Cat Is Art

Αδελφοί Βάθη. Πειραιάς – Αθήνα – Παρίσι: Από τους πρώτους Έλληνες επαγγελματίες φωτογράφους

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Ξυλογραφία που δημοσιεύτηκε στο London Illustrated News. Δημιουργήθηκε με βάση την επάνω φωτογραφία.

Σ. Βάθης. Ο Βαυαρός γλύπτης Christian Siegel (1808-1883) καθηγητής στο Σχολείο των Τεχνών (πρόδρομο του Πολυτεχνείου), περ. 1863 (Συλλογή Άλκη Ξ. Ξανθάκη)

 

Οι αδελφοί Ξενοφώντας και Σόλων Βάθης είναι δύο πρώιμοι επαγγελματίες φωτογράφοι με μεγάλη δράση για περισσότερο από 40 χρόνια, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, κατά το 19ο αιώνα. Οι πληροφορίες όμως σχετικά με την καταγωγή τους παραμένουν άγνωστες (επάνω: σπάνια φωτογραφία του Ξ. Βάθη που απεικονίζει τους συλληφθέντες ληστές της απαγωγής στο Δήλεσι, 1847. Αρχείο Μ. Τσάγκαρη).

Το 1860 άνοιξαν το πρώτο φωτογραφείο τους στον Πειραιά, στην «οδό Βουβουλίνας» για αυτό και θεωρούνται οι πρώτοι επαγγελματίες φωτογράφοι της πόλης αυτής. Για άγνωστους λόγους, η συνεργασία των δύο αδελφών διακόπηκε σε έναν περίπου χρόνο. Έτσι ο Σόλων Βάθης έφυγε για το Παρίσι ενώ ο Ξενοφών εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Ξενοφών Βάθης

Αμέσως μετά την άφιξή του στην πρωτεύουσα, συνεταιρίστηκε με τον Αθανάσιο Κάλφα, ο οποίος είχε μόλις διακόψει τη συνεργασία του με τον Πέτρο Μωραΐτη. Τις φωτογραφίες τους -οι πιο πολλές καρτ-ντε-βιζίτ- τις επικολλούσαν πάνω σε λευκά ημίσκληρα γλασέ χαρτόνια (πασπαρτού), που ήταν πολύ χαρακτηριστικά.

Σπάνια φωτογραφία σε μέγεθος κάμπινετ από τη συνεργασία του Βάθη με το φωτογράφο Graffe (Συλλογή Ά. Ξανθάκη)

Στο πίσω μέρος τους, με λεπτά γράμματα τυπογραφείου, που έμοιαζαν όμως σαν χειρόγραφα, έγραφαν: «Φωτογραφία Α. Κάλφα και Ξ. Βάθη, Αθήναι». Πριν καλά καλά ξεκινήσουν, ο Α. Κάλφας αναχώρησε για την Κωνσταντινούπολη. Έτσι ο Ξ. Βάθης άνοιξε δικό του φωτογραφείο στην οδό Ερμού «παρά τη πλατεία Συντάγματος».
Γύρω στα 1865 πρέπει να συνεταιρίστηκε με το φωτογράφο Γεώργιο Δαμιανό, ο οποίος ήρθε για λίγο από τη Σύρο. Τα χαρτόνια που χρησιμοποίησαν τότε ήταν λευκά και πίσω τους εκτύπωναν με χρυσά γράμματα: «Φωτογραφείον Βάθη και Δαμιανού, εν Αθήναις, Οδός Ερμού». Και αυτή όμως η συνεργασία δεν κράτησε για πολύ.
Ο Ξ. Βάθης εργάστηκε από δω και πέρα μόνος του. Το φωτογραφείο του διέθετε μεγάλους χώρους, σύμφωνα με τα μέτρα της εποχής του, αφού χρησιμοποιήθηκε, στις 3 Μαρτίου του 1870, για να στεγάσει τη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Πιστωτικής Τράπεζας του Λαού.
Το Μάιο του ίδιου χρόνου ο Βάθης φωτογράφησε τη “Σφαγή στο Δήλεσι” ή το “δράμα του Ωρωπού”, όπως έμεινε γνωστό το γεγονός της σύλληψης και της δολοφονίας, από τη συμμορία των Αρβανιτάκηδων, μιας ομάδας Άγγλων και Ιταλών περιηγητών. Για τις φωτογραφίες του αυτές, ορισμένες από τις οποίες αναδημοσιεύτηκαν σαν ξυλογραφίες στο London Illustrated News, ο Ξ. Βάθης θεωρείται ο πρώτος Έλληνας φωτορεπόρτερ. Μετά το 1880 περίπου, ο Ξενοφών Βάθης έπαψε να αναφέρεται στους Εμπορικούς Οδηγούς και είναι πιθανό να πέθανε σε νεαρή σχετικά ηλικία.

Σόλων Βάθης

Νεαρή κοπέλα δίπλα σε τραπεζάκι όπου υπάρχει ένα σπάνιο πρώιμο στερεοσκόπιο. Φωτογραφία των Ξεν. Βάθη και Αθανάσιου Κάλφα (Συλλογή Άλκη Ξ. Ξανθάκη).

Μετά τη διακοπή της συνεργασίας των αδερφών Βάθη, στον Πειραιά, ο Σόλων Βάθης εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Για σύντομο μάλλον διάστημα, άγνωστο πότε ακριβώς, εμφανίζεται σε φωτογραφίες σαν συνεταίρος του Παριζιάνου φωτογράφου Francois Emile Graffe, στην οδό Vivienne 42. Το φωτογραφείο αυτό ανέλαβε αργότερα μόνος του. Βρισκόταν σε πολύ κεντρική θέση, δίπλα στο Χρηματιστήριο, για αυτό και το μετονόμασε “Photographie Franco-Hellenique de la Bourse”. Στα πασπαρτού των φωτογραφιών του, που εκτύπωνε στον I. Η. Nacivet, είχε στο πάνω μέρος το ελληνικό βασιλικό οικόσημο και το μετάλλιο-σήμα της Union des Beaux Arts. Από τους ικανότερους φωτογράφους της εποχής του, ο Σ. Βάθης διακρίθηκε και βραβεύτηκε για το έργο του. Στην παρισινή έκθεση του 1887 πήρε το χρυσό μετάλλιο Α’ τάξης. Στην επόμενη, το 1889, εξέθεσε φωτογραφίες του στο ελληνικό τμήμα αυτή τη φορά και έλαβε τη διάκριση “Hors Concours”.
Την εποχή εκείνη πίσω από το χαρτόνια του, που έχουν χρώμα καφετί και προμηθευόταν από τον ίδιο λιθογράφο, έχει τις ίδιες παραστάσεις που είχε και πριν, μόνο που είχε προσθέσει και τα μετάλλια των δύο τελευταίων παρισινών εκθέσεων και την αναγνώριση του σαν φωτογράφου του βασιλιά των Ελλήνων (“Photographe de S. M. Roi des Hellenes et de S. A. R. le Prince Royal”).
Στην Παγκόσμια Έκθεση του 1900, στο Παρίσι, ο Σ. Βάθης έλαβε μέρος στο Γαλλικό τμήμα, εκθέτοντας (αρ. εκθέματος 280) φωτογραφία του βασιλιά Γεωργίου Α’.

Εκτός από φωτογράφος, υπήρξε εφευρέτης διαφόρων νέων τεχνικών στη φωτογραφία. Κατασκεύαζε δικό του φωτογραφικό χαρτί με την επωνυμία “Papier Vathis”, ενώ αργότερα εφηύρε μία μέθοδο χρωματισμού των φωτογραφιών.

Ξενοφών Βάθης. «Εξωτερικό» πορτρέτο στο… χιόνι. Η φωτογραφία τραβήχτηκε στο στούντιο και κατόπιν προστέθηκε με το χέρι το… «χιόνι». Τέτοιου είδους φωτογραφίες, επειδή απαιτούσαν πολύ χρόνο ήταν αρκετά ακριβότερες. (Συλλογή Άλκη Ξ. Ξανθάκη)

Τα Παναθήναια στις 15 Ιουνίου του 1902 με τίτλο «Πρόοδος εις την φωτογραφίαν» γράφουν σχετικά: “Ο εν Παρίσιοις Έλλην φωτογράφος κ. Σόλων Βάθης προ μηνών εφεύρε μέθοδον δια της οποίας, χωρίς οιανδήποτε χρήσιν μέσων χημικών, προσδίδει εις τας φωτογραφίας όψιν χρωματισμού, τον οποίον θα ελάμβανον εάν εφωτίζοντο δια των ηλιακών ακτίνων, διερχομένων δια πολυχρώμων υέλων. Η εφεύρεσις του κ. Βάθη δεν είναι η έγχρωμος φωτογραφία, η αναπαράστασις δηλαδή του χρωματισμού του φωτογραφούμενου αντικειμένου. Είναι η χρωμάτισις δι’ ακτίνων ερυθροχρύσων
η ιοφαίων, τας οποίας δύναται να ρίψει όπως θέλει και όπου θέλει .[…]» Ο Σ. Βάθης ασχολήθηκε και με τα μεταθανάτια (νεκρικά) πορτρέτα, που ήταν διαδεδομένα κατά του 19ου αιώνα.
Σταμάτησε την επαγγελματική του δραστηριότητα γύρω στο 1906.

 

 

Φωτ.: Ξενοφών Βάθης. Πορτρέτο του διαδόχου Κωνσταντίνου, 1902. (Συλλογή Άλκη Ξ. Ξανθάκη)

Κείμενα Άλκης Ξ. Ξανθάκης

Αναδημοσίευση από τον ΦΩΤΟγράφο 181 

Εκτύπωση
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΑδελφοί Βάθη. Πειραιάς – Αθήνα – Παρίσι: Από τους πρώτους Έλληνες επαγγελματίες φωτογράφους

Related Posts