Η αποθέωση της λυρικής τέχνης: λόγος και μουσική συνυφαίνονται σε σκοτεινό τραγούδι για τη χθόνια περιπέτεια του ανθρώπου, για τη θνητότητα. Ο Ρίλκε γίνεται Ορφέας και τραγουδάει τη δική του Ευρυδίκη, μια νεαρή χορεύτρια που πέθανε από λευχαιμία τη στιγμή ακριβώς, οπού το ταλέντο της γινόταν τέχνη υψηλή.
Αλλά τα Σονέτα προς τον Ορφέα είναι ποιήματα καταβάσεως στον Άδη που ο ποιητής τα στέλνει κατ’ ουσίαν στον εαυτό του. Να προαισθάνθηκε την κοινή μοίρα του με την πρόωρα χαμένη καλλιτέχνιδα; Να βίωσε με το άγγελμα του θανάτου της υπαρξιακό αδιέξοδο; Να σκοτίστηκε ο νους του συνειδητοποιώντας στην απολυτότητά της τη ροϊκή δίνη των βιοτικών μεταμορφώσεων που υπονομεύουν από μιας αρχής το «ερριμμένο στη γη ανθρώπειο ον»;
Την απάντησή του μας τη δίνει σε 55 σονέτα, που αποτελούν ενιαίο ποίημα: εκεί ο ρυθμός ανάγει έως την αρρυθμία τα κανονικώς έρρυθμα και οι έμμετροι στίχοι αρμονίζονται ακόμα και με μετρικές ιδιοτροπίες και αθετήσεις.
Ξανάρθε η άνοιξη. Το χώμα τώρα μοιάζει
παιδί, που ξέρει ποιήματα από το σχολείο·
πολλά, ω, πολλά… Μαθαίνει χρόνια και διαβάζει –
για τα σπουδάσματά του παίρνει και βραβείο.
Πολύ αυστηρός ο δάσκαλός του. Το άσπρο γένι
που τρέφει ο γέρος τ’ αγαπάμε – με το χέρι
το στρώνει. Ονόματα, όπως πράσινο ή μπλε, μένει
να το ρωτήσουμε να πει. Μα ξέρει; Ξέρει!
Μακάριο χώμα, ελεύθερο, για παίξε πάλι
με τα παιδιά! Ω, πώς να σε πιάσουμε ποθούμε,
ω χώμα χαρωπό! Η τύχη μας γλεντάει.
Τη γνώση αυτή μας δίνει ο δάσκαλος – όχι άλλη·
ό,τι είναι μες στις ρίζες, στους κορμούς θα πoύμε
πως το παιδί το τραγουδά,… το τραγουδάει!
Ταυτότητα έκδοσης
Τα σονέτα προς τον Ορφέα
Γραμμένα ως επιτύμβιο για τη Βέρα Ουκάμα Κνόοπ
Reiner Maria Rilke
Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής
Δίγλωσση έκδοση
Εκδόσεις Gutenberg
Διδότου 37, 106 80 – Αθήνα | Τηλ. 210 36 42 003
E-mail: [email protected]
www.GutenbergBooks.gr
