Πάνω: Ο Χιονάτος
Θυμάται πως όταν ήταν παιδί έπαιζε σε αθηναϊκές πλατείες και εγκαταλειμμένα αρχοντικά. Θυμάται ένα μύθο που έλεγε ότι δύο φωτάκια στον ουρανό τη νύχτα δεν είναι αεροπλάνο, είναι ιπτάμενος δίσκος. Θυμάται όμως κυρίως τον εαυτό του να ζωγραφίζει από… πάντα. Σήμερα ο Αχιλλέας Πιστώνης ζωγραφίζει ακόμα προσπαθώντας να προσεγγίσει την ανθρώπινη υπόσταση χρησιμοποιώντας ως «εργαλεία» του τη σαφήνεια και την αφαίρεση. Επαναλαμβάνει με τρόπο αυστηρό, εύστοχο και λιτό καθημερινές σκηνές με ανθρώπους της διπλανής πόρτας. Γυναίκες και άνδρες. Νέους και ώριμους. Εύγλωττα μάτια κι αινιγματικά πτηνά σε αντίδραση και σύμπραξη ταυτόχρονα. Μορφές και σχήματα σε αντιστίξεις. Άλλοτε πάλι η εικόνα ενός σκύλου κι ενός παιδιού απολογούνται στο θεατή. Το λευκό κυριαρχεί και οι αποχρώσεις του μαύρου συνυπάρχουν σε διαρκή αλληλοεπιρροή, οικοδομώντας τις συνθέσεις του. Στο έργο του εμφανίζονται διαφορετικά πρόσωπα του ιδίου χαρακτήρα. Επιβλητικές φιγούρες μαγνητίζουν το βλέμμα. Πρόκειται στην ουσία για τον ίδιο ήρωα και τις μεταμορφώσεις του, που βρίσκεται αντιμέτωπος μ’ έναν καθρέφτη, σε συνεχή αντίλαλο με τις διαφορετικές «φωνές» της ίδιας του της προσωπικότητας. Μεταβολές, αλλοιώσεις, στιχομυθίες και σκιές αντανακλούν ένα ρευστό συναισθηματικό κόσμο. Στο έργο του Αχιλλέα Πιστώνη με νεανική σοφία αυτό που υπονοείται είναι σημαντικότερο από αυτό που φαίνεται. Ως καλλιτέχνης, διδάσκεται από τους παλαιότερους αλλά και δημιουργεί μια δική του γλώσσα με ευελιξία και σφαιρικότητα στην 
έκφραση. Οι δημιουργίες του διαδραματίζονται σε εσωτερικά δωμάτια φαντασιακής, μη υπαρκτής, διάστασης. Το ζωγραφικό του σύμπαν είναι ένα εγκεφαλικό παιχνίδι, μια ιδιότυπη απεικόνιση της πραγματικότητας η οποία ταλαντεύεται ανάμεσα σε οικειότητα, φόβο, μοναξιά, αναζητώντας την ισορροπία μεταξύ αισθητικής και αντικειμενικότητας. Αλληγορικός ζωγράφος με βαθιά δραματικότητα και ενέργεια, ο Αχιλλέας ζωγράφιζε από… πάντα και θα ζωγραφίζει πάντα γιατί η διαφορά ανάμεσα στην καλή ζωγραφική και την αληθινή ζωγραφική μπορεί να είναι λεπτή αλλά είναι αδυσώπητη.
* Η έκθεση του Αχιλλέα Πιστώνη στη Thanassis Frissiras Gallery θα διαρκέσει έως τις 28 Απριλίου 2012.
* Το φωτογραφικό πορτρέτο είναι του Χριστόφορου Δουλγέρη.
Ακολουθεί η συνέντευξη.
* Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αθήνα. Είμαι Αθηναίος πάππου προς πάππου, που λένε. Μία Αθήνα όμως διαφορετική από αυτήν που φαντάζονται κάποιοι όταν έχουν αναμνήσεις από γραφικά χωριουδάκια και θεωρούν αδύνατον να παίξεις σε αυτήν. Εγώ μεγάλωσα σε δρόμους που παρόλο που υπήρχαν αυτοκίνητα παίζαμε σε πλατείες και εγκαταλειμμένα αρχοντικά μόνοι μας και με το μύθο του «μεσημερά» που ήταν ένας τύπος με τσουβάλι φτιαγμένο από λινάτσα να μαζεύει παιδιά που δεν γυρνάνε σπίτι τους νωρίς πριν μεσημεριάσει. Και ότι δύο φωτάκια στον ουρανό το βράδυ που κινούνται δεν είναι αεροπλάνο αλλά διαστημόπλοιο.
Με τι καλλιτεχνικά ερεθίσματα μεγάλωσες;
* Ο παππούς μου γραφίστας της παλιάς σχολής, έφτιαχνε ταμπέλες με πινέλο, μολύβι και κοπίδι, οικογενειακή επιχείρηση με τους θείους μου και τα ξαδέλφια μου να παίζουμε μέσα στο εργαστήριό τους και καμιά φορά να νομίζουμε πως βοηθούσαμε κιόλας ή όταν βλέπαμε μία ταμπέλα με ένα ωραίο σχεδιάκι πριν το δει κάποιος άλλος νιώθαμε ιδιαίτερα μυσταγωγική τη διαδικασία. Οι αδερφές μου έκαναν μπαλέτο από πολύ μικρή ηλικία κι εγώ μαγεμένος και ακόμα πιο μικρός παρακολουθούσα αυτόν ή αυτήν που έπαιζε στο πιάνο τις ασκήσεις τους και μέχρι να ετοιμαστούν για να φύγουμε όταν τελείωνε το μάθημα, πήγαινα και έκανα ότι εγώ έπαιζα το πιάνο (καμιά φορά πάταγα και τα πλήκτρα).
Από ποια ηλικία ζωγραφίζεις;
* Νομίζω από πάντα, ήμουν και καλός και το έβλεπα. Έβαζα τα χαρτάκια με τα έργα μου στο βίντεο για να τα δείξει η τηλεόραση. Γενικά όμως όταν ζωγράφιζα από τότε ήταν για μένα μία σοβαρή διαδικασία, όχι ότι είχα σκεφτεί πως θα γίνει επάγγελμα φυσικά ποτέ, αλλά δεν το έκανα πρόχειρα ή γρήγορα.
Υπήρξαν άνθρωποι που αντιλήφθηκαν το ταλέντο σου και σε παρότρυναν να ασχοληθείς με την τέχνη;
* Η μητέρα μου φυσικά (που ζωγράφιζε κιόλας στο σπίτι) και μπορούσε να μη φάει προκειμένου να έχουμε τα λεφτά για να πληρώσουμε τα υλικά μου και τα δίδακτρα για να πάω σε εργαστήριο ζωγραφικής ώστε να δώσω εξετάσεις στην Καλών Τεχνών. Εκεί όμως για να πάω με έσπρωξε ένας καθηγητής σχεδίου στη Σχολή Γραφιστικής που πήγα αρχικά και μου είπε ότι θα πρέπει να ασχοληθώ με τη ζωγραφική και όχι με τη Γραφιστική. Να ‘ναι καλά ο άνθρωπος.
Ποια είναι η θέση των εικαστικών τεχνών σε καιρούς ανατροπών;
* Δεν ξέρω αν έχει κάποια συγκεκριμένη θέση αλλά ακόμα και αν έχει δεν μπορούμε να τη δούμε τώρα, μάλλον απομακρυσμένοι θα την καταλάβουμε τη θέση της και την όψη της όταν και όποτε περάσει αυτό, και έρθει κάτι άλλο φυσικά.
Αυτή την εποχή παρουσιάζεις τη δουλειά σου στην Thanassis Frissiras Gallery. Τι θα ήθελες να ακούς από τους επισκέπτες της έκθεσής σου για τα έργα σου;
* Όχι να ακούω αλλά μου αρέσει να βλέπω στο πρόσωπό τους την ταύτιση που μπορεί να νιώθουν με κάποια συγκεκριμένα έργα, αυτό για μένα είναι υπεραρκετό.
Η ζωγραφική έχει νόμους και κανόνες;
* Έχει αλλά δεν είναι τόσο τρομακτικό όσο ακούγεται, στην αρχή είναι δύσκολα (αλλά απαραίτητα) αλλά στην πορεία αυτοί οι κανόνες ενσωματώνονται σε μία προσωπική γραφή και γίνονται τρόπος έκφρασης και αφήγησης. Δεν περιμένεις από το μουσικό να σου πει τις νότες για να καταλάβεις ότι αυτό που έγραψε και σε άγγιξε έχει πίσω του πολλές γνώσεις και παιδεία. Έτσι και στη ζωγραφική, παίρνεις το αποτέλεσμα, και το τι κανόνες ακολουθεί σε αφήνει παγερά αδιάφορο.
Τι θεωρείς αυθεντικό;
* Οτιδήποτε δεν είναι τραβηγμένο από τα μαλλιά, οτιδήποτε δεν έγινε για να γίνει, οτιδήποτε αληθινό, δεν ξέρω πώς να το εξηγήσω αλλά όταν κάτι είναι αυθεντικό αμέσως το καταλαβαίνω. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζω.
Τι είναι εφήμερο και τι παντοτινό;
* Εφήμερος είναι σίγουρα ο χρόνος, παντοτινή για μένα τουλάχιστον είναι η φιλία, και πολύ σημαντική στη ζωή μου.
Σε ποιες σχολές τέχνης και σε ποιους μεγάλους ζωγράφους έστρεψες το βλέμμα, όταν ξεκινούσες την πορεία σου στη ζωγραφική;
* Θυμάμαι να κάθομαι και να αντιγράφω τον Degas για αρκετό καιρό και όταν κατάλαβα ότι είμαι ζωγράφος της φιγούρας, είδα Freud και αντιλήφθηκα τι είναι αυτό που θέλω να κάνω. Από κει και πέρα φυσικά τα πάντα είναι και θέμα συγκυριών, γίναμε φίλοι ζωγράφοι συνομήλικοι με κοινά ερεθίσματα και ο ένας παίρνει από τον άλλο.
Νιώθεις την ανάγκη να ζωγραφίσεις απλά και καθημερινά θέματα;
* Δεν ξέρω ακριβώς τι μπορεί να είναι απλό ή καθημερινό, εγώ απλώς ζωγραφίζω. Ζω κάτι, γίνεται εικόνα και προσπαθώ να έρθω κοντά του, αυτό κάποιος μπορεί να το δει και να το εκλάβει σαν καθημερινό και άλλος σαν κάτι βαθύ και βαρύ. Τα έχω δει και τα δύο να τα βλέπει κάποιος στα έργα μου. Για μένα πάντως είναι καθημερινό και απλό αλλά όχι ότι δεν είναι φορτισμένο από συναισθήματα και πράγματα.
Τι κάνει ένα ζωγράφο αναγνωρίσιμο;
* Η γραφή στα σίγουρα και η παλέτα του, το θέμα αλλάζει αλλά, όπως πολύ σωστά έχει πει και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος σε μία συνέντευξή του, ο κάθε ζωγράφος είναι καταδικασμένος να ζωγραφίζει τον ίδιο πίνακα και ο κάθε σκηνοθέτης να γυρνάει την ίδια ταινία συνεχώς.
Ποιο είναι το αγαπημένο σου υλικό;
* Το μολύβι μάλλον, το θεωρώ άμεσο και είναι κάτι σαν αυτόματη γραφή, δεν σκέφτεσαι πολύ, κάνεις. Όχι ότι με το λάδι δεν είναι έτσι, απλά επειδή στη δική μου δουλειά το σχέδιο είναι απαραίτητο, ακόμα και το λάδι πρέπει να έχει δουλευτεί αρκετά σχεδιαστικά, κι έτσι ακόμα και το πινέλο σε κάποιο βαθμό το χρησιμοποιώ όπως το μολύβι.
Πώς νιώθεις όταν αποχωρίζεσαι ένα έργο σου;
* Μου έχει τύχει να βάλω τα κλάματα αλλά και να λιγωθώ από χαρά, έχει να κάνει με το τι παίρνεις από αυτόν που παίρνει το έργο. Καταλαβαίνεις καμιά φορά ότι αυτός που το πήρε το αγαπάει πραγματικά και γίνεται μέρος της ζωής του και τότε αυτή η πληρωμή είναι μοναδική.
Έχεις καταστρέψει ή έχεις αφήσει μισοτελειωμένο έργο σου γιατί δεν σου άρεσε;
* Μισοτελειωμένο ποτέ, όταν κάτι καταλάβω ότι δεν θα πάει καλά το πλακώνω και το καταστρέφω… πιστεύω και στα καταραμένα έργα… όταν κάτι ζωγραφιστεί πάνω σε ένα τελάρο και δεν μπορεί να βγει, τότε φυσικά δεν φταίω εγώ αλλά το τελάρο που έχει πρόβλημα και άρα είναι καταραμένο και πρέπει να το ξεφορτωθώ και να ζωγραφίσω αλλού.
Ζωγραφίζεις ανάλογα με την έμπνευση και τη συναισθηματική φόρτιση; Ή έχεις αυστηρό καθημερινό ωράριο δουλειάς;
* Έχω ωράριο αυστηρό, ζωγραφίζω από τις 8 – 9 το πρωί μέχρι απογευματάκι και υπολογισμένα διαλείμματα, άλλοτε πολλά κι άλλοτε λιγότερα, ανάλογα τη διάθεση και τη φάση που βρίσκεται το κάθε έργο. Μπορεί όμως βραδιάτικο εκεί που κάθομαι να μου έρθει μία λύση ή μία ιδέα και να πάω τρέχοντας να ζωγραφίσω. Οπότε μου συμβαίνουν και τα δύο, αλλά ως επί το πλείστον λειτουργώ με πρόγραμμα.
Πώς θα χαρακτήριζες τη ζωγραφική σου;
* Ανθρωποκεντρική είναι σίγουρα, ίσως και ρεαλιστική με μια πιο ευρεία έννοια αλλά έχει σημασία για μένα η χειρονομία και να καταλαβαίνει ο άλλος από την αφήγηση της πινελιάς ότι τη συγκεκριμένη στιγμή που ο Αχιλλέας ζωγράφιζε εκείνο το σημείο ήταν εδώ και έκανε αυτό με το συγκεκριμένο τρόπο.
Ένας νέος εικαστικός καλλιτέχνης σήμερα στην Ελλάδα μπορεί να ζήσει από την τέχνη του;
* Πολύ γενικά και ανάλογα τον τρόπο ζωής του ναι θεωρητικά μπορεί, βέβαια θα χρειαστεί βοήθεια οπότε όχι πρέπει να κάνει και κάτι με κάποια οικονομία χρόνου για να μπορεί να αποδίδει στα μέγιστα την τέχνη και να μην επηρεάζεται από φτηνούς εμπορικούς κανόνες.
Είσαι αγχωμένος ή ψύχραιμος με τη σημερινή κατάσταση;
* Ποια κατάσταση; Σε σημείο πολιτικό είμαι πολύ αγχωμένος, σε σημείο οικονομικό όμως είμαι ψύχραιμος. Είμαι και άνθρωπος που ποτέ τα πράγματα δεν μου ήταν ιδιαίτερα εύκολα οπότε για μένα η κρίση δεν ήταν κάτι που με έριξε από κάποια βολεμένη θέση.
Πιστεύεις ότι το ελληνικό κοινό αγαπάει και στηρίζει τη σύγχρονη τέχνη;
* Πιστεύω ότι αγαπάει την καλή τέχνη ναι και αν το αφήσουν οι συνθήκες της ζωής του θα τη στηρίξει και θα την ακολουθήσει. Γενικά δεν πιστεύω πως οτιδήποτε καλό μπορεί να χαθεί. Τουλάχιστον όχι εύκολα.
Ποιο είναι το αγαπημένο σου αντικείμενο;
* Αγαπημένο μου αντικείμενο είναι μία κούπα του καφέ από την Disneyland στο Παρίσι που είναι μεγάλη και λευκή και που τη θέλω δίπλα μου ακόμα και αν έχει τελειώσει ο καφές. Είναι κάτι σαν τικ.
Κρατάς φιλίες χρόνια;
* Αν κάτι κάνω καλά είναι σίγουρα αυτό. Αγαπάω πολύ τους φίλους μου, νοιάζομαι γι’ αυτούς πάρα πολύ και τους κουβαλάω μαζί μου πάντα. Και όταν νιώσω ότι κάτι έγινε και δεν το έμαθα το λεπτό που συνέβη αισθάνομαι υπεύθυνος γι’ αυτό και προσπαθώ να το διορθώσω.
Με τι γελάς και τι μπορεί να σε κάνει να δακρύσεις;
* Ο ανιψιός μου μπορεί να με κάνει να γελάσω και μόνο που τον σκέφτομαι, αλλά γενικά οι φίλοι που περιτριγυρίζομαι είναι αυτοσαρκαστικοί (είναι κάτι που λατρεύω) και μπορώ να κλαίω από τα γέλια ακόμα και ώρες ύστερα από κάποια συζήτηση. Μπορώ να κλάψω με ένα πολύ ωραίο τραγούδι πανεύκολα.
Τι μικρό και τρυφερό αγαπάς στη ζωή;
* Τις περιπετειώδεις ιστορίες φαντασίας του ανιψιού μου, όταν και οι δύο ξέρουμε ότι αυτό που λέει είναι ψέματα και γέννημα της φαντασίας του αλλά το κάνουμε να φαίνεται ότι δεν είναι.
Αν κλείσεις τα μάτια, μπορείς να θυμηθείς έναν αγαπημένο σου στίχο;
“Φυσικά κι ονειρεύομαι/ Ζει κανείς μόνο με ένα ξερό μισθό;”. Κική Δημουλά.
Αγαπάς τα ζώα; Έχεις κατοικίδιο;
* Τα λατρεύω… από πολύ μικρή ηλικία είχαμε ζωάκια. Αυτήν τη στιγμή έχω το Κατερινάκι μου, που είναι το πιο έξυπνο και το πιο στριμμένο αλλά και τρυφερό γατάκι του κόσμου.
Σε ευχαριστώ πολύ!
* Κι εγώ σε ευχαριστώ.
Thanassis Frissiras Gallery, Κριεζώτου 7, 10671, Αθήνα, τηλ. – fax: 210 36 40 288
Διάρκεια έκθεσης: Έως 28 Απριλίου 2012
Ώρες λειτουργίας Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 11.00 – 14.30 και 17.30 – 20.30
Τετάρτη, Σάββατο 11.00 – 16.00
