Του Παναγιώτη Μήλα
Ένα σπάνιο Μουσείο είναι το δώρο που έκανε το Μετρό Θεσσαλονίκης στους κατοίκους της πόλης αλλά και της χώρας.
Μάλιστα και ο τίτλος του Μουσείου είναι δώρο του ίδιου του Μετρό μιας και κατά τη διάρκεια των ανασκαφών – στο Σταθμό Βενιζέλου – βρέθηκε επιγραφή του 3ου αιώνα μ.Χ. στην οποία ήταν γραμμένες οι λέξεις «Θεσσαλονικέων Μητρόπολις».
Αυτή ήταν η ονομασία που ο Γάιος Αυρήλιος Βαλέριος Διοκλητιανός, ο ιδρυτής της Τετραρχίας, είχε αποδώσει στην πόλη. Ο Διοκλητιανός όρισε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα του Καίσαρά του, του Γαλέριου, στα τέλη του 3ου μ.Χ. αιώνα.
Μάλιστα προς τιμήν του κατασκεύασε το γαλεριανό συγκρότημα στο νοτιοανατολικό τμήμα του ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης. Το συγκρότημα αυτό συνδεόταν με τα ανάκτορα του Γαλερίου (προς νότια) και με τη Ροτόντα (προς βορρά). Από το έργο αυτό σώθηκε μόνον η Αψίδα του Γαλέριου, η αψίδα του θριάμβου η οποία σήμερα ονομάζεται «Καμάρα».
***
Πριν από 20 χρόνια, το 2006, άρχισαν τα έργα για την κατασκευή του Μετρό. Παράλληλα άρχισαν και οι προσφυγές και τα ασφαλιστικά μέτρα από κατοίκους και φορείς οι οποίοι ζητούσαν να σταματήσουν οι εργασίες, επικαλούμενοι την καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Μεγαλύτερη καθυστέρηση προκλήθηκε από τη νομική διαμάχη η οποία επικεντρώθηκε στη μέθοδο κατασκευής του Σταθμού Βενιζέλου. Εδώ οι κάτοικοι με τις προσφυγές τους διαφωνούσαν με την απόσπαση των αρχαίων ευρημάτων.
Τα χρόνια πέρασαν αλλά από το 2019 συνεχίστηκαν τα έργα και το Μετρό παραδόθηκε στους κατοίκους της πόλης το 2024.
Όμως παραδόθηκε και ένας σπάνιος θησαυρός: Περισσότερα από 300.000 αντικείμενα. νομίσματα, κοσμήματα, ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, εργαλεία, χρηστικά αντικείμενα, εκτεταμένα οικοδομικά κατάλοιπα, αγγεία, αρχιτεκτονικά μέλη, αλλά και ταφικά ευρήματα.
Όλα όσα βρέθηκαν κατά τις ανασκαφές αφηγούνται τη διαδρομή της Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή της το 316 π.Χ. έως τις αρχές του 20ού αιώνα.
Όλα όσα βρέθηκαν, συνθέτουν ένα μοναδικό αρχαιολογικό αποτύπωμα της πόλης, ένα σημαντικό και αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτής της μακραίωνης διαδρομής.
Όλα όσα βρέθηκαν όμως απέκτησαν πλέον και μόνιμη στέγη σε έναν νέο χώρο πολιτισμού στη δυτική Θεσσαλονίκη, στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά. Πρόκειται για το Κτήριο Στρατωνισμού Α3 του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά, το οποίο ιδρύθηκε από την Οθωμανική Διοίκηση στα τέλη του 19ου αιώνα. Το κτήριο αυτό, το 2003 χαρακτηρίστηκε μνημείο της νεότερης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ως σπάνιο δείγμα στρατιωτικής αρχιτεκτονικής.
Ευτυχώς οι προσφυγές, οι καταγγελίες, οι δήθεν ευαισθησίες και όλα τα ιδεολογικοπολιτικά εμπόδια τελικά κατέρρευσαν και τα ευρήματα των ανασκαφών για το Μετρό δημιούργησαν το νέο Μουσείο και έτσι το Κτήριο Στρατωνισμού με τον τίτλο «Θεσσαλονικέων Μητρόπολις» από την Κυριακή 10 Μαΐου 2026 απέκτησε νέα ζωή και νέο ρόλο, καθώς μεταμορφώθηκε σε χώρο γνώσης και πολιτισμού.
***
Το μουσείο θα είναι ανοιχτό για το κοινό από καθημερινά (εκτός Τρίτης), από τις 08:30 έως τις 15:30.
