Ο χαφιές, κουκουλοφόρος ή απλά προδότης, ήταν η εφιαλτική φιγούρα στα μπλόκα της Κατοχής. Τις περισσότερες φορές, το άτομο αυτό κατοικούσε στην περιοχή του μπλόκου και οι κατακτητές «αξιοποιούσαν» τις γνώσεις του σχετικά με το ποιοι από τους κατοίκους ήταν μέλη του ΕΑΜ ή το υποστήριζαν. Χαρακτηριστική είναι η αφήγηση του Τζώρτζη Μαράτου, όταν, κατά τη διάρκεια μπλόκου στου Ζωγράφου, οι κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στο υπαίθριο κέντρο «Γαρδένια» στην κεντρική λεωφόρο. Ο Τζώρτζης Μαράτος θυμάται:
«Οι τσολιάδες μας έβαζαν στη σειρά και δεν έλεγαν κουβέντα. Κατά τις έντεκα φάνηκε ένα γερμανικό αυτοκίνητο με Γερμανούς και Έλληνες αξιωματικούς και κάποιον που φορούσε στο κεφάλι μια μαύρη κουκούλα. Και άρχισε η επιθεώρηση. Μπροστά πήγαινε αυτός με την κουκούλα, για να μην αναγνωρίζεται, και με δύο τρύπες στα μάτια για να βλέπει. Νεκρική σιγή […] Κάποια στιγμή σηκώνει το δάκτυλο και δείχνει τον Νίκο, τον κουρέα. Όλοι ξέραμε ότι ήταν εαμίτης. Κρύος ιδρώτας μας έλουσε. Αμέσως τον πιάνουν δύο και τον πάνε στην άκρη. Πιο πέρα δείχνει τον κύριο Ιωάννου, τον δικηγόρο. Έπειτα τον κύριο Αγησίλαο, τον δάσκαλο του δημοτικού. Έρχεται κοντά μας, και μου φαίνεται ότι αναγνωρίζω τον παραγιό που δούλευε στο φούρνο του Πανταζόπουλου. Σαν αστραπή πέρασε από το μυαλό μου η ιδέα ότι μπορεί να του είχα πει καμία άσχημη κουβέντα όταν μου ζύγιζε το ψωμί».
Τζώρτζης Μαράτος, Ο κόκκινος σταυρός, Εστία, 2004, σ. 62
- Φωτογραφία: Εικόνες από την ταινία «Μπλόκο» του Άδωνι Κύρου.
