάμεσα στους αριστοκράτες. Η εύθραυστη Βασίλισσα Άννα (Olivia Colman) καταλαμβάνει το θρόνο και η στενή φίλη της Lady Sarah (Rachel Weisz) κυβερνά τη χώρα στη θέση της, φροντίζοντας παράλληλα την υγεία και την ιδιοσυγκρασία της Βασίλισσας. Όταν μία νέα υπηρέτρια, η Abigail (Emma Stone), καταφτάνει στο παλάτι, η Σάρα γοητεύεται και την παίρνει υπό την προστασία της. Για την Abigail είναι μια ευκαιρία να επιστρέψει στις αριστοκρατικές της ρίζες. Καθώς οι τακτικές του πολέμου στέκονται εμπόδια για τη Σάρα, η Abigail παίρνει τη θέση της στο πλευρό Βασίλισσας. Η ανερχόμενη φιλία τους δίνει στην Abigail την ευκαιρία να εκπληρώσει τις φιλοδοξίες της και δεν θα αφήσει καμία γυναίκα, κανέναν άντρα, καμία πολιτική και κανένα κουνέλι να σταθούν στο δρόμο της.

 

 

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Γιώργος Λάνθιμος
Σενάριο: Deborah Davis, Tony McNamara
Παραγωγή: Ceci Dempsey, Ed Guiney, Lee Magiday, Yorgos Lanthimos

Παίζουν: Olivia Colman, Emma Stone, Rachel Weisz, Nicholas Hoult, Joe Alwyn, James Smith, Mark Gatiss

***

Το «The Favourite», που πρόκειται να προβληθεί σύντομα στους κινηματογράφους, εκτυλίσσεται στην Αγγλία του 18ου αιώνα, και πιο συγκεκριμένα, στην περίοδο όπου η καταβεβλημένη και ασθενής Βασίλισσα Άννα βρίσκεται στον αγγλικό θρόνο, αδυνατώντας να εκτελέσει τα καθήκοντά της με τον δέοντα τρόπο. Στη βασιλική Αυλή, λοιπόν, συναντάμε τη Σάρα Τσόρτσιλ, Δούκισσα του Μάρλμπορο, και παράλληλα προτεζέ, εμπιστευόμενη και κρυφή ερωμένη της Βασίλισσας.

Η σημαντική θέση της Δούκισσας, όμως, θα κλονιστεί όταν θα εισέλθει στην Αυλή η ξαδέρφη της ονόματι Αμπιγκέιλ Μάρσαλ, η οποία, μαζί με την Αυλή, θα τρυπώσει και στο βασιλικό κρεβάτι, αποκτώντας από τη μία μέρα στην άλλη προνόμια, εύνοια και ισχύ.

Η Rachel Weisz, σε πρόσφατη συνέντευξή της, όταν ρωτήθηκε για τη δεύτερη συνεργασία της με τον Γιώργο Λάνθιμο, μετά το «The Lobster», δήλωσε πως το «The Favourite» θα κινείται στα γνώριμα «λανθιμικά» μονοπάτια, που αναμειγνύουν τη δυστοπία με τη μαύρη κωμωδία, με τη μόνη διαφορά ότι ένα μεγάλο ποσοστό της πλοκής θα βασίζεται, αυτή τη φορά, σε πραγματικά γεγονότα. Επιπλέον, ανέφερε πως η διαμάχη μεταξύ της περσόνας που υποδύεται και αυτής που ενσαρκώνει η Emma Stone θα θυμίζει ελαφρά τη μυθική ταινία «Όλα για την Εύα» (1951), που είχε αποσπάσει 14 οσκαρικές υποψηφιότητες και στην οποία οι Bette Davis και Anne Baxter μπλέκουν σε ένα λυσσαλέο ανταγωνισμό.

 

 

 

Πότε θα παιχτεί

Περίπου δύο εβδομάδες πριν από την απονομή των Όσκαρ θα μπορέσουν οι Έλληνες να δουν την ταινία του Γιώργου Λάνθιμου, «The Favourite», η οποία σαρώνει υποψηφιότητες και βραβεία.

Η ταινία που έχει προταθεί για δέκα Όσκαρ, έχει κερδίσει μια Χρυσή Σφαίρα και είχε προταθεί για ακόμα τέσσερις, ενώ έχει συνολικά κερδίσει 103 βραβεία σε 241 υποψηφιότητες, θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες στις 7 Φεβρουαρίου 2019.

«Με ενδιέφεραν κυρίως οι τρεις κεντρικοί χαρακτήρες, η εξουσία τους, οι εύθραυστες σχέσεις τους και το πώς οι συμπεριφορές τόσο λίγων ανθρώπων μπορούν να αλλάξουν τον ρου ενός πολέμου και τη μοίρα μιας χώρας. Για εμένα είναι επίσης μια ερωτική ιστορία με κωμικά, δραματικά και σκοτεινά σημεία», αναφέρει ο Γιώργος Λάνθιμος.

Η 91η τελετή απονομής των βραβείων Όσκαρ θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 24 Φεβρουαρίου 2019 στο Dolby Theatre στο Χόλιγουντ.

***

Η Άννα, περ. 1690, όπως ζωγραφίστηκε από τον Μάικλ Νταλ

Η Άννα (6 Φεβρουαρίου 1665 – 1 Αυγούστου 1714) ήταν βασίλισσα της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας μέχρι την 1η Μαΐου 1707 και εν συνεχεία βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας. Διαδέχτηκε το 1702 τον σύζυγο της αδελφής της Μαρίας Β΄, τον Γουλιέλμο Γ΄. Το ζεύγος είχε διαδεχτεί τον Καθολικό πατέρα της Μαρίας και της Άννας Ιάκωβο Β΄, όταν αυτός απομακρύνθηκε από το θρόνο κατά την Ένδοξη Επανάσταση του 1688. Μετά τον θάνατο της Μαρίας το 1694, ο Γουλιέλμος παρέμεινε μοναδικός μονάρχης μέχρι το θάνατό του στις 8 Μαρτίου 1702, οπότε τον διαδέχτηκε η Άννα.

Στις 1 Μαΐου 1707, με τις Πράξεις της Ένωσης (Acts of Union), η Αγγλία και η Σκωτία ενώθηκαν ως ένα μοναδικό κυρίαρχο κράτος, το Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας. Η Άννα έγινε ο πρώτος ηγεμόνας της, ενώ συνέχισε να φέρει το ξεχωριστό στέμμα της βασίλισσας της Ιρλανδίας και τον τίτλο της βασίλισσας της Γαλλίας. Η Άννα βασίλευσε για δώδεκα έτη μέχρι το θάνατό της τον Αύγουστο του 1714. Η Άννα ήταν η τελευταία Βασίλισσα της Αγγλίας και η τελευταία Βασίλισσα των Σκώτων.

Η ζωή της Άννας σημαδεύτηκε από πολλές κρίσεις, προσωπικές και σχετικές με τη διαδοχή στο Στέμμα, και θρησκευτική πόλωση. Επειδή πέθανε χωρίς επιζώντα απόγονο, η Άννα ήταν η τελευταία μονάρχης του Οίκου των Στιούαρτ. Τη διαδέχθηκε ο δεύτερος εξάδελφος της, Γεώργιος Α΄, του Οίκου του Ανόβερου, ο οποίος ήταν απόγονος των Στιούαρτ μέσω της γιαγιάς του από την πλευρά της μητέρας του, της Ελισάβετ, κόρης του Ιακώβου ΣΤ΄ και Α΄.

Η Άννα γεννήθηκε στο Παλάτι του Αγίου Ιακώβου, στο Λονδίνο, δεύτερη κόρη του Ιακώβου, δούκα της Υόρκης (μετέπειτα Ιακώβου Β΄), και της πρώτης συζύγου του, λαίδης Άννας Χάιντ. Ο θείος της από την πλευρά του πατέρα της ήταν ο βασιλιάς Κάρολος Β΄ και η μεγαλύτερη αδελφή της ήταν η μελλοντική βασίλισσα Μαίρη Β΄. Η Άννα και η Μαίρη ήταν τα μόνα παιδιά του δούκα και της δούκισσας της Υόρκης που επιβίωσαν έως την ενηλικίωση.

Ως παιδί, η Άννα υπέφερε από μια μόλυνση του ματιού· για θεραπεία στάλθηκε στη Γαλλία. Έζησε με τη γιαγιά της, Ενριέττα Μαρία της Γαλλίας, η οποία έμενε στο Παρίσι στο Château de Colombes το οποίο είχε αγοράσει το 1650· η Άννα μετά το θάνατο της γιαγιάς της έζησε με τη θεία της, Ενριέττα Άννα, δούκισσα της Ορλεάνης. Μεγάλωσε με τις εξαδέλφες της Μαρία Λουΐζα της Ορλεάνης και Άννα-Μαρία της Ορλεάνης, μετέπειτα μητέρα του Λουδοβίκου ΙΕ΄. Η Άννα επέστρεψε στην Αγγλία μετά το θάνατο της θείας της Ενριέττας Άννας.

Περίπου το 1673, η Άννα γνώρισε τη Σάρα Τζένινγκς, η οποία έγινε η στενή της φίλη και μία από τους συμβούλους της με τη μεγαλύτερη επιρροή. Η Τζένινγκς αργότερα παντρεύτηκε τον Τζον Τσώρτσιλ (τον μελλοντικό δούκα του Μάρλμπορω), που επρόκειτο να γίνει ο σημαντικότερος στρατηγός της Άννας. Το 1673, η μεταστροφή του πατέρα της Άννας στον Ρωμαιοκαθολικισμό έγινε γνωστή. Με τις οδηγίες του Καρόλου Β΄, όμως, η Άννα και η αδελφή της Μαίρη ανατράφηκαν ως Προτεστάντισσες.

 

Η Λαίδη Άννα την εποχή του γάμου της

 

Στις 28 Ιουλίου 1683, η Άννα παντρεύτηκε τον Προτεστάντη πρίγκιπα Γεώργιο της Δανίας, αδελφό του βασιλιά Χριστιανού Ε΄ της Δανίας.

Όταν ο Κάρολος Β΄ πέθανε το 1685 (ίσως μεταστράφηκε στο Ρωμαιοκαθολικισμό στη νεκρική του κλίνη), ο πατέρας της Άννας έγινε βασιλιάς ως Ιάκωβος Β΄. Αλλά ο Ιάκωβος δεν έγινε φιλικά αποδεκτός από τον αγγλικό λαό, ο οποίος ανησυχούσε με τον Ρωμαιοκαθολικισμό του. Η δημόσια ανησυχία αυξήθηκε όταν η δεύτερη σύζυγος του Ιακώβου, Μαρία της Μόντενα, γέννησε ένα γιο, τον Ιάκωβο Φραγκίσκο Εδουάρδο, στις 10 Ιουνίου 1688, και η συνέχιση μιας Καθολικής δυναστείας γινόταν όλο και πιο πιθανή. Η Άννα δεν ήταν παρούσα στην περίσταση, έχοντας πάει στο Μπαθ, και αυτό ενίσχυσε τις υποψίες ότι η γέννα ήταν ψεύτικη. Πιθανόν η Άννα να απέφυγε να παραστεί στη γέννα ή να ήταν όντως άρρωστη, αλλά είναι επίσης πιθανό ότι η επιθυμία του Ιακώβου ήταν να αποκλείσει όλους τους Προτεστάντες από τα ζητήματα του κράτους. «Δεν θα θα ικανοποιηθώ ποτέ πια», έγραφε η Άννα στην αδελφή της Μαίρη, «είτε είναι είτε δεν είναι αληθινό το παιδί. Ίσως είναι ο αδελφός μας, μα μόνο ο Θεός γνωρίζει… δεν μπορεί να βοηθήσει κανείς έχοντας χίλιους φόβους και μελαγχολικές σκέψεις, αλλά όποιες αλλαγές κι αν γίνουν θα με βρεις ακλόνητη στην πίστη μου και πιστή σε σένα».

Η Ένδοξη Επανάσταση

Η Άννα, σε πορτρέτο του 1687 από τον Βίλλεμ Βίσσινγκ

Τον Νοέμβριο του 1688 ο Γουλιέλμος της Οράγγης, σύζυγος της κόρης του Ιακώβου Μαρίας, εισέβαλε στην Αγγλία ύστερα από πρόσκληση Προτεσταντών ευγενών. Πρόκειται για την Ένδοξη Επανάσταση η οποία ανέτρεψε τον Ιάκωβο Β΄. Στην Άννα είχε απαγορευτεί από τον Ιάκωβο να πραγματοποιήσει μια προγραμματισμένη επίσκεψη στη Μαρία την άνοιξη του 1688, αλλά οι δύο αδελφές επικοινώνησαν και η Άννα ήταν πληροφορημένη για την επικείμενη εισβολή. Με τη συμβουλή των Τσώρτσιλ —η διαγωγή της Άννας αυτή την περίοδο πιθανώς επηρεάσθηκε πολύ από αυτούς— αρνήθηκε να συνταχθεί με τον πατέρα της μετά την απόβαση του Γουλιέλμου και έγραψε αντίθετα στον τελευταίο, διακηρύσσοντας την έγκρισή της για την πράξη του. Οι Τσώρτσιλ εγκατέλειψαν τον βασιλιά στις 24 αυτού του μήνα, ο πρίγκιπας Γεώργιος στις 25, και το απόγευμα της επομένης ο Ιάκωβος διέταξε τον περιορισμό της Σάρας Τσώρτσιλ στο ανάκτορο του Αγίου Ιακώβου. Οι Άννα και Σάρα δραπέτευσαν από το Ουάιτχωλλ από μια πίσω σκάλα και κατέφυγαν στο σπίτι του στη φροντίδα του επισκόπου Κομπτον, πέρασαν μια νύχτα εκεί, και έφθασαν την 1η Δεκεμβρίου στο Νότιγχαμ. Δύο εβδομάδες αργότερα η Άννα έφτασε με μεγάλη συνοδεία στην Οξφόρδη, όπου συναντήθηκε θριαμβευτικά με τον σύζυγό της πρίγκιπα Γεώργιο. «Ας με βοηθήσει ο Θεός!» ανέκραξε ο Ιάκωβος όταν έμαθε τη φυγή της Άννας στις 26 Νοεμβρίου. «Ακόμη και τα παιδιά μου με εγκατέλειψαν». Στις 19 Δεκεμβρίου ή Άννα επέστρεψε στο Λονδίνο όπου δέχθηκε αμέσως την επίσκεψη του γαμπρού της Γουλιέλμου. Ο Ιάκωβος έφυγε στη Γαλλία στις 23 Δεκεμβρίου. Η Άννα δεν έδειξε ενδιαφέρον για τη φυγή του πατέρα της, ζήτησε μάλιστα να παίξει χαρτιά όπως κάθε βράδυ. Δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι «συνήθιζε να παίζει και δεν της άρεσε ποτέ να κάνει κάτι αναγκαστικά».

Το 1689, το Κοινοβούλιο διακήρυξε ότι ο Ιάκωβος είχε παραιτηθεί φεύγοντας, και ότι ο Θρόνος ήταν συνεπώς κενός. Το Κοινοβούλιο της Σκωτίας έλαβε παρόμοια απόφαση και ο Γουλιέλμος και η Μαρία αναγορεύτηκαν μονάρχες των βασιλείων Αγγλίας, Σκωτίας και Ιρλανδίας. Αποφάσεις του ίδιου έτους καθόρισαν και τη διαδοχή (Bill of Rights και Claim of Right Act). Προηγούνταν η Άννα και οι απόγονοί της και ακολουθούσαν τυχόν απόγονοι του Γουλιέλμου από μελλοντικό του γάμο.

 

Η Άννα, σε ένα πορτρέτο του 1705 από τον Μάικλ Νταλ

 

Αμέσως μετά την άνοδό τους, ο Γουλιέλμος και η Μαίρη αντάμειψαν τον Τζων Τσώρτσιλ κάνοντάς τον κόμη του Μάρλμπορω ενώ ο πρίγκιπας Γεώργιος έγινε δούκας του Κάμπερλαντ. Ρήγμα δημιουργήθηκε στις σχέσεις των δύο αδελφών όταν αίτημα της Άννας για χρήση του ανακτόρου του Ρίτσμοντ και για κοινοβουλευτική χορηγία απορρίφθηκε. Η ένταση αυξήθηκε όταν ο Γουλιέλμος απαγόρευσε στον Γεώργιο την ενεργό στρατιωτική υπηρεσία. Το 1692, υποπτευόμενοι ότι ο Μάρλμπορω ήταν Ιακωβίτης, ο Γουλιέλμος και η Μαίρη του στέρησαν όλα του τα αξιώματα. Η λαίδη Μάρλμπορω ακολούθως αποπέμφθηκε από το βασιλικό οίκο και η Άννα άφησε θυμωμένη τη βασιλική της κατοικία και εγκαταστάθηκε στο Σάιον Χάουζ, το σπίτι το Δούκα του Σόμερσετ. Η Άννα στερήθηκε τότε την τιμητική φρουρά της, στους αυλικούς απαγορεύτηκε να την επισκέπτονται και οι αρχές της πόλης διατάχτηκαν να την αγνοούν.

Όταν η Μαρία πέθανε από ευλογιά το 1694, ο Γουλιέλμος Γ΄ συνέχισε να κυβερνά μόνος. Η Άννα τότε έγινε διάδοχός του, καθώς παιδιά που θα μπορούσε να έχει ο Γουλιέλμος από άλλη γυναίκα έρχονταν μετά την Άννα και τους απογόνους της στη γραμμή διαδοχής. Προσπαθώντας να ενδυναμώσει τη δημοτικότητά του (η οποία ήταν πάντα πολύ χαμηλότερη εκείνης της συζύγου του), αποκατέστησε την Άννα στα προηγούμενα προνόμιά της, της επέτρεψε να μένει στο Παλάτι του Αγίου Ιακώβου και της έδωσε τα κοσμήματα της Μαρίας. Την ίδια ώρα ο Γουλιέλμος την κράτησε στο παρασκήνιο και απέφυγε να την ορίσει αντιβασίλισσα κατά την απουσία του. Λίγους μήνες αργότερα ο Μάρλμπορο αποκαταστάθηκε.

Σύμφωνα με τον Ιάκωβο, η Άννα του έγραψε το 1696 ζητώντας του την άδεια να διαδεχτεί τον Γουλιέλμο και υποσχόμενη την αποκατάσταση στον θρόνο των απογόνων του Ιακώβου σε κατάλληλη ευκαιρία. Αυτός αρνήθηκε. Πιθανόν να ήταν μια προσπάθεια να διασφαλίσει τη διαδοχή προσπαθώντας να προλάβει μιαν απευθείας διεκδίκηση του πατέρα της.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Πρίγκιπας Γεώργιος και η Πριγκίπισσα Άννα υπέφεραν από μεγάλη προσωπική κακοτυχία. Κατά το 1700, η μελλοντική βασίλισσα είχε μείνει έγκυος δεκαοκτώ φορές τουλάχιστον· δεκατρείς φορές, απέβαλε ή γέννησε θνησιγενή παιδιά. Βασισμένος στις αποβολές της και τα σωματικά συμπτώματα, ένας ιατρικός ιστορικός έχει διαγνώσει διεσπαρμένο lupus erythematosus.

Χάρτα των Δικαιωμάτων

Από τα εναπομείναντα πέντε παιδιά, τέσσερα πέθαναν πριν από την ηλικία των δύο ετών. Ο μόνος της γιος που επέζησε από την παιδική ηλικία, ο Γουλιέλμος, Δούκας του Γκλόστερ, πέθανε στην ηλικία των έντεκα στις 29 Ιουλίου 1700, επισπεύδοντας μια κρίση διαδοχής. Οι Γουλιέλμος και Μαίρη δεν είχαν καθόλου παιδιά· έτσι, η Άννα, η διάδοχος, ήταν το μόνο άτομο που απέμενε στη γραμμή διαδοχής που εγκαθιδρύθηκε από το Bill of Rights (Χάρτα των Δικαιωμάτων του 1689). Αν και η Άννα και ο Γουλιέλμος πέθαιναν χωρίς απογόνους (κάτι που αναμενόταν πλέον), τότε εισέρχονταν στη γραμμή διαδοχής ο εκθρονισμένος βασιλιάς Ιάκωβος ή ο γιος του Ιάκωβο Φραγκίσκο Εδουάρδο Στιούαρτ (τον «Πρεσβύτερο Μνηστήρα»).

Νόμος της Διευθέτησης

Έτσι, για να αποκλεισθεί ένας Καθολικός από τον θρόνο της Αγγλίας, το Κοινοβούλιο θέσπισε τον Νόμο της Διευθέτησης του 1701 (Act of Settlement 1701), ο οποίος όριζε ότι, ελλείψει απογόνων της Πριγκίπισσας Άννας και του Γουλιέλμου Γ΄ από κάποιον μελλοντικό γάμο, το στέμμα θα πήγαινε στη Σοφία του Ανόβερου, εκλεκτόρισσα του Ανοβέρου, και στους απογόνους της. Η Σοφία ήταν εγγονή του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας, κόρη της κόρης του Ελισάβετ, που ήταν αδελφή του παππού της Άννας Καρόλου Α΄. Πάνω από πενήντα Καθολικοί πρίγκιπες στενότεροι συγγενείς της Άννας από τη Σοφία παραμερίστηκαν. Τον Σεπτέμβριο του 1701 ο Ιάκωβος πέθανε. Η χήρα του έγραψε ότι ο πατέρας τη συγχώρεσε και της υπενθύμισε την υπόσχεση παλινόρθωσης των Στιούαρτ που του είχε δώσει. Αλλά η Άννα είχε ήδη συναινέσει στη νέα γραμμή διαδοχής που δημιουργήθηκε από τον Νόμο της Διευθέτησης.

Ο Γουλιέλμος Γ΄ πέθανε στις 8 Μαρτίου 1702 και η Άννα στέφθηκε στις 23 Απριλίου 1702.

Σύντομα μετά την ανάρρησή της, η Άννα όρισε τον σύζυγό της λόρδο αρχιναύαρχο (Lord High Admiral), δίνοντάς του -κατ’ όνομα- τον έλεγχο του Βασιλικού Ναυτικού. Ο έλεγχος του στρατού δόθηκε στον λόρδο Μάρλμπορω, ο οποίος ορίστηκε αρχιστράτηγος (Captain-General). Στον Μάρλμπορω απονεμήθηκαν επίσης πολλές διακρίσεις από τη Βασίλισσα. Έγινε ιππότης της Περικνημίδας και προήχθη σε δούκα. Η δούκισσα του Μάρλμπορω πήρε την πρώτη θέση ανάμεσα στις κυρίες της ακολουθίας της βασίλισσας.

Σχεδόν αμέσως μετά την άνοδο της Άννας στο θρόνο, η Αγγλία ενεπλάκη στον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής. Στον πόλεμο αυτόν, η Αγγλία, η Ολλανδία και η Αυστρία υποστήριζαν τη διεκδίκηση του ισπανικού θρόνου από τον αρχιδούκα Κάρολο (μετέπειτα αυτοκράτορα Κάρολο ΣΤ΄) εναντίον της Γαλλίας και Ισπανίας που υποστήριζαν την υποψηφιότητα του Φιλίππου, δούκα του Ανζού (μετέπειτα Φιλίππου Ε΄ της Ισπανίας, εγγονού του Λουδοβίκου ΙΔ΄). Ο πόλεμος διήρκεσε μέχρι τα τελευταία έτη της βασιλείας της Άννας, και κυριάρχησε και στην εξωτερική και την εσωτερική πολιτική.

Πορτρέτο της Άννας το 1702 το έτος που έγινε βασίλισσα, από τη σχολή του Τζον Κλόστερμαν

Ο Νόμος της Διευθέτησης (Act of Settlement) του 1701 δεν αφορούσε τη Σκωτία, η οποία παρέμενε ένα ανεξάρτητο, κυρίαρχο κράτος και όπου μια ισχυρή μειοψηφία ήθελε τη διατήρηση της δυναστείας των Στιούαρτ. Η Σκωτική απάντηση στη Διευθέτηση ήταν η έκδοση από το νομοθετικό σώμα των Estates, της Act of Security (Πράξη της Ασφάλειας), σύμφωνα με την οποία, αν η βασίλισσα πέθαινε άτεκνη, ο επόμενος βασιλιάς της Σκωτίας θα εκλεγόταν μεταξύ των Προτεσταντών απογόνων του βασιλικού οίκου της Σκωτίας. Το πρόσωπο που θα επιλεγόταν δεν θα μπορούσε να κατέχει και τον αγγλικό θρόνο, εκτός αν η Αγγλία εγγυόταν πλήρη ελευθερία εμπορίου στους Σκώτους εμπόρους. Αρχικά η Άννα δεν έδωσε τη Βασιλική Έγκριση στον νόμο αυτό. Υποχρεώθηκε όμως να το κάνει όταν τα Estates απείλησαν να κατακρατήσουν τα σκωτικά εφόδια για τον στρατό του Μάρλμπορω στην Ευρώπη.

Με τη σειρά του, το Αγγλικό Κοινοβούλιο — φοβούμενο ότι μια ανεξάρτητη Σκωτία θα αποκαθιστούσε την Auld Alliance (Παλαιά Συμμαχία) με τη Γαλλία — απάντησε με τον Alien Act (Νόμος Αλλοδαπών) του 1705, με τον οποίο απειλούνταν οικονομικές κυρώσεις και κηρύσσονταν οι Σκώτοι υπήκοοι της βασίλισσας αλλοδαποί στην Αγγλία, εκτός αν ανακαλούνταν η Act of Security ή ενωνόταν η Σκωτία με την Αγγλία. Οι Σκώτοι επέλεξαν την ένωση και ύστερα από διαπραγματεύσεις το Αγγλικό και το Σκωτικό Κοινοβούλιο ψήφισαν τις Acts of Union (Πράξεις της Ένωσης) το 1707. Η Αγγλία και η Σκωτία ενώθηκαν σε ένα μόνο βασίλειο, τη Μεγάλη Βρετανία, με ένα κοινοβούλιο, από 1ης Μαΐου 1707.

  • Το εραλδικό σήμα της Βασίλισσας Άννας απεικονίζει το ρόδο των Τυδόρ και το Σκωτικό αγκάθι να βγαίνουν από τον ίδιο βλαστό, σε χρήση μετά την Πράξη της Ένωσης του 1707.

Η βασιλεία της Άννας σημαδεύτηκε από την περαιτέρω ανάπτυξη του δικομματικού συστήματος καθώς η νέα εποχή της κοινοβουλευτικής διακυβέρνησης ξεδιπλώθηκε και ωρίμασε. Η Άννα προσωπικά προτιμούσε το κόμμα των Τόρυς, αλλά ανεχόταν και τους Ουίγους. Το πρώτο της υπουργείο είχε ηγέτες τον Σίντνεϊ Γκόντολφιν, 1ο Βαρόνο Γκόντολφιν και τον ευνοούμενο της Άννας Μάρλμπορω. Αν και ήταν αμφότεροι μετριοπαθείς Τόρυς, στο υπουργείο περιλαμβάνονταν και λιγότερο μετριοπαθείς Τόρυς (High Tories), όπως ο Ντάνιελ Φιντς, 2ος Κόμης του Νόττιγκαμ, και ο θείος της Άννας Λώρενς Χάιντ, 1ος Κόμης του Ρότσεστερ. Μετριοπαθής Τόρυ ήταν και ο πρόεδρος της Βουλής των Κοινοτήτων, Ρόμπερτ Χάρλεϋ.

Τρεις προσπάθειες να ψηφιστεί ο Occasional Conformity Bill, ένα νομοσχέδιο που υποστήριζαν οι Τόρυς με τη συμπαράσταση της Άννας, απέτυχαν λόγω της αντίδρασης των Ουίγων. Το νομοσχέδιο προέβλεπε τον αποκλεισμό από τα δημόσια αξιώματα όσων δεν ακολουθούσαν την επίσημη Αγγλικανική Εκκλησία.

Οι Ουίγοι υποστήριξαν έντονα τον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής και απέκτησαν ακόμη περισσότερη επιρροή αφότου ο δούκας του Μάρλμπορω πέτυχε μια μεγάλη νίκη στη Μάχη του Μπλένχαϊμ το 1704. Οι συντηρητικότεροι από τους Τόρυς (High Tories) απομακρύνθηκαν και οι Γκόντολφιν, Μάρλμπορω και Χάρλεϋ σχημάτισαν τριανδρία, βασιζόμενη όλο και περισσότερο στην υποστήριξη των Ουίγων. Η δούκισσα του Μάρλμπορω πίεζε φορτικά την Άννα για ανάθεση κυβερνητικών καθηκόντων σε Ουίγους, πράγμα που προκαλούσε τη δυσφορία της βασίλισσας. Η κρίση κορυφώθηκε τον Φεβρουάριο του 1708, όταν οι Μάρλμπορω και Γκόντολφιν υποχρέωσαν την Άννα να αποπέμψει τον συντηρητικό Χάρλεϋ.

Τον Μάρτιο του 1708 ο ετεροθαλής αδελφός της Άννας, ο Καθολικός Τζαίημς Φράνσις Έντουαρντ Στιούαρτ (James Francis Edward Stuart), αποπειράθηκε να εισβάλει στη Σκωτία, βοηθούμενος από τους Γάλλους. Η επιχείρηση απέτυχε λόγω της επαγρύπνησης του αγγλικού στόλου και των καιρικών συνθηκών και το επεισόδιο είχε ως αποτέλεσμα την εκλογική νίκη των Ουίγων στις γενικές εκλογές του 1708. Οι σχέσεις εν τω μεταξύ της Άννας με τη δούκισσα του Μάρλμπορω χειροτέρευαν συνεχώς, κυρίως λόγω της προσβλητικής συμπεριφοράς της δούκισσας.

Ο σύζυγος της Άννας, πρίγκιπας Γεώργιος της Δανίας, πέθανε τον Οκτώβριο 1708 και η βασίλισσα αισθάνθηκε συντετριμμένη.

Οι Ουίγοι εκμεταλλεύτηκαν τον θάνατο του πρίγκιπα. Η διοίκησή του στο Ναυαρχείο δεν ήταν δημοφιλής στους αρχηγούς των Ουίγων, οι οποίοι τον κατηγορούσαν (καθώς και τον υπαρχηγό του Τζων Τσώρτσιλ, αδελφό του Μάρλμπορω) για κακοδιοίκηση του ναυτικού. Με τους Ουίγους τώρα κυρίαρχους στο κοινοβούλιο, και την Άννα συντετριμμένη από την απώλεια του συζύγου της, οι Whig Junto, όπως αποκαλούνταν η ηγετική ομάδα των Ουίγων, της επέβαλαν να δεχθεί τους λόρδους Σόμερς (Somers) και Ουώρτον (Wharton) στην κυβέρνηση. Η εξουσία τους, παρ’ όλα αυτά, περιορίσθηκε από την επιμονή της Άννας να εκπληρώνει τα καθήκοντα του Λόρδου Αρχιναύαρχου η ίδια, και να μην διορίζει ένα μέλος της κυβέρνησης για να πάρει την θέση του Πρίγκιπα Γεώργιου. Απτόητοι, οι Junto απαίτησαν τον διορισμό του κόμη του Όρφορντ (Earl of Orford), ενός άλλου μέλους των Junto και ενός εκ των δριμύτερων επικριτών του Πρίγκιπα Γεωργίου, ως Πρώτου Λόρδου του Ναυαρχείου. Η Άννα αρνήθηκε κατηγορηματικά, και επέλεξε τον δικό της υποψήφιο, τον μετριοπαθή κόμη του Πέμπροκ (Earl of Pembroke) στις 29 Νοεμβρίου 1708.

Η πίεση επικεντρώθηκε τον Πέμπροκ, τον Γκόντολφιν και τη Βασίλισσα από τους δυσαρεστημένους Junto Ουίγους, και ο Πέμπροκ αναγκάσθηκε να παραιτηθεί ύστερα από λιγότερο από έναν χρόνο στο αξίωμα. Ακολούθησε άλλος ένας μήνας φιλονικιών πριν η Βασίλισσα τελικά συναινέσει να τοποθετήσει τον Κόμητα του Όρφορντ στη διεύθυνση του Ναυαρχείου τον Νοέμβριο του 1709.

Τον Απρίλιο του 1710 η Άννα και η δούκισσα του Μάρλμπορω συναντήθηκαν σε κλίμα ιδιαίτερα ψυχρό. Ήταν η τελευταία τους συνάντηση.

Όσο διαρκούσε ο πολυδάπανος πόλεμος της Ισπανικής Διαδοχής τόσο πιο αντιδημοφιλής γινόταν -το ίδιο και η διακυβέρνηση των Ουίγων. Η Άννα τελικά βρήκε την ευκαιρία και απέπεμψε τον Γκόντολφιν και τους Whig Junto αν και ο Μάρλμπορω, προς στιγμήν, παρέμεινε αρχιστράτηγος. Διορίστηκε νέα κυβέρνηση με επικεφαλής τον Χάρλεϋ που επεδίωξε ειρήνη με τη Γαλλία. Σε αντίθεση με τους Ουίγους, ο Χάρλεϋ και οι Τόρυς ήταν έτοιμοι να συμβιβαστούν δεχόμενοι στην Ισπανία στον εγγονό του Γάλλου βασιλιά έναντι εμπορικών ανταλλαγμάτων. Στις βουλευτικές εκλογές που σύντομα ακολούθησαν, ο Χάρλεϋ επωφελήθηκε της κυβερνητικής υποστήριξης και εξασφάλισε μεγάλη πλειοψηφία των Τόρυς. Τον Ιανουάριο του 1711 η Άννα υποχρέωσε τη Σάρα Μάρλμπορω να παραιτηθεί από τα αυλικά της αξιώματα και στη θέση της διόρισε την αντίζηλό της Άμπιγκέιλ Χιλ.

Η διαμάχη λύθηκε από εξωτερικά γεγονότα. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Αρχιδούκα Καρόλου (τον οποίο υποστήριζαν οι Ουίγοι) πέθανε το 1711 και ο Κάρολος κληρονόμησε την Αυστρία, την Ουγγαρία και τον θρόνο της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το να του δοθεί επίσης ο ισπανικός θρόνος δεν ήταν πλέον προς το συμφέρον της Μεγάλης Βρετανίας. Αλλά η προτεινόμενη Συνθήκη της Ουτρέχτης που υποβλήθηκε στο Κοινοβούλιο προς επικύρωση δεν προχώρησε τόσο όσο οι Ουίγοι ήθελαν για να χαλιναγωγήσουν τις φιλοδοξίες των Βουρβόνων. Στη Βουλή των Κοινοτήτων, η πλειοψηφία των Τόρυς ήταν αναμφισβήτητη, αλλά αυτό δεν ίσχυε στη Βουλή των Λόρδων. Βλέποντας την ανάγκη για αποφασιστική δράση —να μειώσουν την πλειοψηφία των Ουίγων στη Βουλή των Λόρδων— η Άννα δημιούργησε απρόθυμα δώδεκα νέους ευγενείς. Μια τόσο μαζική δημιουργία ευγενών ήταν χωρίς προηγούμενο. Πράγματι, η Ελισάβετ Α΄ είχε δημιουργήσει λιγότερους ευγενείς σε 44 έτη απ’ ό,τι η Άννα δημιούργησε σε μια μέρα. Την ίδια μέρα ο Μάρλμπορω απηλλάγη των καθηκόντων του, η συνθήκη επικυρώθηκε και έτσι τελείωσε η ανάμειξη της Μεγάλης Βρετανίας στον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής.

Το τέλος

Η Άννα πέθανε από αρθρίτιδα, καταλήγοντας σε ερυσίπελα, περίπου στις 7 (π.μ. ή μ.μ.) στις 1 Αυγούστου 1714. Το σώμα της ήταν τόσο πρησμένο και διογκωμένο που έπρεπε να ταφεί στο Αββαείο του Ουεστμίνστερ σε ένα τεράστιο σχεδόν τετράγωνο φέρετρο. Η Άννα πέθανε λίγο μετά την εκλεκτόρισσα Σοφία (8 Ιουνίου, το ίδιο έτος)· ο γιος της εκλεκτόρισσας, Γεώργιος Α΄, εκλέκτορας του Ανόβερου, κληρονόμησε το Βρετανικό Στέμμα. Σύμφωνα με τον Νόμο της Διευθέτησης 1701, το στέμμα δόθηκε στον Γεώργιο ως διάδοχο της εκλεκτόρισσας Σοφίας, αφού παραμερίστηκαν οι Καθολικοί διεκδικητές. Η βασιλεία του Γεωργίου ήταν σχετική σταθερή: οι Ιακωβιτικές εξεγέρσεις το 1715 και το 1719 απέτυχαν αμφότερες.

Κληρονομιά

Η βασιλεία της Άννας σημαδεύτηκε από μια αύξηση της επιρροής των υπουργών και μια μείωση της επιρροής του Στέμματος. Το 1708, η Άννα έγινε η τελευταία Βρετανή Ηγεμόνας που αρνήθηκε τη Βασιλική Συγκατάθεση σε ένα νομοσχέδιο (σε αυτήν την περίπτωση, ένα νομοσχέδιο της Σκωτικής πολιτοφυλακής). Απασχολημένη με την υγεία της (μπορεί να υπέφερε από πορφυρία), η Άννα επέτρεψε στους υπουργούς της, κυρίως στον Ρόμπερτ Χάρλεΰ, καθώς και στις ευνοούμενες της (Σάρα Τσώρτσιλ και Άμπιγκεηλ Xιλ) να κυριαρχήσουν στην πολιτική. Η μεταφορά της εξουσίας από το Στέμμα στα υπουργεία έγινε ακόμη πιο εμφανής κατά τη βασιλεία του Γεωργίου Α΄, του οποίου ο αρχισύμβουλος, Σερ Ρόμπερτ Ουόλπολ, συχνά περιγράφεται ως ο «πρώτος Πρωθυπουργός».

Τα πολιτικά και διπλωματικά επιτεύγματα των κυβερνήσεων και η σταθερότητα της βασιλείας της, η οποία ήταν απαλλαγμένη από συνταγματικές συγκρούσεις μεταξύ μονάρχη και κοινοβουλίου, δείχνουν ότι επέλεξε υπουργούς και άσκησε τα προνόμιά της σοφά. Αξιολογήσεις της Άννας ως παχιάς, μονίμως εγκύου, υπό την επιρροή των ευνοουμένων, και με έλλειψη πολιτικής πονηριάς ή ενδιαφέροντος ίσως προέρχονται από σοβινιστικές προκαταλήψεις εναντίον των γυναικών.

Η εποχή της Άννας ήταν καλλιτεχνικής, λογοτεχνικής, και επιστημονικής προόδου. Στην αρχιτεκτονική, ο Σερ Τζον Βάνμπρου κατασκεύασε κομψά οικοδομήματα όπως το Παλάτι Μπλένχαϊμ και το Κάστρο Χάουαρντ.

Απόγονοι

Όνομα – Γέννηση – Θάνατος
Μαίρη 2 Ιουνίου 1685 – 8 Φεβρουαρίου 1687
Άννα Σοφία 12 Μαΐου 1686 -2 Φεβρουαρίου 1687
Γουλιέλμος, Δούκας του Γκλόστερ 24 Ιουλίου 1689 – 29 Ιουλίου 1700
Μαίρη 14 Οκτωβρίου 1690 – 14 Οκτωβρίου 1690
Γεώργιος 17 Απριλίου 1692 – 17 Απριλίου 1692
Κάρολος 15 Σεπτεμβρίου 1698 – 15 Σεπτεμβρίου 1698
Επιπλέον, υπήρξαν οκτώ θνησιγενή παιδιά και τέσσερις αποβολές.

Όλα τα παιδιά της Άννας έφεραν τους τίτλους του/της Πρίγκιπα/Πριγκίπισσας της Δανίας και του/της Πρίγκιπα/Πριγκίπισσας της Νορβηγίας.

***

Δείτε το τρέιλερ της ταινίας

 

Εκτύπωση
eirini aivaliwtouΆννα, η τελευταία της Δυναστείας των Στιούαρτ. Ποια ήταν η ηρωίδα της νέας ταινίας του Λάνθιμου

Related Posts