Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» με υπεύθυνο τον Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλο, παρουσιάζει ένα αφιέρωμα στο μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού την Πέμπτη 30 Νοεμβρίου 2017, στις 20:30, στην Οικία Κατακουζηνού.
Πληροφορίες
Οικία Κατακουζηνού
Λεωφ. Βασιλίσσης Αμαλίας 4
5ος όροφος
Πλατεία Συντάγματος
Είσοδος: 12 ευρώ
Για κρατήσεις θέσεων: [email protected]
Μουσικά έργα της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού και του Λεωνίδα Κανάρη
Συμμετέχουν:
Ιουλίτα Ηλιοπούλου – αφήγηση
Δάφνη Πανουργιά – τραγούδι
Ευτυχία Δημητρακοπούλου – φλάουτο & τραγούδι
Μάριος Καζάς – πιάνο
Roni Bou Saba – τραγούδι στα Αραβικά
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος – τραγούδι, εισήγηση, γενική επιμέλεια
Η Ευαλίνα (Εύα) Πάλμερ-Σικελιανού (1874-1952), κληρονόμος του Κούρτλαντ Πάλμερ, ιδρυτή του “Ομίλου του 19ου Αιώνα” της Νέας Υόρκης, ανατράφηκε σε ένα εκλεκτό περιβάλλον διανοουμένων, συγγραφέων και καλλιτεχνών. Σπούδασε αγγλική λογοτεχνία, ρητορική τέχνη, αρχαία ελληνικά, μεσαιωνική ιστορία και μουσική στο πρωτοποριακό για την εποχή του Bryn Mawr College των ΗΠΑ. Στο Λονδίνο και στο Παρίσι συναντήθηκε με τον Όσκαρ Ουάιλντ, τη Σάρα Μπερνάρ, τον Πιερ Λουί, τον Τζέιμς Τζόις, τον Αύγουστο Ροντέν κ.ά. Η Εύα, γοητευμένη από την αρχαία τραγωδία και το θέατρο γενικότερα, θα συνεχίσει τις σπουδές της στο Παρίσι, όπου θα συνδεθεί με θεατρικούς κύκλους. Εκεί γνωρίζει τον ηθοποιό Ραϋμόνδο Duncan, αδελφό της περίφημης χορεύτριας Ισιδώρας Duncan. Λίγα χρόνια νωρίτερα ο Ραϋμόνδος είχε παντρευτεί στην Αθήνα την Πηνελόπη Σικελιανού, αδελφή του Άγγελου Σικελιανού. Η Πηνελόπη θα μυήσει την Εύα Πάλμερ στην ελληνική παράδοση. Η εγκατάστασή της στην Ελλάδα και ο γάμος της με τον Άγγελο Σικελιανό, στάθηκε η απαρχή μιας αλυσίδας γεγονότων που κορυφώθηκαν με τις Δελφικές Γιορτές και το Δελφικό όραμά τους.
H Εύα γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, από μια σημαντική κι εύπορη οικογένεια με τ’ όνομα Πάλμερ, που ζούσε στο Γκράμμερσυ Παρκ. […]
Κάποιο ταλέντο για το θέατρο, φανερό από νωρίς, οδήγησε την Εύα στην Ευρώπη και στη Σορβόνη, στο Παρίσι. Εκεί συνδέθηκε με την ομάδα των Αμερικανών καλλιτεχνών που τριγύριζαν τον Ραΰμόνδο Δούγκαν, αδερφό της Ισiδώρας, της μεγάλης χορεύτριας· η γυναίκα του η Πηνελόπη ήταν αδερφή του Άγγελου Σικελιανού. Η Πηνελόπη, από τη στιγμή που αντίκρισε την Εύα κατάλαβε με τη διαίσθησή της πως είχε βρει ταίρι για τον αδερφό της, -έστω κι αν ο Άγγελος ήταν κάμποσα χρόνια μικρότερος από την Εύα- και δεν έχασε τον καιρό της, παρά την πήρε να επισκεφθεί την οικογένειά τους στη Λευκάδα. Με την πρώτη ματιά, η λυγνοκάμωτη νεαρή Αμερικανίδα με το βαρύ στέμμα των κόκκινων μαλλιών της κι ο ψηλός ωραίος Έλληνας ποιητής κατάλαβαν κι οι δυο πως είναι προορισμένοι ο ένας για τον άλλον. Παντρεύτηκαν στο πατρικό σπίτι της Εύας, στο Μπαρ Χάρμπορ του Μαίην, κατά το επισκοπιανό δόγμα, και αμέσως μετά γύρισαν στην Ελλάδα. Ο Άγγελος έγινε ένας από τους μεγάλους Έλληνες ποιητές.
Στα πρώτα χρόνια μετά το 1920, απογοητευμένος από την αποτυχία της Κοινωνίας των Εθνών, ο Άγγελος σκέφτηκε την ιδεαλιστική Δελφική Ιδέα για να ενώσει τα έθνη όλης της γης σε μια πνευματική “κοινωνία” με έδρα της τους Δελφούς, όπου οι τέχνες της ειρήνης και της καλής θέλησης θα αναπτύσσονταν σ’ ένα πανεπιστήμιο. Άρχισε αλληλογραφία σε παγκόσμια κλίμακα με αξιόλογους λόγιους και ποιητές και ηγέτες της κίνησης για την ειρήνη και την καλή θέληση ανάμεσα στα έθνη και παίρνοντας θάρρος από την ανταπόκριση που βρήκαν, εκείνος κι η Εύα αποφάσισαν να τους καλέσουν όλους στις πλαγιές του Παρνασσού. Έλπιζαν ότι, συγκεντρώνοντας την παγκόσμια προσοχή στους Δελφούς θα κέρδιζαν την υποστήριξη των λαών. Η συγκέντρωση θα άρχιζε με ένα αρχαίο δράμα, για να οδηγηθούν, όσοι θα παρευρίσκονταν, στην κατάλληλη ψυχική κατάσταση μες από τη συναισθηματική εμπειρία· θα γινόταν μια έκφραση λαϊκής τέχνης σαν έκφραση της ενότητας του λαού σε όλα τα έθνη· και αθλητικοί αγώνες, όπου θα χορευόταν και ο πυρρίχιος, θα τελούνταν στο αρχαίο στάδιο, αλλά -διαμαρτυρία ενάντια στον επαγγελματισμό- δεν θα είχαν σκοπό τους τα ρεκόρ.
Στο θέατρο των Δελφών, που το θεωρούσαν ως τότε μόνο σαν ενδιαφέρον ερείπιο του αρχαίου κόσμου, δεν είχε γίνει θεατρική παράσταση ο Θεός ξέρει από πότε. Η ελληνική κυβέρνηση ευνοούσε την ιδέα να φέρει στην Ελλάδα την παγκόσμια αριστοκρατία του πνεύματος, κι έδωσε στον Άγγελο και στην Εύα την άδεια να χρησιμοποιούν το θέατρο για είκοσι χρόνια.
Το 1927 ανέβηκε η αρχαία τραγωδία «Προμηθέας Δεσμώτης» και το 1930 οι «Ικέτιδες» του Αισχύλου, στο πλαίσιο των «Δελφικών Εορτών» του Άγγελου Σικελιανού. Επηρεασμένος από τη μελέτη του έργου αρχαίων ποιητών, κυρίως του Πινδάρου και του Ομήρου, αλλά και Πυθαγόρειων και λυρικών ποιητών θέλησε να αναβιώσει το αρχαιοελληνικό πνεύμα. Με βάση την αρχαία Ελλάδα και πνευματικό κέντρο τους Δελφούς, ο Σικελιανός επιθυμούσε να πραγματοποιήσει μια σύγχρονη παράδοση που θα αποσκοπούσε στην ενότητα και την ειρήνη όλων των λαών. Μια πανανθρώπινη, οικουμενική πνευματική επικοινωνία που θα επισκίαζε όλα τα σύνορα και τις διεθνείς αγκυλώσεις και προκαταλήψεις.
Η «Δελφική Ιδέα» του Σικελιανού θα εκφραζόταν μόνο μέσα από τις «Δελφικές Γιορτές». Στο όραμα του Άγγελου υπήρχε χώρος και για τη «Δελφική Ένωση», όπου κυρίαρχος στόχος ήταν η ένωση όλων των λαών, αλλά και το «Δελφικό Πανεπιστήμιο», όπου θα έκανε γνωστές και θα συνέδεε όλες τις παραδόσεις των χωρών. Χωρίς βέβαια καμία κρατική παρέμβαση και χρηματοδότηση, έγιναν πραγματικότητα μόνο οι αρχαίες παραστάσεις με την οικονομική βοήθεια της Εύας. Η Εύα είχε κληρονομήσει ένα μεγάλο ποσό από τον πατέρα της και καθώς ήταν αφιερωμένη «ψυχή τε και σώματι» στην ιδέα του συζύγου της, χρηματοδότησε ολόκληρη την προσπάθεια. Η Εύα ανέλαβε τη σκηνοθεσία, τη διδασκαλία της μουσικής, τη χορογραφία, τα κοστούμια, αλλά και τη διεκπεραίωση του τεράστιου γραφειοκρατικού έργου. Μπορεί οι δύο παραστάσεις στο Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο να καθιέρωσαν το ανέβασμα αρχαίων τραγωδιών και θεατρικών έργων στην Ελλάδα, ωστόσο το πόνημα δυστυχώς δεν βρήκε μεγάλη απήχηση. Χωρίς τη στήριξη του κράτους, οι «Δελφικές Εορτές» δεν είχαν επιτυχία. Ο Άγγελος, πικραμένος εν μέρει έριξε το άδικο στην Εύα, λέγοντας πως μια γυναικεία σκηνοθεσία παραξένεψε και προβλημάτισε το κοινό. Η Εύα από την άλλη, απογοητευμένη και σχεδόν χρεοκοπημένη, αποφάσισε να εγκαταλείψει την προσπάθεια. Άφησε όμως και τον Άγγελο που την απατούσε. Η Εύα επέστρεψε στην Αμερική. Ο Σικελιανός παντρεύτηκε την Άννα Καραμάνη και οι τρεις τους διατήρησαν μια φιλική σχέση. Η Πάλμερ επιστρέφοντας στην Αμερική, αρχικά αναζήτησε χρηματοδότες για τη συνέχιση των «Δελφικών Εορτών». Παράλληλα, μέσα από διαλέξεις και άρθρα προωθούσε τη Δελφική Ιδέα. Η απήχηση δεν ήταν η αναμενόμενη. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής κι ενώ ο Σικελιανός γινόταν εθνικός ήρωας διαβάζοντας στην κηδεία του Κωστή Παλαμά επαναστατικούς στίχους, η Εύα από την Αμερική αναζητούσε οικονομική βοήθεια για την Ελλάδα και στήριζε οικονομικά τον Άγγελο και τη γυναίκα του! Τρία χρόνια αργότερα, η Πάλμερ με τον Χένρι Μίλερ υποστήριξαν την υποψηφιότητα του Σικελιανού για το Βραβείο Νόμπελ. Ο Άγγελος Σικελιανός προτάθηκε για Νόμπελ Λογοτεχνίας και αποτέλεσε την «επαναστατική» φωνή στην Κατοχή. Το 1950 ο Άγγελος κατάφερε να αποσπάσει χρηματική επιχορήγηση για την αναβίωση των «Δελφικών Εορτών» και η Εύα ετοιμάστηκε να ταξιδέψει στην Ελλάδα. Μάταια. Δεν της εξέδιδαν διαβατήριο. Ήρθε στην Ελλάδα το 1952, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Σικελιανού. Στις 4 Ιουνίου του 1952, η Πάλμερ υπέστη καρδιακή προσβολή ενώ παρακολουθούσε στους Δελφούς τον «Προμηθέα Δεσμώτη». Σε ηλικία 78 χρόνων, τάφηκε δίπλα στον Άγγελο Σικελιανό στους Δελφούς, ο οποίος είχε πεθάνει ένα χρόνο νωρίτερα, στις 19 Ιουνίου 1951.
