Του Παναγιώτη Μήλα
«Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» του Νίκου Καζαντζάκη.
Όχι, δεν παρουσιάζεται εκεί που θα έπρεπε: Στο Εθνικό Θέατρο.
Όχι, δεν παρουσιάζεται σε μια επιβλητική σκηνή που να προσφέρει χίλιες ευκαιρίες για εντυπωσιακές σκηνοθετικές και σκηνογραφικές προτάσεις.
Όχι, δεν πρωταγωνιστούν ηθοποιοί – τηλεοπτικά αστέρια που προσελκύουν τους θεατές απλά και μόνο λόγω του ρόλου τους σε κάποιο δημοφιλές σίριαλ. Στο θέατρο «Σταθμός» δεν πάνε να δουν τον «Θεόφιλο Καλλιγά» από το «Να μ’ αγαπάς», τον «Ανδρέα Βρεττό» από τη σειρά «Ο Γιατρός» ή τον «Σπύρο Γιάμαρη» από το «Porto Leone». Πάνε να δουν 11 Ηθοποιούς. Έτσι απλά…
«Ο Χριστός» του Καζαντζάκη ανεβαίνει για δεύτερη φορά στο θέατρο και πάλι από έναν Μάνο.
*Το καλοκαίρι του 1956, παρουσιάστηκε από τον Μάνο Κατράκη στη τεράστια σκηνή του Άλσους, στο Πεδίον του Άρεως, από το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο, με έναν θίασο 28 ηθοποιών. Συμμετείχε και ο Δημήτρης Χορν όταν αντικατέστησε στον βασικό ρόλο τον Μάνο Κατράκη.
*Μετά από 70 χρόνια, παρουσιάζεται την άνοιξη του 2026, από τον Μάνο Καρατζογιάννη, στην ταπεινή σκηνή του θεάτρου «Σταθμός», με έναν θίασο 11 ηθοποιών.
Κι όμως αυτό το δεύτερο ανέβασμα του «Χριστού», μέσα σε λίγες ημέρες από την πρεμιέρα του, αποτελεί ήδη θέμα συζήτησης στα θεατρικά δρώμενα της πόλης. Είναι ήδη σταθμός για το ελληνικό θέατρο ο «Χριστός» του Νίκου Καζαντζάκη από τον Μάνο Καρατζογιάννη.
Μάλιστα η μικρή σκηνή με ένα σκηνογραφικό εύρημα μεταβλήθηκε σε χώρο τεράστιο στον οποίο εξελίσσεται το έργο του Καζαντζάκη.
Α… τώρα που είπα Καζαντζάκης σκέφθηκα πως αν αυτός ο κορυφαίος σύγχρονος συγγραφέας, ποιητής, φιλόσοφος και δημοσιογράφος παρέδιδε ένα λευκό χαρτί με την υπογραφή του θα άξιζε – και μόνο γι’ αυτή την υπογραφή – να παρουσιάσουν το έργο του στην Επίδαυρο. Στο Αρχαίο Θέατρο.
Ευκαιρία λοιπόν αυτό να γίνει το 2027, που συμπληρώνονται 70 χρόνια από τον θάνατό του.
Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε 50 γλώσσες.
Τον Καζαντζάκη τον γνωρίζει όλος ο πλανήτης. Ευκαιρία να τον γνωρίσουμε και να τον τιμήσουμε κι εμείς…
***
Ο Μάνος Καρατζογιάννης μάς προσφέρει την ευκαιρία, με τη σκηνοθετική του άποψη, να διδαχτούμε την κορυφαία δημιουργία του Καζαντζάκη. Ο σκηνοθέτης αξιοποιεί το …μειονέκτημα της μικρής σκηνής και προβάλλει με ιδανικό τρόπο τον λόγο του συγγραφέα.
Στην επιτυχία να φανεί η σκηνή τεράστια συμβάλει καθοριστικά η Ζωή Χατζηαντωνίου η οποία σχεδίασε με ακρίβεια την αέναη κίνηση των ηθοποιών.
Ο σχεδιασμός των φωτισμών από τον Λάμπρο Παπούλια δημιούργησε κινηματογραφικές σκηνές στην παράσταση.
Η μουσική του Γιώργου Μαυρίδη μάς έκανε να νιώσουμε εντελώς δικό μας το έργο.
Η Ναταλία Αστυπαλίτη και η Δήμητρα Σαρρή υπογράφουν τα σκηνικά. Σπουδαία η σκέψη τους για τον κινούμενο σταυρό του μαρτυρίου.
Τα κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα και της Δήμητρας Σαρρή στηρίζουν με σεβασμό τη γραφή του Καζαντζάκη.
Η εξαιρετική μάσκα της παράστασης δεν θα μπορούσε να είχε άλλη υπογραφή εκτός από αυτήν της Μάρθας Φωκά.
***
*Η Ηλέκτρα Γεννατά, από το ξεκίνημα της παράστασης, «δένει» τους θεατές με το νήμα της ιστορίας του Καζαντζάκη, αναλαμβάνοντας μόνη της τον ρόλο του χορού της αρχαίας τραγωδίας.
*Ο Θανάσης Χαλκιάς «έστησε» έναν περίφημο παπά – Γρηγόρη ο οποίος ερμηνεύει υποδειγματικά τον εκπρόσωπο του Θεού επί της γης. Υπήρχαν σκηνές που έπαιζε μόνο με τα μάτια του. Εξαιρετική ερμηνεία.
*Ο Μιχαήλ-Εφραίμ Τσουμπός υποδύεται το «Γιουσουφάκι» με τρυφερότητα παίζοντας και το όρθιο λαούτο με μοναδική επιδεξιότητα.
*Μαθήματα ερμηνείας μάς χάρισε ο Στράτος Χρήστου με τον «γερό-Λαδά» του. Μάλιστα μάς έκανε να ξεχάσουμε αντίστοιχους ρόλους του παλιού καλού κλασικού ελληνικού κινηματογράφου.
*Ο Σπύρος Μαραγκουδάκης, στον απαιτητικό ρόλο του Ιούδα κέρδισε το στοίχημα με την ερμηνευτική του δεινότητα και απέδειξε ότι η νέα γενιά των ηθοποιών έχει γερές βάσεις.
*Ο Πάνος Κούλης, ιδανικός και άξιος «Μιχελής» σε μια αψεγάδιαστη εμφάνιση.
*Ο Πολύκαρπος Φιλιππίδης, χάρισε τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα του «Γιαννακού» με δυναμική παρουσία και άρτια ερμηνεία.
*Στα βαθιά ο Βαγγέλης Ζάπας σε δύο διαμετρικά αντίθετους ρόλους: Πρώτα ως αδύναμος «δάσκαλος» και στη συνέχεια ως δυναμικός «Κωνσταντής». Η παρουσία του ήταν ισχυρός κρίκος στην αλυσίδα του θιάσου.
*Ο Κώστας Φαλελάκης σήκωσε με άνεση το βάρος δύο δύσκολων χαρακτήρων: Του σκληρού Αγά και του άκαρδου Πατριαρχέα. Μεγάλο «συν» η συμμετοχή του σε αυτόν τον θίασο.
*Η δυναμική, πανέμορφη και έμπειρη Έλενα Μαυρίδου ήταν υπέροχη ως «Κατερίνα» αλλά με τη ίδια επιτυχία ερμήνευσε και τους υπόλοιπους γυναικείους ρόλους του έργου.
*Άξιος ως «Μανωλιός» ο Μάνος Καρατζογιάννης. Με τη στιβαρή του ερμηνεία παρουσίασε την κεντρική ιδέα της παράστασης που σκηνοθέτησε. Μια ιδέα που ακολούθησαν κατά γράμμα όλοι οι συντελεστές του «Χριστού».
***
Στα πολλά θετικά να πω και ένα αρνητικό: Δεν ξέρω το πώς και το γιατί αλλά η εικόνα των ηθοποιών επί σκηνής – πριν καν χτυπήσει το τρίτο κουδούνι – με είχε κάνει να σκέπτομαι μόνο το πόσο άδικο ήταν γι’ αυτά τα παιδιά να βρίσκονται στη σκηνή του «Σταθμού» αντί να παρουσιάζουν αυτό το έργο στη Μεγάλη Επίδαυρο.
Μάλιστα αυτή η σκέψη έγινε ακόμα πιο έντονη από τη στιγμή που η Γυναίκα (Ηλέκτρα Γεννατά) άρχισε να τυλίγει στα χέρια της το νήμα, πριν καν αρθρώσει τις πρώτες της λέξεις…
Ήταν μια πολύ δυνατή εικόνα στο ξεκίνημα του έργου, που περιμένουμε να τη δούμε και πάλι. Εκεί όμως που της αξίζει…
***
«Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» σε διασκευή και σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη – Και μετά το Πάσχα
