Ο μικρός Ζεν είναι γύρω στα 12 αλλά κανείς από την πολυμελή οικογένειά του δεν γνωρίζει την αληθινή ηλικία του. Μεγαλώνει σε μια υποβαθμισμένη περιοχή της Βηρυτού και κάνει δουλειές του ποδαριού για να ζήσει την οικογένειά του. Όταν οι γονείς του αποφασίζουν να «πουλήσουν» την αγαπημένη του αδελφή στον ιδιοκτήτη του διαμερίσματος που ζουν, με ανταλλαγή τα απλήρωτα ενοίκια, ο Ζεν θα αντιδράσει δυναμικά και θα το σκάσει από το σπίτι.
Η ιστορία ενός ατίθασου, χαρισματικού αγοριού, το οποίο επαναστατεί ενάντια στη, γεμάτη κακουχίες, ζωή του και παλεύει να βρει τρόπο να επιβιώσει στις παραγκουπόλεις του Λιβάνου, μετατρέπεται σε μια συγκλονιστική ταινία για τους ανθρώπους του περιθωρίου, αλλά και για το ακατανίκητο ανθρώπινο πνεύμα.
Η Ναντίν Λαμπακί κάνει μια άρτια σκηνοθετικά και καλοδουλεμένη σε επίπεδο ερμηνειών ταινία. Οι ερασιτέχνες ηθοποιοί της και κυρίως ο υπέροχος λιλιπούτειος πρωταγωνιστής της τη βγάζουν ασπροπρόσωπη. Η σκηνοθέτις μέχρι σήμερα έχει καταφέρει όχι μόνο να βραβευτεί στο Φεστιβάλ Κανών (ειδικό βραβείο Επιτροπής) αλλά να φτάσει μέχρι και την πεντάδα των ξενόγλωσσων Όσκαρ. Η ταινία βλέπεται με ενδιαφέρον και διαθέτει σκηνές που σου κόβουν την ανάσα. Όσο κι αν ο ωμός ρεαλισμός και η σκληρότητα της ιστορίας είναι δύσκολη για το θεατή, το σενάριο έχει να κάνει με την πραγματικότητα που πρέπει να δούμε κατάματα και αποτελεί την καταγγελία μιας ανθρώπινης δυστυχίας δίχως τέλος και λύτρωση.
Η «Καπερναούμ» (αλληγορική παραπομπή στη βιβλική πόλη, όπου ο Ιησούς θεράπευσε έναν παράλυτο) είναι μια βαθιά συγκινητική ταινία, ένα σύγχρονο μελόδραμα που ξεχωρίζει για την ωριμότητα της σκηνοθετικής ματιάς και τη στέρεα δομή των στόχων του.
Καπερναούμ είναι μια λέξη που χρησιμοποιείται στα γαλλικά ως κάτι που σημαίνει χάος και θαύματα. Και η όλη περιπέτεια ήταν ακριβώς έτσι. Μες στο χάος, συμβαίνουν μικρά θαύματα.
***
Ο δωδεκάχρονος Ζαΐν, τον οποίο ενσαρκώνει ο εκπληκτικός Zain Al Rafeea, εμφανίζεται στο δικαστήριο, για να μηνύσει τους γονείς του, γιατί τον… γέννησαν! Μεγαλώνει με την πολυμελή, προσφυγική οικογένειά του από τη Συρία σε μια υποβαθμισμένη συνοικία της Βηρυτού μέσα στην απόλυτη σχεδόν φτώχεια, την εξαθλίωση και το χάος. Θα φύγει κάποια στιγμή από το σπίτι του και θα περιπλανηθεί στις γειτονιές της Βηρυτού εξαθλιωμένος και πεινασμένος.
Στη διαδρομή του μέσα στην πόλη θα συναντήσει την Ραχήλ, μια γυναίκα από την Αιθιοπία που δουλεύει καθαρίστρια σε ένα λούνα παρκ και μεγαλώνει κρυφά το παιδί της. Με τα χαρτιά της να έχουν λήξει, η Ραχήλ προσπαθεί να βρει λύση, ενώ εμπιστεύεται στον Ζαΐν τη φροντίδα του μωρού της.
Αυτή είναι η αρχή της μεγάλης διαδρομής του Ζαΐν μέσα στους πολύβοους δρόμους, τα επικίνδυνα στενά, τις εκπλήξεις ενός κόσμου που μοιάζει να βρίσκεται σε ένα κοσμικό σταυροδρόμι ακριβώς στο κέντρο μιας σύγχρονης Καπερναούμ που δεν μοιάζει να διαφέρει και πολύ από τη βιβλική αντίστοιχη στην οποία ο Ιησούς Χριστός έκανε τα δικά του θαύματα.
Με πρωταγωνιστές μη επαγγελματίες ηθοποιούς, οι ζωές των οποίων καθρεφτίζουν την ζοφερή πραγματικότητα της ταινίας, το τρίτο φιλμ της Ναντίν Λαμπακί, μετά τις βραβευμένες επιτυχίες «Caramel» και «Where Do We Go Now?», κοιτά στα μάτια έναν κόσμο αόρατο στους περισσότερους από εμάς αλλά οδυνηρά αληθινό σε όσους ζουν σε αυτόν – έναν κόσμο όπου δεν χωράει η αθωότητα.
“Στον Λίβανο έχουμε μία εν εξελίξει προσφυγική κρίση, πέρα από τα οικονομικά προβλήματα της χώρας, οπότε το να βλέπεις παιδιά στον δρόμο είναι ολοένα συχνότερο. Το καθημερινό αυτό θέαμα με ενοχλεί, με θυμώνει. Σκεφτόμουν: πώς φτάσαμε στο σημείο να επιτρέπουμε το έγκλημα αυτό; Γιατί είναι έγκλημα το γεγονός ότι τα παιδιά είναι σε διαρκή κίνδυνο”, δηλώνει η σκηνοθέτις.
“Ό,τι συμβαίνει στην ταινία έχει συμβεί και στην πραγματική ζωή. Η Γιορντάνος που υποδύεται τη Ραχήλ, για παράδειγμα, συνελήφθη από τις αρχές δύο ημέρες μετά τα γυρίσματα της σκηνής της σύλληψής της. Οι γονείς του μικρού Γιόνας, που στην πραγματικότητα είναι κορίτσι και τη λένε Τρεζόρ, συνελήφθησαν και αυτοί κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων και κρατήσαμε τη μικρή μαζί μας, η παραγωγή και το συνεργείο, για δέκα ημέρες”, συμπληρώνει.
Όσο για τον μικρό Ζαΐν; “Είναι ένας Σύρος πρόσφυγας που ζει και αυτός σε άθλιες συνθήκες, παρόμοιες με αυτές της ταινίας. Έχει μάθει να επιβιώνει στο δρόμο, ανάμεσα σε ιδιαίτερα βίαιες καταστάσεις, και αυτό του έχει προσδώσει έναν τσαμπουκά αλλά και μια σπάνια σοφία”.
***
Καπερναούμ: Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Κανών, υποψήφια για Χρυσή Σφαίρα και Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας.
Καπερναούμ (Capernaum) (**)
Σκηνοθεσία: Ναντίν Λαμπακί
Πρωταγωνιστούν: Ζάιν Αλ Ραφέα, Γιορντάνος Σιφερό, Καουσάρ Αλ Χαντάντ, Φαντί Γιουσέφ, Μπολαγουατιφέ Τρέζερ Μπανκολέ
Δείτε το τρέιλερ:
.
