23.3 C
Athens
Πέμπτη 23 Μαΐου 2024

Οι «πετυχημένες γυναίκες» του 1983 ξανά εδώ και είναι πράγματι τα “Top Girls” του 2016…

Του Παναγιώτη Μήλα

Παρακολουθήσαμε τη μοναξιά και την εξέγερση της (πετυχημένης;) γυναίκας στη μακρινή πορεία της ανισότητας, μέσα από διαδικασίες διακεκριμένης δυστυχίας, έτσι όπως παρουσιάστηκαν σε μια φεμινιστική παράσταση που θα μπορούσε να είναι και μια φεμινιστική παρεξήγηση. Αυτό είναι το αντίτιμο της επιτυχίας για κάποιες σχεδόν «Πετυχημένες γυναίκες».

Στην παραπάνω φράση έχουν ενταχθεί οι τίτλοι επτά -αντικρουόμενων- κριτικών δημοσιευμάτων από εφημερίδες του 1983, τότε που οι «Πετυχημένες γυναίκες» της Κάριλ Τσέρτσιλ διδάχθηκαν από τη «Νέα Σκηνή» του Εθνικού μας Θεάτρου σε σκηνοθεσία της Μαριέτας Ριάλδη.

Οι σκόρπιες φράσεις που ακολουθούν αναδεικνύουν την αντιπαλότητα των απόψεων που είχαν οι κριτικοί των αθηναϊκών εφημερίδων:

– Σκοπός της Τσέρτσιλ είναι να δείξει πως σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο μονάχα η εξοντωτική διαπάλη των φύλων μπορεί να δώσει στις γυναίκας μια ελπίδα επιτυχίας.

– Ένα αντιφεμινιστικό έργο αποτελεί οπωσδήποτε έκπληξη στα ήθη των ημερών μας.

– Μπράβο στο Εθνικό. Μπράβο για την επιλογή του. Μπράβο για τις ηθοποιούς του.

– Δεν έχει γραφεί, και μάλιστα από γυναίκα, τόσο έντονα απαισιόδοξο κείμενο για το φεμινιστικό κίνημα.

– Ένα έργο που καταπιάνεται με τα προβλήματα της γυναίκας σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία.

– Αγαπήσαμε και γοητευτήκαμε από το έργο. Η Τσέρτσιλ ανοίγει νέους δρόμους στη δραματουργία.

– Το έργο δεν έχει μεγάλη σχέση με το φεμινιστικό θέατρο. Αλλοίμονο αν ονομάζουμε φεμινιστικό θέατρο κάθε έργο -γραμμένο από γυναίκα- με ηρωίδες γυναίκες με τα προβλήματά τους.

– Οι «εχθροί» του Εθνικού ακόνιζαν τα μαχαίρια και οι «φίλοι» προσδοκούσαν με ελπίδα δικαίωσης. Τελικά όμως απογοητεύτηκαν και οι μεν και οι δε.

Η ομάδα των 11 γυναικών

Να θυμίσω ότι στην παράσταση του 1983 η Μαριέτα Ριάλδη είχε αναλάβει τη σκηνοθεσία, η Μαριλένα Γεωργιάδη είχε κάνει τη μετάφραση, σκηνικά – κοστούμια η Λιλή Κεντάκα και μουσική επιμέλεια η Σοφία Μιχαλίτση. Τους ρόλους μοιράστηκαν οι: Λίλη Παπαγιάννη, Πόπη Παπαδάκη, Όλγα Τουρνάκη, Μιράντα Ζαφειροπούλου, Αντιγόνη Γλυκοφρύδη, Κίττυ Αρσένη και Νόρα Κατσέλη.

Οι δύο τελευταίες είναι και ο συνδετικός μας κρίκος με το 1983 μιας και σήμερα, το 2016, η ανιψιά της Κίττυς και της Νόρας, δηλαδή η Αμαλία Αρσένη, ακολούθησε των δρόμο που άνοιξαν οι θείες της και βρέθηκε τώρα εκείνη στη σκηνή των “πετυχημένων γυναικών” μαζί με τα άλλα σημερινά Top Girls: Τη Μαρία Κεχαγιόγλου, τη Θεοδώρα Τζήμου, την Έφη Γούση, τη Γιωργιάννα Νταλάρα, τη Νίκη Σερέτη και τη Δώρα Στυλιανέση. Φέτος στους υπόλοιπους συντελεστές ήταν και άντρες.

Αναλυτικά:

Μετάφραση-δραματουργική επεξεργασία-σκηνοθεσία: Αλέξης Ρίγλης.

Σκηνικά-κοστούμια: Έλλη Παπαγεωργακοπούλου

Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος

Ήχος: Κωστής Παυλόπουλος

Βοηθός σκηνογράφου: Δημήτρης Αγγέλης

Βοηθοί ενδυματολόγου: Ειρήνη Γεωργακίλα, Τζίνα Ηλιοπούλου, Ευγενία Μπουρντά

Το έργο της Κάριλ Τσέρτσιλ Top Girls, θεωρήθηκε σύμβολο του φεμινισμού και κραυγή ενάντια στον θατσερισμό. Τα δύο sold out στην Πειραιώς 260 απέδειξαν τη δύναμή του ακόμα και τριάντα τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη παράστασή του.

Μέσα από τη σχεδόν αυτόματη ποιητική γραφή της, η Τσέρτσιλ, από τις σηµαντικότερες εκπροσώπους της σύγχρονης αγγλικής δραµατουργίας, ζωγράφισε τη σκοτεινή εικόνα ενός κόσμου που αποδείχτηκε πολύ πιο κοντά απ’ όσο θα μπορούσαμε να φανταστούμε. Είναι η συγγραφέας που σχεδόν έχει αλλάξει τη γλώσσα του θεάτρου. Πολλοί είναι οι συγγραφείς που δεν έχουν συνειδητοποιήσει πόσο έχουν επηρεαστεί από αυτήν. Στην Ελλάδα έχουμε επίσης δει τα έργα της “Ένας αριθμός”, “Πολύ μακριά”, “Επτά Εβραιόπουλα”.
To “Top Girls” είναι έργο νοηματικά ευρηματικό αλλά και δραματουργικά ευφάνταστο και βαθιά πολιτικό. Σήμερα παραμένει δυστυχώς ακόμα δραματικά επίκαιρο, καλώντας μας να αναλογιστούμε πόσο το ιδιωτικό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το δημόσιο και να αναλάβουμε τις ευθύνες μας απέναντι στην κοινωνία. H ελλειπτικότητα του λόγου, η αφαιρετικότητα αλλά και η έντονη διαφορετικότητα των συναισθημάτων υποδηλώνουν την πραγματικότητα της γυναίκας στην καθημερινότητά της. Όλα αυτά συσσωρεύονται σε ένα εντυπωσιακό μωσαϊκό που απεικονίζει τη σύγχρονη συνείδηση αλλά και την ανάγκη του ανθρώπου για οικειότητα, επικοινωνία και αγάπη.

Η υπόθεση

Η Μαρλίν έχει μόλις γίνει διευθύντρια στο γραφείο εύρεσης εργασίας όπου δουλεύει. Το γιορτάζει σ’ ένα εστιατόριο με μια παρέα από ιστορικές και μυθικές γυναικείες προσωπικότητες: την Πάπισσα Ιωάννα, την εξερευνήτρια της Βικτωριανής εποχής Ιζαμπέλα Μπερντ, τη Γιαπωνέζα εταίρα του δέκατου τρίτου αιώνα Λαίδη Νίτζο, την Υπομονετική Γκριζέλντα από τις Ιστορίες του Κάντερμπερι του Τζέφρι Τσόσερ και την Τρελή Γκρετ από τον ομώνυμο πίνακα του Πίτερ Μπρέγκελ. Οι δύο χαρακτήρες -της σκληρής Μαρλίν, που ζει ως επιχειρηματίας στο Λονδίνο, και της αδελφής της, Τζόις, που εργάζεται στη γενέτειρά της στην επαρχία- εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν ακόμα και σήμερα τις δύο αντιμαχόμενες τάξεις, την άρχουσα και την εργατική, με τις συγκρούσεις και τις αγωνίες τους.

Οι επτά γυναίκες – ηθοποιοί της παράστασης υποδύονται τους δεκαέξι ρόλους του έργου.

Έργο νοηματικά ευρηματικό αλλά και δραματουργικά ευφάνταστο, χαρακτηρίζεται από την οικονομία των λέξεων, καθώς οι μικρές φράσεις του λένε μεγάλες ιστορίες.

Η συγγραφέας εξετάζει σε αυτό την πολιτική του φύλου και ταυτότητας στη δεκαετία του ’80.

Η συγγραφέας

Γεννημένη το 1938 στο Λονδίνο, η Κάριλ Τσέρτσιλ θεωρείται από τις σημαντικότερες εκπροσώπους της σύγχρονης αγγλικής δραματουργίας, που ανανέωσε τη θεατρική φόρμα, με την αριστερή και φεμινιστική της ιδεολογία να δρα καταλυτικά στη γραφή της και τον πειραματισμό να είναι πάντα παρών, κάτι που της έδωσε τον χαρακτηρισμό «Ντέιβιντ Μπάουι του σύγχρονου θεάτρου». Η θεματική της περιλαμβάνει από την τρομοκρατία και τη θανατική ποινή έως την αποξένωση γονιών – παιδιών και την ιδεολογία των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Ο θατσερισμός

Ας υπενθυμίσουμε εδώ ότι ο όρος θατσερισμός χαρακτηρίζει το «ριζοσπαστικό» συντηρητισμό της Θάτσερ, που προσπάθησε να λύσει τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα της χώρας της, συνδυάζοντας ένα εξαιρετικό αυταρχικό στυλ διακυβέρνησης στο πολιτικό επίπεδο με μια μονεταριστική πολιτική στο οικονομικό. Η Θάτσερ και η πολιτική της ουσιαστικά “έστρωσαν το δρόμο” για τη σύγχρονη φιλομονοπωλιακή πολιτική που, ξεκινώντας από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, επεκτάθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αλλού. Τα αποτελέσματά της τα ζούμε σήμερα έντονα με την κρίση υπερσυσσώρευσης. Η «Σιδηρά Κυρία» σάρωσε τα πάντα στο πέρασμά της. Ιδιωτικοποιήσεις, πειθαρχία, λιτότητα εν καιρώ ύφεσης, με θεραπείες «πονάει κεφάλι-κόβει κεφάλι». Κατά κάποιον τρόπο, ο θατσερισμός είναι τώρα πια η νόρμα των πραγμάτων.

Το έργο πρωτοπαίχτηκε τον Αύγουστο του 1982 στο Royal Court Theatre με τη Μάργκαρετ Θάτσερ στην ακμή της. Ένα χρόνο αργότερα, το 1983, ανέβηκε στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου με τον τίτλο «Πετυχημένες γυναίκες» και σε σκηνοθεσία της Μαριέτας Ριάλδη.

Οι επτά γυναίκες-ηθοποιοί της φετινής παράστασης υποδύθηκαν τους δεκαέξι ρόλους του έργου.

Θεοδώρα Τζήμου ως Μαρλίν

Μαρία Κεχαγιόγλου ως Τζόυς/ Ιζαμπέλα Μπερντ/ Κυρία Κιντ

Έφη Γούση ως Άντζι/ Τρελή Γκρετ

Αμαλία Αρσένη ως Κιτ/ Υπομονετική Γκριζέλντα/ Σόνα

Γιωργιάννα Νταλάρα ως Λαίδη Νίτζο/ Γουίν/ Τζανίν

Νίκη Σερέτη ως Νελ/ Σερβιτόρα

Δώρα Στυλιανέση ως Πάπισσα Ιωάννα/ Λουίζ

* Η παράσταση παρουσιάστηκε στις 23 και 24 Ιουλίου 2016, στον “Χώρο Η” της Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.

Αυτό που με βεβαιότητα μπορώ να πω ότι οι κριτικοί του 1983 σήμερα δεν θα είχαν λόγο για να διαφωνήσουν. Οι θεατές που έσπευσαν να αποκτήσουν ένα εισιτήριο έφυγαν κατενθουσιασμένοι από την παράσταση αφού πρώτα χειροκρότησαν και έφεραν πίσω στη σκηνή 4-5 φορές τις ηθοποιούς.

Θετικό λοιπόν το πρώτο δείγμα από τους συγκεκριμένους θεατές που αν μη τι άλλο είναι «ψαγμένοι». Δεν επιλέγουν τυχαία τι θα δουν οπότε η άποψή τους – και στο χειροκρότημα και στα παρασκήνια – πρέπει να καταγραφεί.

Ο Αλέξης Ρίγλης στην πρώτη του εμφάνιση ως σκηνοθέτης στο Φεστιβάλ Αθηνών με την Ομάδα «Από κοινού» κατάφερε να κερδίσει τη θετική ψήφο του κοινού. Η σκηνοθεσία του ήταν πλούσια σε φαντασία, μη γραμμική και αντισυμβατική. Μετά το “Δεσποινίς Τζούλια”, τον “Θαυματοποιό”, το “Χαίρετε κι αντίο”, το “Φιλί της γυναίκας αράχνης” (όλα επιτυχημένα) μας έδωσε μια ώριμη θεατρική δουλειά, με υπαρξιακή χροιά, παραμυθένια ατμόσφαιρα, ανατρεπτικό πνεύμα και υπόγειο χιούμορ. Αυτό που ήταν όμως το ακόμη πιο δύσκολο, για τον ανερχόμενο σκηνοθέτη, ήταν να διαχειριστεί αυτά τα φοβερά top girls. Μια από τις καλύτερες σκηνές της παράστασης ήταν ασφαλώς η κόντρα των δύο αδελφών, της Μαρλίν και της Τζόις. Αξιοζήλευτος ο σκηνικός χειρισμός του.

Εδώ να πούμε ότι ο Ρίγλης είχε στην ομάδα του τρεις κορυφαίους συνεργάτες: Στα σκηνικά-κοστούμια, την Έλλη Παπαγεωργακοπούλου, η οποία μας παρουσίασε εξαιρετικούς πίνακες ζωγραφικής μέσα στους οποίους κινήθηκαν με τρόπο μαγικό τα επτά υπέροχα κορίτσια. Με την πρώτη ματιά πιστεύεις ότι έχεις μπροστά σου έναν… κινούμενο πίνακα του Νταλί πάνω στο επικλινές σκηνικό και με τις καταπακτές από τις οποίες έβγαιναν σαν δώρο-έκπληξη οι ηρωίδες.

Στους φωτισμούς, ο Νίκος Βλασόπουλος έπαιξε με κινηματογραφική διάθεση κάτι που ενίσχυσε τη μεγαλοπρέπεια της όλης εικόνας.

Τέλος στον ήχο, ο Κωστής Παυλόπουλος έβαλε το δικό του ηχόχρωμα στον μοντέρνο πίνακα του σκηνοθέτη, με εξαιρετικές επιλογές. Φυσικά τα μικρόφωνα – ψείρες ήταν στα αρνητικά του ήχου. Αλλά, βέβαια, οι χώροι της Πειραιώς 260 δεν είναι Επίδαυρος.

Από ’κει και πέρα τα top girls πήραν στα χέρια τους την υπόθεση:

– Η Θεοδώρα Τζήμου, ως Μαρλίν, μας χάρισε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ερμηνείες και της παράστασης και της χρονιάς.

– Ακριβώς το ίδιο ισχύει και για τη Μαρία Κεχαγιόγλου, που διέπρεψε -κυρίως- ως Τζόυς, αλλά και ως Ιζαμπέλα Μπερντ και Κυρία Κιντ.

Κυριολεκτικά ήταν χάρμα οφθαλμών και οι δύο. Μακάρι να γίνονταν κάποιες επαναλήψεις τον χειμώνα με τα Best of Greek Festival 2016.

Και τα άλλα πέντε παιδιά όμως ήταν εξίσου δυναμικά.

– Η Έφη Γούση, ως Άντζι, έδωσε με απόλυτη επιτυχία την εσωτερική της μάχη για να επιλέξει τη μία από τις δύο μητέρες της. Όμως και ως Τρελή Γκρετ, έδωσε απτά δείγματα του ταλέντου της.

– Η Αμαλία Αρσένη ήταν η Κιτ/ Υπομονετική Γκριζέλντα/ Σόνα. Η ηθοποιός – πλαστελίνη που πλάθει και πλάθεται με μοναδική ευκολία. Φοβερό εργαλείο. Σκέτη απόλαυση και στους τρεις ρόλους.

– Η Γιωργιάννα Νταλάρα, ως Λαίδη Νίτζο/ Γουίν/ Τζανίν, ανεβαίνει από παράσταση σε παράσταση και έχει ένα δικό της ειρωνικό στοιχείο στις ερμηνείες της. Αυτή τη φορά και με την κίνησή της κέρδισε το χειροκρότημα.

– Η Νίκη Σερέτη, ως σερβιτόρα, παρά τις σιωπές και τη σχεδόν βουβή παρουσία της ήταν ένα ολοκληρωμένο μάθημα για νέους ηθοποιούς. Ως Νελ, πέτυχε με ισορροπημένες πινελιές χιούμορ να κεντρίσει το ενδιαφέρον των θεατών.

Δώρα Στηλιανέση «ζωγραφίζει» με τον δικό της τρόπο την ηρωίδα του Ροΐδη, την Πάπισσα Ιωάννα, ενώ «χτίζει» με μαεστρία και την προσωπικότητα της Λουίζ.

Γενικό συμπέρασμα: Πραγματικά Top Girls μέσα σε χρόνια κρίσης όπου όλες οι αξίες έχουν δεχθεί ισχυρά πλήγματα και όλες οι θεωρίες έχουν ανατραπεί εξαιτίας εκείνων που τις υπηρετούν. Ο φεμινισμός, εκ των πραγμάτων, έχει μπει στο περιθώριο οπότε μπορεί μεν τα μηνύματα του 1982 να έχουν ξεπεραστεί όμως το έργο δεν είχε να σηκώσει μόνο «παντιέρα ρόσα» στην ανδροκρατούμενη τότε κοινωνία. Το έργο της Τσέρτσιλ καταπιάνεται με το μυαλό και την ψυχή του ανθρώπου που έχουν διάρκεια. Έτσι τα Top Girls της Ομάδας «Από κοινού» και του Αλέξη Ρίγλη κέρδισαν την πρώτη κρίσιμη μάχη τους και δικαίωσαν απόλυτα εκείνους που τους επέλεξαν για το φετινό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2016.

Τους ευχαριστούμε όλους και κυρίως τις ηθοποιούς που «και οι 7 ήσαν υπέροχες», κάτι παραπάνω από top δηλαδή…

* Τα δικαιώματα των φωτογραφιών ανήκουν στη Μαριλένα Σταφυλίδου.

* Και εδώ ένα σκίτσο από την εφημερίδα «Καθημερινή», της (μοναδικής στο είδος της) Έλλης Σολομωνίδη – Μπαλάνου, για την παράσταση του 1983, με την Κίττυ Αρσένη (αριστερά), τη Νόρα Κατσέλη (δεξιά) και την Όλγα Τουρνάκη (στο κέντρο). Πίσω αριστερά η Αντιγόνη Γλυκοφρύδη και δεξιά η Μιράντα Ζαφειροπούλου.

* Μια μικρή γεύση από τα Top Girls: https://youtu.be/likjPU1KpJw?t=19

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -