Κανένας δεν έχει δικαίωμα να εξουσιάζει τα μάτια μου,
το στόμα μου, τα χέρια μου,
τούτα τα πόδια μου που πατάνε τη γης.
Γιάννης Ρίτσος
***
Οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν ανάγκη από τον ενεργό πολίτη, ο οποίος δραστηριοποιείται καθημερινά τόσο στα τοπικά όσο και στα ευρύτερα προβλήματα, που είναι κοινά για όλη την ανθρωπότητα. Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν και ο αεικίνητος ακτιβιστής Ζακ Κωστόπουλος, που πάντα έβγαινε μπροστά με θάρρος και με σθένος. Για τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, τους ανθρώπους που ζουν με HIV, τους χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών, τα ζώα, την αδικία. Με σπινθηροβόλο πνεύμα υπεράσπιζε τη ζωή του, τον ελεύθερο τρόπο σκέψης του και τη στάση του για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισονομία ανεξάρτητα από την ταυτότητα φύλου, τη φυλή, τον σεξουαλικό προσανατολισμό του ανθρώπου. Ο Ζακ τοποθετείτο πάντα με αιχμηρό λόγο, με διορατικότητα, με οξύνοια απέναντι στο στιγματισμό, τα στερεότυπα και τις ηθικολογικές προσεγγίσεις που ωθούν τους ανθρώπους σε ένα φαύλο κύκλο περιθωριοποίησης και κάνουν δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα στο θύτη και στο θύμα.
Ο Ζακ Κωστόπουλος γεννήθηκε στις ΗΠΑ από Έλληνες μετανάστες και από εφτά-οχτώ χρονών επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου και μεγάλωσε. Ήταν γκέι, οροθετικός και ακτιβιστής σε οργανώσεις που ασχολούνται με τα δικαιώματα των LGBTQ και των οροθετικών ανθρώπων. Εργαζόταν στο Athens Checkpoint, ένα κέντρο πρόληψης για τον HIV, ως ενημερωτής σε θέματα HIV και σεξουαλικής υγείας και αρθρογραφούσε στο Antivirus. Είχε σπουδάσει Υποκριτική και Marketing.
Την Παρασκευή 21 Σεπτεμβρίου 2018, σοκ προκλήθηκε στην κοινωνία και στους φίλους του Ζακ, όταν έγινε γνωστό το πρωτοφανoύς αγριότητας περιστατικό ανθρωποκτονίας του νεαρού ακτιβιστή, ομοφυλόφιλου, αρθρογράφου, μέλους της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, μέρα μεσημέρι στο κέντρο της Αθήνας, σε κοσμηματοπωλείο στην οδό Γλάδστωνος. Το θέμα της αυτοδικίας, της έλλειψης επαρκούς αστυνόμευσης, της καθημερινής βίας, που έρχεται στο προσκήνιο με τον πιο βάρβαρο τρόπο, οφείλει να προβληματίσει όλους μας, σε μια κοινωνία που θέλει να είναι δημοκρατική και ασφαλής για τον πολίτη της.
Συγκλονισμένοι δηλώνουν οι άνθρωποι της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, ενώ ο αρχισυντάκτης του περιοδικού Αntivirus Βασίλης Θανόπουλος μίλησε στον Τύπο με συγκινητικά λόγια για τον Ζακ. «Ήταν ένας γλυκός και ζεστός άνθρωπος ο Ζακ, με έντονη ακτιβιστική δράση. Πολύ δημοφιλής και αγαπητός στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα. Δεν είχε πειράξει ποτέ κανέναν αλλά και δεν φοβόταν να μιλήσει».
Σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, το περιστατικό κατεγράφη ως «απόπειρα ληστείας στην οδός Γλαδστώνος 2, στην πλατεία Ομονοίας, στις 14:50, από χρήστη ναρκωτικών υπό απειλή μαχαιριού. Έσπασε την τζαμαρία του καταστήματος με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Διακομίσθηκε στον Ευαγγελισμό όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του».
Εν τω μεταξύ συνελήφθη ο 73χρονος ιδιοκτήτης του κοσμηματοπωλείου για βαριά σωματική βλάβη κατά συναυτουργία. Ο δεύτερος δράστης καταζητείται. Το θύμα ήταν 33 ετών.
Αν δεν κυκλοφορούσε ευρέως στο Διαδίκτυο το βίντεο κάμερας ασφαλείας που καταγράφει την αγριότητα με την οποία κλωτσούσαν το θύμα στο κεφάλι, ενδεχομένως η εικόνα για το τι συνέβη να ήταν σήμερα εντελώς διαφορετική και να μιλούσαμε μόνο για αυτοάμυνα.
Ο κοσμηματοπώλης οδηγήθηκε ενώπιον του Εισαγγελέα ο οποίος άσκησε σε βάρος του ποινική δίωξη για τα αδικήματα της θανατηφόρας σωματικής βλάβης που είναι κακουργηματικού βαθμού και για το πλημμέλημα της επικίνδυνης σωματικής βλάβης.
Οι Αρχές εξετάζουν τα στοιχεία της υπόθεσης, μεταξύ των οποίων και τα βίντεο.
Σε ανακοίνωσή του το περιοδικό Antivirus, που απευθύνεται στην LGBTQ κοινότητα της Ελλάδας υπογραμμίζει: “Το φονικό περιστατικό στην οδό Γλαδστώνος, μας στέρησε έναν ΔΙΚΟ μας άνθρωπο και αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε. Μπορούμε όμως και πρέπει να διαφυλάξουμε τη μνήμη του ατόμου που μας έμαθε να πολεμάμε με τις στερεοτυπικές μας συμπεριφορές, κάνοντάς μας απλά καλύτερους/ες. Κάτι που δεσμευόμαστε να κάνουμε από εδώ και πέρα”.
«Σήμερα χάσαμε ένα κομμάτι του εαυτού μας, μιας και ο αγαπημένος μας Ζακ Κωστόπουλος δεν είναι πια κοντά μας. Τα πιο θερμά μας συλλυπητήρια και ένα μεγάλο ευχαριστώ σε έναν άνθρωπο που σημαίνει πολλά για εμάς. Θα σε θυμόμαστε και θα σ’ αγαπάμε για πάντα».
“Σήμερα βρεθήκαμε στη δυσάρεστη θέση να σας ενημερώσουμε για τον χαμό ενός δικού μας ανθρώπου, ενός σημαντικού μέλους της οικογένειάς μας. Και ήταν (είναι) κάτι δύσκολο, πολύ δύσκολο.
Αυτή τη στιγμή η είδηση του θανάτου του, της δολοφονίας του για να είμαστε ακριβείς, κάνει τον γύρο του Διαδικτύου, περιγράφοντας ένα συγκεκριμένο σκηνικό ανθρώπινης σκληρότητας και εγκληματικής συμπεριφοράς, που αφήνει όμως – δυστυχώς – χώρο για φθηνές δικαιολογίες. Καμία όμως δικαιολογία δεν μπορεί να σταθεί απέναντι σε ό,τι συνέβη. Και αυτό ως περιοδικό θέλουμε να το καταστήσουμε σαφές”.
***
Το βίντεο είναι βίαιο και ακραία δυσάρεστο, γι’ αυτό το λόγο επιλέγουμε τη μη αναπαραγωγή του, ωστόσο κυκλοφορεί ευρέως στο Διαδίκτυο.
***
Ο υπαστύνομος Μιχάλης Λώλης, ο οποίος δραστηριοποιείται στο Τμήμα Αντιμετώπισης Ρατσιστικής Βίας (Police Action – Δράση Αστυνομικών για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), έγραψε σχετικά στα μέσα δικτύωσης:
«Η χρήση ναρκωτικών δεν είναι έγκλημα. Όσο το αντιμετωπίζουμε έτσι, οδηγούμε τους χρήστες σε αυτό. Η αυτοδικία σε μια απόπειρα ληστείας, οδήγησε έναν νέο Άνθρωπο στο θάνατο. Θύματα και μάρτυρες διαπράττουν μια αποτρόπαια ανθρωποκτονία, χωρίς καμία δικαιολογία. Η ζωή είναι το ύψιστο έννομο αγαθό στο δικαιικό μας σύστημα. Η ζυγαριά της Δικαιοσύνης, αν λειτουργεί ακόμα στη χώρα μας, θα στείλει τους δράστες έγκλειστους για σωφρονισμό. Καλέ μου, γλυκέ μου Ζακ, φίλε μας αγαπημένε, έφτιαξες τον κόσμο σου εδώ και ζούσες ελεύθερος. Σου στέρησαν τη ζωή αυτή. Και εσένα από εμάς. Και οι δυο μας δεν πιστεύουμε στον άλλον κόσμο, θα ζεις έτσι εδώ στην καρδιά μας. Έφυγες, να μείνουμε εμείς να φτιάξουμε τον κόσμο ελεύθερο, όπως τον ήθελες. Δεν θα τα καταφέρουμε όμως. Λυπάμαι… Δεν θα ξεχάσω ποτέ όσα έχουμε πει».
***
Ο Ζακ στην ουσία ήταν ένας ακτιβιστής δικαιωμάτων. Ένας νέος άνθρωπος που είχε ακέραιο το δικαίωμα να ζήσει όπως είχε επιλέξει κι όπως αισθανόταν καλά, δικαίωμα που δεν του δόθηκε ποτέ. Η είδηση για το θανατηφόρο λιντσάρισμά του από τους “φιλήσυχους πολίτες” – καταστηματάρχη, όργανα της τάξης και περαστικούς στην Ομόνοια – ήταν ανατριχιαστική. “Ο τοξικομανής” ήταν εκείνος που πολλοί γνώριζαν από την ομάδα Αδέσποτα Εξάρχεια, ο Ζακ Κωστόπουλος ή αλλιώς Ζάκι-Ο.
Φιλόζωος, ακτιβιστής, έξυπνος, ευαίσθητος, με μεγάλη αγάπη για τον σκύλο του, τον Σνούπι, που όταν πριν από λίγο καιρό τον έχασε, κινητοποιήθηκαν εκατοντάδες άτομα για να τον ξαναβρεί. Και τον ξαναβρήκε.
***
Ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος έγραψε: “Αυτή η ψυχάρα, αυτός ο αλήτης, αυτός ο γλυκός φίλος μας, φτιαγμένος, μπήκε (πρώτη φορά στη ζωή του) να κλέψει το κοσμηματοπωλείο στην Ομόνοια (ναι αυτό που βλέπετε στις ειδήσεις)… Η βασανισμένη, η γενναία, η γλυκιά, η σκληρή ψυχούλα του, στην κρίση του κάθε αναμάρτητου. Δεν θα συνέλθουμε και θα σ’ αγαπάμε Ζακ μου”.
***
Οι φίλοι του, οι συνεργάτες του, οι συνοδοιπόροι του, οι απλοί γνωστοί του, τον αποχαιρετούν με την υπόσχεση και την επιμονή ότι θα συνεχίσουν να εμπνέονται από τη ζωή του, τη δύναμή του αλλά και τις αδυναμίες σου. Και εξηγούν: “Ο Ζακ δεν ήταν κακοποιός, ήταν καλλιτέχνης. Δεν ήταν ψυχικά διαταραγμένη προσωπικότητα, ήταν πολυσύνθετη προσωπικότητα. Ο Ζακ δεν ήταν ναρκομανής, αντιμετώπιζε προβλήματα κατάθλιψης. Δεν εκδιδόταν, όπως βιάστηκαν κάποιοι να πουν, ήταν άνθρωπος ελεύθερος, χωρίς ταμπού. Είχε δυνατότητες και ταλέντα. Ήταν ευφυής, καλλιεργημένος, ευαίσθητος, φιλοσοφημένος. Δεν ήταν παραβατικός, ήταν ακτιβιστής. Ναι, ήταν ένας υπέροχος και ξεχωριστός άνθρωπος. Όσοι τον γνώρισαν -έστω και λίγο- θα τον θυμούνται για πάντα. Με βαθιά θλίψη, βαθιά ντροπή, βαθιά οργή για την πρόωρη, για τη βιαστική, για την άδικη αποχώρησή του με τόσο σκληρό τρόπο από κοντά μας. Λέγοντας “όχι” στη βία και στην παράνοια, στο φόβο που περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξής μας, ατομικής και κοινωνικής. “Όχι” στην ανασφάλεια, τη λογοκρισία, τη φίμωση. Γιατί η υπονόμευση του αισθήματος ασφάλειας που οφείλεται στον φόβο, μας οδηγεί τελικά σε μία κατάσταση στασιμότητας, αυταρχισμού, κυνισμού και τέλματος”.
***
Την Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου 2018 θα πουν το τελευταίο αντίο στον Ζακ Κωστόπουλο η οικογένεια και οι φίλοι του 33χρονου, που έχασε τη ζωή του με τραγικό τρόπο το απόγευμα της Παρασκευής 21 Σεπτεμβρίου. H κηδεία θα τελεστεί στην Κίρρα Φωκίδας κοντά στην Ιτέα στις 12, ενώ η οικογένεια έχει ζητήσει να μην καλυφθεί η κηδεία από τα media.
