Τη σκυτάλη των τίτλων στις τρεις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης 2023 – Ελευσίνα, Τιμισοάρα (Ρουμανία), Βεσπρέμ (Ουγγαρία), παρέδωσαν, σε πολύωρη τελετή στο Μουσείο της Ακρόπολης, οι τρεις απερχόμενες Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης 2022 – Ες-συρ-Αλζέτ (Λουξεμβούργο), Κάουνας (Λιθουανία) και Νόβι Σάντ (Σερβία).
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά από το 1985, χρονιά που καθιερώθηκε ο θεσμός, με πρωτοβουλία της τότε υπουργού Πολιτισμού της Ελλάδας, Μελίνας Μερκούρη, μαζί με τον Γάλλο ομόλογό της Ζακ Λανγκ, και την Αθήνα πρώτη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Έκτοτε περισσότερες από 60 πόλεις έχουν κερδίσει τον τίτλο.
Οι έξι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης που συμμετείχαν στην εκδήλωση στο Μουσείο της Ακρόπολης πρότειναν επίσης να πραγματοποιείται στην Αθήνα κάθε χρόνο από το 2023 και μετά, μια ιδέα που επικροτήθηκε θετικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης αποτυπώθηκε συμβολικά μέσα από ένα γυάλινο γλυπτό, της γλύπτριας Pascale Seil από το Λουξεμβούργο («Made by Seil») με την απαγωγή της Ευρώπης, κόρης του βασιλιά Αγήνορα.
Τα κέρατα του «Ταύρου» αντιπροσωπεύουν τη δύναμη· ο κύκλος, που φέρει τα κέρατα του ταύρου, αντιπροσωπεύει την ηθελητικότητα και το άπειρο. Το γλυπτό είναι κατασκευασμένο από 47 στρώματα χρωματιστού γυαλιού, καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει μία από τις ευρωπαϊκές χώρες. Υποδηλώνει τη διαφάνεια και την ελαφρότητα, καθώς και την κίνηση μέσω της εναλλαγής των χρωματιστών στρωμάτων. Τα χρώματα της Ευρώπης ―το μπλε και το κίτρινο (χρυσό)― κυριαρχούν. Η ιστορία, τα σχήματα και τα χρώματα όλων των διαφορετικών στρωμάτων συμβολίζουν την Ευρώπη ως ένα ενιαίο σώμα που αποτελείται από επιμέρους ταυτότητες και ιδιαιτερότητες.
Στο πλαίσιο της βραδιάς πραγματοποιήθηκε, επίσης, η καλλιτεχνική περφόρμανς “Tacet” από την Ελληνοαγγλίδα χορεύτρια Rihannon Morgan από το Λουξεμβούργο και την Ελληνογαλλίδα ακορντεονίστρια Servane Io Le Moller από την Αθήνα, οι οποίες συμμετείχαν στο πολιτιστικό πρόγραμμα του Esch2022.
Η εκδήλωση συνοδεύτηκε από πλήθος ομιλιών των επίσημων αντιπροσώπων.
Οι ομιλητές επεσήμαναν το νόημα και τον σκοπό των Πολιτιστικών Πρωτευουσών της Ευρώπης να συμβάλουν στην ενίσχυση της Ευρώπης με βιώσιμο τρόπο.
«Από τις πιο φιλόδοξες και εμβληματικές πρωτοβουλίες της Ευρώπης, η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης εκπροσωπεί τον αστείρευτο πλούτο και την ποικιλομορφία του ευρωπαϊκού πολιτισμού που μας ενώνει: τις αρχές της ελευθερίας, ειρήνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» είπε μεταξύ άλλων ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μαργαρίτης Σχοινάς, στην εκδήλωση.
Η Δέσποινα Γερουλάνου, πρόεδρος της 2023 Ελευσίνας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, ξεκίνησε την ομιλία της στην τελετή λέγοντας: «Είναι καταπληκτικό και συγκινητικό που βρισκόμαστε όλοι εδώ σήμερα, λόγω του οράματος μιας παθιασμένης Ελληνίδας γυναίκας. Εδώ στην Αθήνα στην πρώτη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Το όραμα της Μελίνας ήταν ο Πολιτισμός να γίνει το όχημα για τη γνωριμία και την ένωση των λαών μας και μέσα απ’ αυτόν να οικοδομήσουμε την κοινή μας ευρωπαϊκή ταυτότητα», συνέχισε εκφράζοντας μεταξύ άλλων ευχαριστίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το βραβείο Μελίνα Μερκούρη που πριν από λίγες μέρες απένειμε στην Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα.
Τέλος, ευχήθηκε καλή επιτυχία, στις άλλες δύο Πολιτιστικές Πρωτεύουσες. «Είναι μια πολύ σημαντική μέρα για όλους μας. Είναι η γιορτή του Πολιτισμού, είναι η γιορτή της Ευρώπης. Είναι βέβαιο ότι η Μελίνα σήμερα θα ήταν πάρα πολύ χαρούμενη και περήφανη», κατέληξε η Δέσποινα Γερουλάνου.
