Η Μαίρη Ραζή και ο Σωτήρης Τσόγκας ανεβάζουν στο Θέατρο «Πρόβα» το έργο της Marguerite Duras «Οι εραστές της Βιόρν».
Τη μετάφραση και τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Σωτήρης Τσόγκας ο οποίος στο σκηνοθετικό του σημείωμα υπογραμμίζει ότι «όλοι μας κάποτε σιωπήσαμε αντί να κραυγάσουμε».
Ας διαβάσουμε όμως το κείμενό του.
***
«Όταν πήρα στα χέρια μου το γαλλικό πρωτότυπο, βρέθηκα μπροστά σε μια περίεργη σημειογραφία: γύρω στα 70 κενά στο κείμενο και πολλές παράγραφοι μέσα σε ρεπλίκες. Ένα έργο ερμητικό, με δομή μαθηματική, ψυχρή, μη-θεατρική. Τα “σημάδια” αυτά με οδήγησαν αργά και βασανιστικά στον λαβύρινθο των σκέψεων και των συνειρμών της Ντυράς.
Το κείμενο αυτό μοιάζει με “μουσική εξίσωση εν εξελίξει” και αναπαριστά μία λεπτή ανατομική επέμβαση ακριβείας, μία εξονυχιστική διερεύνηση δύο χαρακτήρων, δύο κόσμων, που βρίσκονται όμως σε διαφορετικές όχθες του ποταμού της ζωής. Έτσι η εξίσωση ακυρώνεται.
Στη μία όχθη, “ο σύζυγος”, νεκρός πριν ακόμα γεννηθεί, αποσαθρωμένος από μια αρρώστια, που δεν περιορίζεται σε τάξεις και κοινωνικές διαστρωματώσεις: τη μικρο-αστική νοοτροπία.
Στην άλλη πλευρά, στην αντίπερα όχθη, η δολοφόνος, ένας άνθρωπος που δεν τα βρήκε με τη ζωή, που επιμένει να σκέπτεται, όταν γύρω του στοιβάζονται τα σκουπίδια του πολιτισμού της κατανάλωσης, που “δεν ανέχεται να τρώνε και να κοιμούνται καλά άνθρωποι”.
Κάθε συντεταγμένη κοινωνία και εξουσία εξορίζει το μεγάλο στις σκηνές των θεάτρων και τα κελιά των πάσης φύσεως φυλακών. Το εξωθεί στο περιθώριο.
Αυτή η περιπλάνηση όμως μέσα στο δαιδαλώδες υποσυνείδητο της Κλαίρης Λαν, αφορά σε όλους μας. Γιατί όλοι μας κάποτε “σιωπήσαμε αντί να κραυγάσουμε”. Ασχέτως αν είναι ελάχιστοι εκείνοι, που έχουν το κουράγιο να φτάσουν ως τα άκρα, ως την άλλη όχθη.
Πολλοί υποστηρίζουν, ότι η ιστορία της ανθρωπότητας αρχίζει με μία δολοφονία. Ο Κάιν σκοτώνει τον αδελφό του Άβελ. Μια πράξη ανελέητη, ανεπανόρθωτη, οριστική. Το γεγονός είναι πάντως, ότι το μοναδικό ζώο που σκοτώνει και για άλλους λόγους, άσχετους με την επιβίωσή του, είναι ο άνθρωπος.
Ο φθόνος, η κακία, το μίσος, η αλαζονεία, η πλεονεξία, η φιλαργυρία, η λαγνεία, η βία, η μανία για εξουσία, είναι άραγε έμφυτες στον άνθρωπο;
Και η αγάπη στον πλησίον;
Είναι κι αυτή έμφυτη; Ή εμφανίστηκε μεταγενέστερα σαν σωτήριο, ευαγγελικό αντίδοτο φάρμακο;
Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με σιγουριά!
Φαίνεται, ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να αναχαιτίζει πάντοτε τη βία που φωλιάζει μέσα του, να τιθασεύει το μίσος, την πλεονεξία, τη λαγνεία, τον φθόνο που θεριεύει εντός του, και παραλύει τις λογικές και ηθικές του αντιστάσεις.
Κι έτσι δολοφονεί, χιλιάδες χρόνια τώρα.
Και θα συνεχίσει να δολοφονεί.
Μια ατελείωτη αλυσίδα φόνων.
Ένα ανεξάντλητο ποτάμι αίματος.
Η λογική του σωστού και του λάθους, η ηθική του καλού και του κακού αποδεικνύονται θλιβερά απονενοημένα άλλοθι, για να πλεονεκτούμε, και να εξουσιάζουμε οριστικά τον άλλον, φονεύοντάς τον.
Υπάρχουν βέβαια και δολοφονίες, που χαρακτηρίζονται από παθολογικά αίτια, και μειωμένο καταλογισμό.
Υπάρχουν όμως και κάποιες ξεχωριστές, ιδιάζουσες, αιρετικές, θα έλεγα περιπτώσεις δολοφονιών. Μια απ’ αυτές θα ερευνήσουμε στην παράσταση.
Μια ενδο-οικογενειακή δολοφονία.
Τα κεντρικά πρόσωπα της πρωτοφανούς αυτής οικογενειακής τραγωδίας είναι τρία:
-Το θύμα: η κωφάλαλη Μαρία Τερέζα Μπουσκιέ, εξαδέλφη της Κλαίρης Λαν.
-Η δράστις της δολοφονίας Κλαίρη Λάν.
-Και ο σύζυγός της Πιέρ Λάν.
Υπάρχουν και δύο άλλα περιφερειακά πρόσωπα, που θα συναντήσουμε στην έρευνά μας, και που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη ζωή της Κλαίρης Λαν.
-Ο Αλφόνσο, ένας ξυλοκόπος, που ζει και εργάζεται στην Βιόρν, και διατηρούσε μια ιδιαίτερη, φιλική σχέση με την Κλαίρη Λαν.
-Και ο αστυνομικός από το Καόρ: μεγάλος χαμένος έρωτας, που πλημμύρισε, αλλά και “έπνιξε” ολόκληρη τη ζωή της Κλαίρης Λάν. Ο απωλεσθείς Παράδεισος.
Η δράστις Κλαίρη Λαν και ο σύζυγός της Πιέρ Λαν δέχτηκαν να πάρουν μέρος στην έρευνά μου και να απαντήσουν στις ερωτήσεις μου, στην αρχή χωρίς τη φυσική μου παρουσία, χωρίς να με βλέπουν δηλαδή, και στη συνέχεια με την παρουσία μου.
Επίσης τους έγινε γνωστό, ότι δεν είναι υποχρεωμένοι να απαντήσουν σε όλες τις ερωτήσεις και ότι όποτε θελήσουν είναι ελεύθεροι να αποχωρήσουν.
Τέλος συμφώνησαν, εγγράφως, να καταγράφονται ηχητικά οι απαντήσεις τους, προς χάριν της έρευνας.
Σας καλώ λοιπόν να τις παρακολουθήσετε μαζί μου».
***
Το ερωτικό θρίλερ «Οι εραστές της Βιόρν» της Marguerite Duras, στο θέατρο «Πρόβα»
