Tης Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Προχωράς τα σκαλιά του θεάτρου, μικρότερου ή μεγαλύτερου. Μπορεί να είναι το «Παλλάς» ή το «Κιβωτός», ίσως να είναι και το Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης. Όπως κι αν έχει, μπαίνεις στην αίθουσα και νιώθεις τη ζεστασιά του οικείου και το ρίγος του άγνωστου μαζί. Η ζεστασιά προκύπτει από τις αγαπημένες συνήθειες που με τα χρόνια έγιναν μέρος μας. Η σκηνή, οι συναντήσεις, το γέλιο, το δάκρυ, η μαγεία, η αναμονή, το ψάξιμο. Το σκίρτημα έρχεται από όσα μυστηριώδη σε περιμένουν, που εσύ δεν είχες ιδέα για το τι ακριβώς κρυβόταν σ’ εκείνη την παράσταση που πρώτη φορά παρακολουθείς… Και επέρχεται ο προβληματισμός και η αφύπνισή σου, ακυρώνοντας το φανερό, το γνωστό, το αυταπόδεικτο και γεννώντας έκπληξη και περιέργεια. Και εμπιστεύεσαι τους ανθρώπους της τέχνης, που ξέρουν να σου πουν γι’ αυτό που ζητάς και να σου προτείνουν αυτό που αγνοούσες. Συνεχίζεις λοιπόν να μπαίνεις στα θαυμαστά υπόγεια, στις ταπεινές, στις απέριττες αλλά και στις επιβλητικές αίθουσες. Επιμένεις να παρακολουθείς τον έλεγχο και την ακρίβεια της δουλειάς καλλιτεχνών αξιοσημείωτων και αξιοθαύμαστων, την ανάγκη των ερμηνευτών να σου γνωρίζουν συναρπαστικούς χαρακτήρες και να σου δημιουργούν έντονα και βαθιά συναισθήματα. Πρόσφατα παρακολούθησα, για άλλη μια φορά, έναν σπάνιο και σεμνό ηθοποιό που παρακολουθώ εδώ και χρόνια. Αυτή τη φορά στην παράσταση «Ταρτούφος ή Οι απατεώνες» σε σκηνοθεσία του Αιμίλιου Χειλάκη, όπου υποδύεται τον Κλεάνθη, τη φωνή της λογικής, το στοχαστή που καταρρέει μπροστά στην ψεύτικη ευσέβεια και τη μικροαστική βλακεία. Ο Άγγελος Μπούρας με την υποδειγματική άρθρωσή του, τη λιτότητα και την αυτοσυγκράτηση, την καλλιέπεια της φωνής του, τις εκφραστικές του ικανότητες, στέκεται κάθε φορά αξιοπρεπής στη σκηνή από την αρχή ως το τέλος, αποφεύγοντας εξάρσεις, κορόνες και υπερβολές. Με τη σκέψη του ακονίζει τη φαντασία του, πειραματίζεται, μαθαίνει. Με τον λόγο του επικοινωνεί, εκφράζεται, αναπτύσσει λογική και επιχειρήματα. Παρατηρώντας τον νιώθεις να συμβαίνει πάντοτε κάτι μέσα του. Βλέποντάς τον σκέπτομαι ότι του ταιριάζει απόλυτα αυτό που σοφά έγραφε ο Ιάπωνας ηθοποιός και συνεργάτης του Πίτερ Μπρουκ, Γιόσι Όιντα: «Δεν μπορείς να χτίσεις το έξω και μετά να ξεχάσεις το μέσα». Διαβάζοντας ένα κομμάτι χαρτί που σου λέει τι πρόκειται να είναι μια παράσταση, ορισμένες φορές δύσκολα μπορείς να φανταστείς ότι το αποτέλεσμα θα είναι τόσο όμορφο χάρη σε κάποιους τρομερούς ηθοποιούς. Ο Άγγελος Μπούρας πάντα εντυπωσιάζει με τη φινέτσα της ερμηνείας του. Έτυχε να συζητήσω αρκετές φορές μαζί του και διαπίστωσα πως το ήθος του και η συμπεριφορά του είναι μια όαση στον ξερότοπο που μας περιβάλλει, η προσωπικότητά του σε κάνει να ελπίζεις σε ένα καλύτερο μέλλον, ένα μέλλον ασφάλειας και δημιουργίας. Αν έχεις έναν τέτοιο άνθρωπο να σου μιλάει, ναι, μπορείς να τον εμπιστευθείς. Με την έννοια της συγκίνησης, της αλήθειας, της ευγένειας. Επειδή η ευγένεια φαίνεται να είναι όλο και πιο σπάνια στις μέρες μας. Χάνεται ανάμεσα στη βιασύνη και την ανυπομονησία καθώς προσπερνάμε ο ένας τον άλλο δίχως να δίνουμε προσοχή. Όταν συναντώ έναν γνήσια ευγενικό άνθρωπο στην καθημερινή ζωή, θέλω να αρπάξω τη θετική του ενέργεια. Τη δύναμη που έχει να χαμογελά, να κοιτάζει τους άλλους στα μάτια, να λέει «ευχαριστώ» και «παρακαλώ» -τα αυτονόητα δηλαδή. Ακόμα την ικανότητά του να αναγνωρίζει την παρουσία των άλλων, να αντιμετωπίζει τη ζωή με ηρεμία και να μιλάει λακωνικά και όμορφα. Είναι ένας άνθρωπος αβρός, αισιόδοξος και καλλιεργημένος ο Άγγελος, που κυριαρχεί σε μια συντροφιά, που εμπνέει σεβασμό και σε κερδίζει με τους τρόπους του. Πολύ ώριμα και αποστασιοποιημένα θεωρεί πως το «θέατρο είναι ένα, αυτό που σέβεται τον θεατή» και δεν τον νοιάζουν οι ρόλοι που θα υποδυθεί, εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι με ποιους θα τους υποδυθεί. «Δυστυχώς στην Ελλάδα του 2016 έχω καθημερινά λόγους να ντρέπομαι», μου απαντά όταν τον ρωτώ τι τον κάνει να ντρέπεται. Κι έχει τόσο δίκιο…
Διαβάστε τη συνέντευξη.
* Γεννήθηκα στην Αθήνα, στην πλατεία Βικτωρίας, κατάγομαι από την Καλαμάτα. Οι αναμνήσεις μου είναι φωτεινές, χαρούμενες. Μεγάλωσα σε μια ευτυχισμένη οικογένεια. Αυτές οι αναμνήσεις με συντροφεύουν στα δύσκολα.
Με τι καλλιτεχνικά ερεθίσματα μεγάλωσες;
* Η αγκαλιά και η αφοσίωση των γονιών μου έμελλε να αποδειχτεί το πιο ισχυρό καλλιτεχνικό ερέθισμα.
Ποια ήταν η πρώτη παράσταση που παρακολούθησες στη ζωή σου και ποια η πρώτη στην οποία έπαιξες;
* Δε θυμάμαι ποια ήταν η πρώτη παράσταση που είδα. Θυμάμαι όμως την παράσταση που με έσπρωξε να γίνω ηθοποιός, ήταν η “Αντιγόνη”, του Λευτέρη Βογιατζή στο “Κυκλάδων” το 1993. Είχα μαγευτεί! Η πρώτη παράσταση που έπαιξα ήταν στο θέατρο «Πόρτα» στην Ξένια Καλογεροπούλου, «Ο Φατς και ο Ζβου» (του Ken Campbell), σε σκηνοθεσία του Θωμά Μοσχόπουλου. Υπέροχο ξεκίνημα για μένα.
Ποιους από τους δασκάλους σου θυμάσαι με ευγνωμοσύνη για τη διδασκαλία τους και τις συμβουλές τους;
* Όλους για διαφορετικό λόγο τον καθένα, την αγαπημένη μου Ρένη Πιττακή, τον Γιώργο Λαζάνη, τον Μίμη Κουγιουμτζή… Χωρίς όμως να θέλω να μειώσω κάποιον, θα αναφερθώ στον Βασίλη Παπαβασιλείου που είναι το σημείο αναφοράς μου.
Θέλεις να μας μιλήσεις για την παράσταση «Ταρτούφος ή Οι απατεώνες» του Μολιέρου, που παρουσιάζεται στο θέατρο «Κιβωτός», και στην οποία παίζεις; Τι κοινό έχει με την εποχή μας ένα έργο που γράφτηκε τον 17ο αιώνα;
* Η υποκρισία είναι παρούσα και τότε και σήμερα. Και η κωμωδία της ανθρώπινης κατάστασης πάντα θα ενδιαφέρει τους ανθρώπους.
Ποιος είναι ο ρόλος που υποδύεσαι;
* Είμαι ο Κλεάνθης, η φωνή της λογικής, ο στοχαστής που καταρρέει μπροστά στην ψεύτικη ευσέβεια και τη μικροαστική βλακεία.
Τι θα έλεγες για να περιγράψεις τον Αιμίλιο Χειλάκη, τη Ράνια Οινονομίδου, τον Άλκι Κούρκουλο, την Αθηνά Μαξίμου, τον Τσιμάρα Τζανάτο και όλο το θίασο του «Ταρτούφου»;
* Είμαι πολύ τυχερός που βρίσκομαι σε αυτό το θίασο, ανάμεσα σε φίλους και συναδέλφους που εκτιμώ!
– Αιμίλιος (Χειλάκης): φίλος 22 χρόνια,
– Άλκις (Κούρκουλος): το απόλυτο καλό,
– Αθηνά (Μαξίμου): το ανομολόγητο πάθος μου,
– Ράνια (Οικονομίδου): το ήθος του χορτασμένου ανθρώπου,
– Τσιμάρας (Τζανάτος): ο ποιητής μας,
– Αλέξανδρος (Βάρθης): καλοκάγαθος γίγαντας,
– Γιάννα (Παπαγεωργίου): η αδελφή μου,
– Γιώργος (Λιάντος): ο βασιλιάς μας,
– Φραγκίσκη (Μουστάκη): η μικρή προστατευόμενή μου.
Παίζεις επίσης στον «Μάγο του Οζ», μια από τις πιο σημαντικότερες αθηναϊκές παραστάσεις για πολύ νέο κοινό. Τι έχεις να πεις για αυτό το είδος θεάτρου, πόσο αλλιώτικο είναι ή θα έπρεπε να είναι;
* Το θέατρο είναι ένα, αυτό που σέβεται το θεατή, πόσω μάλλον όταν απευθύνεσαι στον πιο αγνό θεατή που είναι τα παιδιά, προσωπικά την αθωότητα των παιδιών ψάχνω σε ό, τι κάνω. Η Νανά Νικολάου που σκηνοθέτησε τον «Μάγο του Οζ», το γνωρίζει αυτό και το υπηρετεί χρόνια με αφοσίωση και αγάπη, ως εκ τούτου το αποτέλεσμα μας δικαιώνει.
Πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα παιδιά ως ίσους;
* Ένας μεγάλος δημιουργός που έγραφε για παιδιά, ο Goscinny, έλεγε ότι πάντα αντιμετώπιζε τα παιδιά σαν λιγότερο ενημερωμένους ενήλικες.
Τι θα πρότεινες να διδάσκεται στο σχολείο του μέλλοντος;
* Το μάθημα της ζωής.
Υπάρχουν όρια στην ελευθερία της έκφρασης και της τέχνης;
* Πάντως δεν τα ορίζουν αυτοί που ασχολούνται μαζί της μόνο για να την περιορίσουν.
Σε κάθε οικονομική κρίση ο πρώτος που πλήττεται είναι ο πολιτισμός. Σε αυτό πώς μπορούμε να αντιδράσουμε;
* Νομίζω ότι ο πρώτος που πλήττεται είναι ο άνθρωπος και αυτός πρέπει να αντιδράσει.
Η συνύπαρξη στη ζωή είναι εύκολη;
* Όχι, αλλά χωρίς αυτή δε γίνεται τίποτα.
Θεωρείς αναγκαίο ή όχι να συνδέουμε σήμερα το θέατρο με την ακραία πραγματικότητα που βιώνουμε καθημερινά;
* Το θέατρο βιώνει την ακραία πραγματικότητα.
Τι σου δημιουργεί αποστροφή στην ειδησεογραφία των ημερών;
* Η επιστροφή στον Μεσαίωνα.
Τι θεωρείς επικίνδυνο για έναν ηθοποιό με ταλέντο;
* Να νομίσει ότι όλο το σύμπαν περιστρέφεται γύρω του.
Από την πείρα σου, γνωρίζεις αν υπάρχει “κοινό με ταλέντο”;
* Υπάρχει και μας ψάχνει.
Η τέχνη είναι και καταφύγιο για τον άνθρωπο;
* Είναι αλλά είναι και επιλογή ζωής και επιβίωσης.
Για ποιο πράγμα που έχεις κατορθώσει ως τώρα αισθάνεσαι υπερήφανος;
* Που είμαι αντάξιος των γεγονότων που μου συμβαίνουν.
Ποιους «ήρωες» θα ήθελες να υποδυθείς;
* Δεν είμαι “ρολόπληκτος”, δε με νοιάζουν οι ήρωες που θα υποδυθώ, αλλά με ποιους παρέα θα τους υποδυθώ.
Τι απεχθάνεσαι και τι σε συγκινεί;
* Θυμώνω με την αγένεια, με συγκινεί η πίστη των ανθρώπων.
Τι εκτιμάς περισσότερο;
* Τα ανοιχτά μυαλά.
Με τι διασκεδάζεις;
* Με τους φίλους μου, αν και όσο μεγαλώνω διασκεδάζω και με τον εαυτό μου, σημάδι ενηλικίωσης μάλλον.
Τι σε έχει κάνει (κάποτε) να… ντραπείς;
* Έχω ντραπεί για απρεπείς, ανάγωγες συμπεριφορές προς τρίτους παρόντος εμού στις οποίες δεν είχα πάρει θέση. Δυστυχώς στην Ελλάδα του 2016 έχω καθημερινά λόγους να ντρέπομαι.
Ποιους θαυμάζεις στη λογοτεχνία, στη ζωγραφική, στον κινηματογράφο αλλά και στο θέατρο;
* Θα έπρεπε να παραθέσω στρατιές και καταλόγους.
Τι αποτελεί πρόκληση για σένα και τι σε φοβίζει;
* Πρόκληση είναι να ξυπνώ κάθε μέρα αισιόδοξος, με χαμόγελο. Με φοβίζει η απώλεια των δικών μου.
Ποια εικόνα αντιπροσωπεύει την ευτυχία για σένα;
* Η θάλασσα, οι διακοπές μου στην Καρδαμύλη, το πρώτο φιλί του έρωτα.
Θα ήθελες να ανακοινώσεις κάτι σχετικό με τα προσεχή σου σχέδια;
* Θεατρικά δεν έχω κάτι εκτός από τα τρέχοντα, ψάχνω για το καλοκαίρι, προτιμήστε με!.. Θα συμμετάσχω όμως σε ένα cd, σε μουσική του Στέργιου Γαργάλα, με πολύ σπουδαίους καλλιτέχνες, το οποίο θα κυκλοφορήσει από τον Οκτώβριο.
Τι θα ήθελες να πεις για το catisart.gr;
* Να συνεχίζει να αγαπάει το θέατρο και τους ηθοποιούς, μακάρι η ευγένειά σας να παραδειγματίσει και άλλους. Να είστε καλά.
Αγαπάς τα ζώα; Ποια είναι η σχέση σου μαζί τους; Έχεις κατοικίδιο;
* Λατρεύω τα ζώα, λόγω δουλειάς δεν έχω κατοικίδιο, γιατί θα έμενε ώρες πολλές μόνο του. Φροντίζω όμως τα αδέσποτα της Κυψέλης και αυτό μου δίνει μεγάλη χαρά.
Ευχαριστώ πολύ, Άγγελε!
* Κι εγώ ευχαριστώ!
