Γράφει η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
«Ο 20ός αιώνας έκλεινε πίσω μας με την πτώση του τείχους του Βερολίνου, την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας αλλά και τη θλιμμένη πριγκίπισσα Νταϊάνα»
*
Η βραβευμένη με Νόμπελ Λογοτεχνίας (2022) Αννί Ερνώ, έγραψε το πρωτοποριακό best seller «Τα Χρόνια» το 2008, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως ένα σύγχρονο κλασικό έργο στα Τμήματα Γαλλικών Σπουδών των αμερικανικών πανεπιστημίων.
«Τα Χρόνια» είναι μια προσωπική αφήγηση των ετών 1941-2006 που εκφράζεται μέσα από τον φακό της μνήμης. Μνήμες από το παρελθόν και το παρόν —ακόμα και προβολές στο μέλλον—φωτογραφίες, βιβλία, τραγούδια, ραδιόφωνο, τηλεόραση, διαφημίσεις, πρωτοσέλιδα, εσωτερικές συγκρούσεις «ξεπηδούν» από μέσα από ημερολόγια εξήντα ετών.
Η τοπική διάλεκτος, οι λέξεις της εποχής, τα συνθήματα, οι μάρκες και τα ονόματα για τα αντικείμενα που διαρκώς πολλαπλασιάζονται, αποκτούν φωνή. Η φωνή, που αναγνωρίζουμε ως τη φωνή της συγγραφέα, διαλύεται συνεχώς και αναδύεται ξανά.
Η Ερνώ κάνει το πέρασμα του χρόνου χειροπιαστό. Ο ίδιος ο χρόνος, αδυσώπητος, αφηγείται τη δική του πορεία, παραδίδοντας όλους τους άλλους αφηγητές στην ανωνυμία.
Ένα νέο είδος αυτοβιογραφίας δημιουργείται, ταυτόχρονα υποκειμενική και απρόσωπη, ιδιωτική και συλλογική.
Το θεατρόφιλο κοινό ήρθε σε επαφή με τη θεατρική διασκευή του βιβλίου για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 2025 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών σε διασκευή και σκηνοθεσία Ελίνε Άρμπο.
Ο φετινός θεατρικός χειμώνας προτείνει την ελληνική μεταφορά του έργου, ένα ταξίδι στον χρόνο, ένα προσωπικό βίωμα που μας προσκαλεί σε ένα άφιλτρο οδοιπορικό σε μία Ευρώπη που βίωσε πόλεμο, πείνα, εξαθλίωση, ευημερία, πτώση, καταναλωτισμό, γηρατειά.
Η μετάφραση ανήκει στη Ρίτα Κολαΐτη, η οποία αφήνει την τολμηρή γλώσσα της Ερνώ να «ξεχυθεί» χωρίς όρια, σε έναν αφηγηματικό χείμαρρο λέξεων, σκέψεων, αναπολήσεων. Αυτόν τον αφηγηματικό χείμαρρο, δεν κατάφερε να περιορίσει η διασκευή της Άρμιν Κέρμπερ, που μπορεί να είναι δελεαστικός για τον αναγνώστη, αλλά όχι και για τον θεατή.
Η σκηνοθεσία – δραματουργία των Ακύλλα Καραζήση και Νίκου Χατζόπουλου θα δώσει στο θεατρικό κείμενο ορμή και ρυθμό. Η αφήγηση θα ξεκινήσει με τα υπέροχα γηρατειά, μνήμες θα ξεπηδήσουν σαν άνθη και ζιζάνια στη μακρόστενη σκηνή του θεάτρου.
Οι Καραζήσης και Χατζόπουλος θα διδάξουν τους ηθοποιούς την ειλικρίνεια στην ερμηνεία τους, θα δημιουργήσουν καλαίσθητες στιγμές όπου το χιούμορ συνδιαλέγεται με την απόγνωση. Οι φωτογραφίες θα πουν τη δική τους αλήθεια, τα τραγούδια θα γράψουν την κασέτα με τις επιτυχίες του αιώνα, ο χορός θα ομορφύνει τις βίαιες εικόνες.
Πέντε ηθοποιοί, τέσσερις γυναίκες, οι Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Δέσποινα Κούρτη, Αγγελική Στελλάτου, Κατερίνα Παπανδρέου και ένας άνδρας, ο Διαμαντής Αδαμαντίδης, μέσα από θραύσματα μνήμης θα δημιουργήσουν έναν καμβά εικόνων και εξομολογήσεων ενός κόσμου που είχε τη δυνατότητα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου να «ανθήσει», να βιώσει και να αγγίξει την ελευθερία και τελικά, σήμερα το 2026 να είναι όσο ποτέ άλλοτε δέσμιος των επιλογών και των αποφάσεών του, ηθελημένων και μη.
Όλοι οι ηθοποιοί συνδυάζουν αυθορμητισμό, ευγένεια και ζεστασιά και «υπερασπίζονται» την ιστορία μιας Γαλλίδας που ενδύθηκε την ιστορία της Ευρώπης και του κόσμου.
Η σκηνή της άμβλωσης με την απίθανα σαγηνευτική φωνή της Δέσποινας Κούρτη και την παραστατική ερμηνεία της Αγγελικής Στελλάτου είναι μία πολύ δυνατή στιγμή της παράστασης, καθώς το στομάχι μας σφίγγεται και τα μάτια δακρύζουν.
Το αφαιρετικό σκηνικό της Μαρίας Πανουργιά θα γίνει το όχημα για το ταξίδι Παρίσι-Νέα Υόρκη-Τόκυο, ένα ταξίδι ζωής με τον εμβληματικό Μάη του ’68 να κρατά τη σημαία της γυναικείας χειραφέτησης και να τώρα ξεχασμένος στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.
Τα κοστούμια της Βασιλείας Ροζάνα είναι ταιριαστά με τη γαλλική φινέτσα, ακολουθούν τη μόδα και είναι σωστά επιλεγμένα για τον κάθε σωματότυπο των πρωταγωνιστών.
Οι φωτισμοί του Χάρη Δάλλα είναι τα αόρατα διαχωριστικά των σκηνών, είναι οι σκιές του χθες που βγαίνουν στο φως σε μια ανέλπιδα προσπάθεια να «ξυπνήσουν» τα μαχητικά ένστικτα.
Μια γλυκόπικρη αφήγηση, με ποιητικό και φιλοσοφικό στοχασμό για έναν κόσμο που «χάθηκε στη μετάφραση». Μία παράσταση για τη μνήμη, προσωπική και συλλογική, που δεν ενδιαφέρεται να κάνει κήρυγμα, αλλά, απλά να δείξει πως η λήθη είναι ο αργός θάνατος της ανθρωπότητας.
***
«Τα Χρόνια» της Αννί Ερνώ. Μια ζωντανή αναμέτρηση με τον χρόνο και τη μνήμη στο θέατρο Θησείον
