Η Τζένη Μαστοράκη με επίμονη αφοσίωση στην ελληνική γλώσσα

Το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων για το έτος 2020 «απονεμήθηκε στην Τζένη Μαστοράκη για τη συνολική της προσφορά του έργου της στο μεταπολιτευτικό γίγνεσθαι. Η ποιήτρια και μεταφράστρια με την αδιάλειπτη και ποιοτική προσφορά της στα ελληνικά γράμματα, κατόρθωσε να διαμορφώσει μια μοναδική πορεία, η οποία στηρίχθηκε στην επίμονη και ενδελεχή αφοσίωσή της στην ελληνική (γραπτή και ομιλούσα) γλώσσα, στην ανάδειξη γόνιμων περιοχών του ποιητικού παρελθόντος και στη δημιουργική ανάπλασή του, στη λογοτεχνική γνώση και τόλμη και στην υπογράμμιση της ζωτικής σημασίας των αφηγήσεων (κοινωνικοπολιτικών, οικογενειακών, έμφυλων, προσωπικών) στη χαρτογράφηση της μνήμης, των συναισθημάτων και της ίδιας της ύπαρξης στην ιστορική της προοπτική».
Αυτό το σκεπτικό συνόδευσε την απόφαση για την απονομή του Βραβείου.

***

«Ο ποιητής»

Πρέπει να ‘ναι δύσκολη
η δουλειά του ποιητή.
Προσωπικά, δεν το ξέρω.
Εγώ σ’ όλη μου τη ζωή
έγραφα μόνο
κάτι μακριά, απελπισμένα γράμματα
για τις άνυδρες συνοικίες,
τα ‘κλεινα σε μπουκάλια
και τα πετούσα στους υπόνομους.

***

«Παρακμή

Η παρακμή
δεν έχει χρονικά περιθώρια.
Έρχεται σαν εξώδικη πρόσκληση
κι έτσι απλά
σου βγάζει τα έπιπλα στο δρόμο.
Γύρω σου τα παιδιά
περιεργάζονται
την πλάτη της καρέκλας σου
εκεί που σε μια παραφορά
της εφηβείας
είχες γράψει:
Ψέματα – Ψέματα – Ψέματα.
Τελικά
φορτώνεις μόνο το κρεβάτι
σε μια περαστική μοτοσικλέτα
και μετακομίζεις
σε άγνωστη διεύθυνση.

***

«Τουρκοκρατία»

Η πολεοδομία του όνειρου
μια απραγματοποίητη απειλή
υπνοβασίας.

Ισοφαρίζουμε την κάθε μέρα
με μια πράξη θνησιμότητας
περιμένουμε πάντα το λεωφορείο
στο χειμερινό ηλιοστάσιο
κι η κάθε παράσταση Καραγκιόζη
η αυτοέκφραση ενός Έλληνα
τουρκοκρατούμενου
μετά τόσα χρόνια.

[*] Τζένη Μαστοράκη, Διόδια. Εκδόσεις Κέδρος. Αθήνα 1982 και Ένα ποίημα της Τζένης Μαστοράκη – «Αιολικά Γράμματα – Medium».

***

Η Τζένη Μαστοράκη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1949. Σπούδασε βυζαντινή και μεσαιωνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα με ένα ποίημά της που περιλήφθηκε στην «Αντι-ανθολογία» του Δημήτρη Ιατρόπουλου, το 1971.
Την επόμενη χρονιά τα ποιήματά της κίνησαν το ενδιαφέρον του Γιάννη Ρίτσου και της Νανάς Καλλιανέση, και εκδόθηκε από τον «Κέδρο» το πρώτο της βιβλίο, «Διόδια», με τίτλο που επέλεξε ο ποιητής.
Έχουν εκδοθεί μέχρι σήμερα τέσσερα βιβλία ποίησης («Διόδια», 1972, «Το σόι», 1978, «Ιστορίες για τα βαθιά», 1983 και «Μ’ ένα στεφάνι φως», 1989), με το τελευταίο βιβλίο της, εμπνευσμένο από το έργο του Διονυσίου Σολωμού, να έχει συγκεντρώσει την καθολική, σχεδόν, αποδοχή κριτικής και κοινού και να έχει επαινεθεί, μεταξύ άλλων, για την αριστοτεχνική χρήση της ελληνικής γλώσσας (Γ. Π. Σαββίδης) και της μυθοποιητικής παράδοσης (Δ. Μαρωνίτης).
Τα ποιήματά της μεταφράστηκαν σε διάφορες γλώσσες και δημοσιεύθηκαν σε ανθολογίες και περιοδικά. Η διευθύντρια του προγράμματος ελληνικών σπουδών στο Columbia University της Νέας Υόρκης, Karen Van Dyck, αφιερώνει στη Τζένη Μαστοράκη ένα ολόκληρο κεφάλαιο του βιβλίου της «Η Κασσάνδρα και οι λογοκριτές» (1998), θεωρώντας την «μία από τις κορυφαίες ποιήτριες και μεταφράστριες της Ελλάδας».
Δεινή μεταφράστρια, η Τζένη Μαστοράκη έχει μεταφράσει συγγραφείς πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους, όπως οι Τζέι-Ντι Σάλιντζερ, Κάρσον ΜακΚάλερς, Ελίας Κανέττι, Χάινριχ Μπελ, Χάινριχ φον Κλάιστ, Καρλ Μαρξ, Κάρλο Γκολντόνι, Έντγκαρ Άλαν Πόε, Άπτον Σίνκλαιρ, Λιούις Κάρολ, Τζόρτζιο Μανγκανέλλι, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Χάρολντ Πίντερ, Σάρα Κέην, Μιγέλ δε Θερβάντες, Χάουαρντ Μπάρκερ, Πωλ Σουήζι, Άγκνες Χέλερ, κι ακόμη τον “Πετροτσουλούφη” του Χάινριχ Χόφμαν και παραμύθια των Αδελφών Γκριμ.
Το 1989 τιμήθηκε με το Thornton Niven Wilder Prize του Columbia University (Translation Center) για το σύνολο του μεταφραστικού της έργου και το 1992 με το ειδικό βραβείο του ΙΒΒΥ (International Board on Books for Young People) για τη μετάφραση του παιδικού βιβλίου «Ο ταξιδιώτης της αυγής», του Σι-Ες Λιούις (Εκδόσεις Kέδρος).

Ποιήματά της στα ελληνικά και σε γαλλική μετάφραση, επιλεγμένα από την ίδια, περιλαμβάνονται στο ιστολόγιό της:

http://mastorakilfh2007.blogspot.com.

Πηγή: http://www.biblionet.gr