Ο Ρενέ Μαγκρίτ, το πράσινο μήλο, ποίηση και άγνωστες ιστορίες…

Ναι οι μηλιές ανθίζουν
Με μιαν ανάσα μουσικής μέσα στα φύλλα
Δακρύβρεχτες μορφές καρπών μετεωρίζονται
Απαλά
Μέσα στ’ αμίλητο νερό της κολυμπήθρας του ήλιου

Οδυσσέας Ελύτης

 

Cat and Green Apples, Duane Keiser

 

Πράσινο Μήλο: Τα πολλαπλά οφέλη του για την υγεία!

Τα μήλα δεν είναι μόνο νόστιμα και ζουμερά αλλά προσφέρουν επίσης αμέτρητες φαρμακευτικές αξίες. Από τις πολλές ποικιλίες μήλων, ίσως τα πράσινα μήλα να προσφέρουν τα περισσότερα οφέλη όσον αφορά την υγεία αλλά και το σώμα. Ο αριθμός των οφελών του πράσινου μήλου είναι καταπληκτικός, από τον έλεγχο του βάρους μέχρι τη λεύκανση του δέρματος, την πρόληψη των καρδιοπαθειών ακόμη και ορισμένων μορφών καρκίνου. Τα πράσινα μήλα έχουν διαφορετική γεύση από τα συνηθισμένα κόκκινα και είναι ως επί το πλείστον κάπως ξινά. Αυτά τα ξινά πράσινα μήλα χρησιμοποιούνται για το μαγείρεμα, εξευγενίζονται για την προετοιμασία του πετρελαίου, καθώς και για την παραγωγή κρασιού.

Περιέχουν πολλές φυτικές ίνες, οι οποίες είναι καλές για την πέψη και αποτρέπουν τις αυξήσεις του σακχάρου στο αίμα, κάτι το οποίο είναι πολύ χρήσιμο για τους διαβητικούς. Όντας πλούσια σε φυτικές ίνες μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην ανακούφιση της χρόνιας δυσκοιλιότητας. Λόγω της ιδιότητας αυτής είναι επίσης χρήσιμα στον έλεγχο της διάρροιας.

Η κατανάλωση πράσινων μήλων μειώνει τις πιθανότητες καρκίνου του παχέος εντέρου. Το μυστικό πίσω από τα οφέλη για την υγεία των πράσινων μήλων είναι τα αρκετά αντιοξειδωτικά του, πολυφαινόλες και φλαβονοειδή, που βοηθούν στη μείωση του κινδύνου του καρκίνου μη επιτρέποντας να συμβεί βλάβη του DNA.

Τα πράσινα μήλα είναι ευεργετικά για τη θεραπεία της αρθρίτιδας καθώς και για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Ορισμένες μελέτες λένε ότι τα πράσινα μήλα σε πολλές περιπτώσεις βοηθούν στην ανακούφιση των ρευματισμών.

Τα πράσινα μήλα χρησιμοποιούνται επίσης ως ορεκτικά σε πολλά τονωτικά για τη γενική υγεία και ευεξία. Βοηθούν στην έκκριση των υγρών του εντέρου και στη βελτίωση της όρεξης.

Πρόκειται για ένα απόθεμα πολλών βιταμινών, όπως η βιταμίνη C, η βιταμίνη Α, η ριβοφλαβίνη και η βιταμίνη Β6. Οι γιατροί συμβουλεύουν τη λήψη πράσινων μήλων αν κάποιος βρίσκεται σε θεραπεία της φυματίωσης.

Η τακτική κατανάλωση του πράσινου μήλου μειώνει τις πιθανότητες των προβλημάτων του ήπατος και του δέρματος. Λόγω της πλούσιας περιεκτικότητας σε βιταμίνη Α, Β και C, είναι πολύ καλό για τη θρέψη του δέρματος και έχει επίσης μια επίδραση λεύκανσης στο δέρμα.

Το πράσινο μήλο έχει επίσης άφθονα μέταλλα όπως ασβέστιο, σίδηρο, μαγνήσιο, χαλκό, ψευδάργυρο, μαγγάνιο, σίδηρο και κάλιο.

Τα πράσινα μήλα έχουν δείξει να βοηθούν σημαντικά τα άτομα που προσπαθούν να χάσουν βάρος.

 

The Son of Man, 1946 – Rene Magritte

 

Ένας ζωγράφος

Ένας άνθρωπος που λεγόταν Ρενέ Μαγκρίτ, πλέοντας στον κόσμο των ονείρων του, ικανοποίησε την επιθυμία του να γίνει ζωγράφος -των μήλων, των καπέλων και των μηλοκαπέλων. Στα έργα του φύλλα είναι χείλη, μπαγκέτες είναι μύτες, η σωστή πλευρά δεν είναι ποτέ πάνω, αλλά και η πάνω πλευρά δεν είναι ποτέ κάτω.

Ο Βέλγος σουρεαλιστής ζωγράφος Ρενέ Μαγκρίτ ζωγράφισε τo 1964 τον πίνακα «Ο Γιος του ανθρώπου» («The son of man») σαν μια αυτοπροσωπογραφία.

Ο πίνακας απεικονίζει έναν άντρα που φοράει ένα παλτό και ένα καπέλο μπόουλερ, ο οποίος στέκεται μπροστά από έναν χαμηλό τοίχο, πίσω από τον οποίο φαίνεται η θάλασσα και ο συννεφιασμένος ουρανός. Το πρόσωπο του άντρα κρύβεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ένα μεγάλο πράσινο μήλο. Ωστόσο, μπορεί κανείς να διακρίνει τα μάτια του άντρα από τις άκρες του μεγάλου μήλου. Μία ακόμη ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι το αριστερό χέρι της αντρικής μορφής μοιάζει να γέρνει κάπως προς τα πίσω στο σημείο του αγκώνα.

Σχετικά με τον πίνακα, ο Μαγκρίτ είπε: «Το μήλο κρύβει εν μέρει το πρόσωπο. Ένα αυτονόητο αντικείμενο (το μήλο) κρύβει το εμφανές (αλλά άγνωστο) πρόσωπο. Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει συνέχεια. Καθετί που βλέπουμε κρύβει κάτι άλλο και πάντα θέλουμε να δούμε τι κρύβεται κάτω από αυτό που βλέπουμε. Υπάρχει ένα ενδιαφέρον σε αυτό, το οποίο είναι κρυμμένο και δεν μας αφήνει να το δούμε αυτό που είναι ορατό. Αυτό το ενδιαφέρον μπορεί να πάρει τη μορφή ενός ήσυχου έντονου αισθήματος, ένα είδος σύγκρουσης μέσα μας, θα μπορούσε να πει κανείς, ανάμεσα σε αυτό που βλέπουμε και σε αυτό που κρύβεται πίσω από αυτό που βλέπουμε».

Στις αρχές του 1946 ο Μαγκρίτ ζωγράφιζε τόσο με το ρεαλιστικό όσο και με το ιμπρεσιονιστικό του στυλ. Κάποια από τα έργα του, όπως ο πίνακας «Ο Γιος του ανθρώπου» κινούνταν ήδη προς πιο έντονους χρωματισμούς. Αυτό το κάπως ακραίο στυλ του, το οποίο βρίσκεται εγγύτερα στο στυλ του Βίνσεντ Βαν Γκογκ, επρόκειτο να εξελιχθεί στα τέλη του 1947, όταν προσκλήθηκε από την Γκαλερί του Faubourg το Μάιο του 1948 να παρουσιάσει την πρώτη δική του ατομική έκθεση στο Παρίσι.

«Τα να είναι κάποιος σουρεαλιστής σημαίνει να αφαιρέσει από το μυαλό του όλες τι προηγούμενες εικόνες, και να δώσει προσοχή σε αυτό που ποτέ δεν έχει ιδωθεί».

Στο Μουσείο Magritte των Βρυξελλών

Μια μεγάλη έκθεση για τον διασημότερο Βέλγο ζωγράφο, Magritte, έχει ξεκινήσει στο Μουσείο Magritte των Βρυξελλών, στις 13 Οκτωβρίου 2019, με αφορμή τα 50 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου μετρ.

Εν τω μεταξύ μια μικρή έκθεση για τον Magritte ξεκίνησε σε μια από τις μπάλες του Atomium και φιλοξενεί σε δύο επίπεδα μερικά από τα διασημότερα έργα του.
Ο πίνακας – έμβλημα του Magritte, το πράσινο μήλο, κυριαρχεί στην έκθεση και χρησιμεύει ακόμη και για κάθισμα για τους επισκέπτες.

 

 

Μια άγνωστη ιστορία

Ο διευθυντής του Atomium, Henri Simons, δημοσιοποίησε μια υπέροχη ιστορία για το πράσινο μήλο.
Όπως είπε, το 1966, ο έμπορος τέχνης Robert Fraser αγόρασε έναν μικρό πίνακα του Magritte με τίτλο «Le jeu de Mora» στον οποίο βλέπει κανείς ένα μεγάλο πράσινο μήλο και πάνω του είναι γραμμένο με λευκό χρώμα «Au revoir».

Ο Fraser ήταν φίλος του Paul McCartney, μεγάλου θαυμαστή του Magritte του οποίου έχει 25 πίνακες.  Μια μέρα ο έμπορος τέχνης επισκέφθηκε τον διάσημο Beatle αλλά επειδή εκείνος έλειπε του άφησε στο σπίτι του τον πίνακα του Magritte.
Ο Πολ Μακ Κάρντεϊ λάτρεψε αυτή την κίνηση, αγόρασε τον πίνακα με το μήλο και εμπνεύστηκε για να δημιουργήσει το διάσημο logo «Apple Corps», την εταιρεία που έφτιαξαν οι Beatles. Οι Μπιτλς χρησιμοποίησαν το μήλο και για τον δίσκο – τεράστια επιτυχία Hey Jude, αλλά και για το Revolution και αργότερα του Let It Be και πολλών άλλων.

Ο Steve Jobs και η Apple εμπνεύστηκαν από το ίδιο μήλο για το δικό τους logo και ξεκίνησε ένας μακρύς δικαστικός αγώνας μεταξύ της Apple και των Beatles. Η μάχη τελείωσε με μια συμφωνία μεταξύ των δύο (οι Beatles είναι στο iTunes store της Apple). Το πράσινο μήλο του Magritte ενέπνευσε και τους Beatles και την Apple.

Ρενέ Μαγκρίτ

Ο Ρενέ Μαγκρίτ (René François Ghislain Magritte) ήταν Βέλγος σουρεαλιστής καλλιτέχνης με επιρροές από το καλλιτεχνικό κίνημα του ντανταϊσμού.

Ο Μαγκρίτ γεννήθηκε στην πόλη Λεσίν την 21η Νοεμβρίου 1898 και ήταν γιος εύπορου βιοτέχνη. Καθοριστικό ρόλο στην πορεία του έπαιξαν η τέχνη του Τζόρτζιο ντε Κίρικο αλλά και τραυματικά παιδικά του βιώματα (το 1912, όταν ήταν 14 ετών, η μητέρα του αυτοκτόνησε στον ποταμό Σαμπρ).

Ο Μαγκρίτ δούλεψε σε εργοστάσιο που κατασκεύαζε ταπετσαρίες, και σχεδίαζε αφίσες και διαφημίσεις μέχρι το 1926. Τότε υπέγραψε συμβόλαιο με την Galerie la Centaure των Βρυξελλών, γεγονός που του επέτρεψε να ασχολείται συνέχεια με τη ζωγραφική.

Ο Ρενέ Μαγκρίτ περιέγραψε τα έργα του λέγοντας: «Η ζωγραφική μου είναι ορατές εικόνες που δεν κρύβουν κάτι — προκαλούν μυστήριο και, πράγματι, όταν κάποιος βλέπει έναν από τους πίνακές μου, θέτει στον εαυτό του αυτήν την απλή ερώτηση: «Tι σημαίνει αυτό;» Οι πίνακές μου δεν σημαίνουν κάτι, επειδή και το μυστήριο δεν σημαίνει κάτι — είναι απλώς άγνωστο».

 

Paul Cézanne (Musée d’Orsay)

 

Τι λένε οι ποιητές

Νεκρή Φύση / Λουάν Τζούλις, «Μυρίζω Μήλο»

Δύο κόκκινα μήλα

σαν ζευγάρι ερωτευμένο

κι ένα αχλάδι κίτρινο

σαν ξεχασμένη ζήλια.

Ένα μισό πράσινο μήλο

όπως μια χλιαρή ελπίδα

και μια φέτα από καρπούζι

σαν μια καρδιά κομματιασμένη

από τον πόνο.

Δύο ρώγες σταφυλιού

άσπρη και μαύρη

όπως δύο μάτια που μυστικά παραφυλάνε.

Τα φρούτα

βαλμένα χωρίς μεράκι και φαντασία

σε μια άχαρη πλαστική πιατέλα

στο κάτω ράφι του ψυγείου

θέλουν να πουν

ότι μπορούν να διηγηθούν τη ζωή

και μέσ’ από την άχρωμη ψύξη

και το νανούρισμα του μοτέρ.

Ακόμη κι έτσι.

***

Στο βυθό / Νίκη-Ρεβέκκα Παπαγεωργίου, «Του Λιναριού τα πάθη – Ο Μέγας Μυρμηκοφάγος» (μικρά πεζά), Άγρα, Αθήνα 1993

Έπεφτα κι έπεφτα, κι ούτε ήξερα ποιος μ’ είχε ρίξει.
Γύρω οι φίλες μου χάνονταν,
με φούστες που ανέμιζαν σα φτερούγια ψαριών,
γύρω από πέτρα που πέφτει.

Ένα πράσινο μήλο βρισκόταν στο χέρι μου,
κι όσο εγώ πια κατέβαινα,
τόσο εκείνο κοκκίνιζε,
ωριμάζοντας γρήγορα
μέσα στην πτώση.

Δεν μπορεί, έλεγα μέσα μου.
Όπου να ’ναι θα ερχόταν η αντίστροφη ώθηση,
που θα μ’ έστελνε ίσια ψηλά,
συνοδευμένη
από πλήθος θριαμβευτικές φυσαλίδες.

Ένα έδαφος κρύο με δέχτηκε και με κράτησε.
Το μήλο, στο χέρι μου, βαθύ βαθύ κόκκινο.
Κανείς δεν ερχόταν.

Πέτρος Στεφανέας, από τη συλλογή Σημείων στιγμιότυπα / Ερωτικό

Αποκαλυπτική η ατμόσφαιρα
Το πρόβλημα έχει εκεί τη βάση του
Η λύση αναρωτιέσαι αν υπάρχει στον τόπο σου
Σαν οικονομική συναλλαγή μεθυσμένων
Λαχταριστό το μέσα σου
Κάποιος είναι σίγουρο τ’ ονειρεύεται
Όλα άρχισαν δι’ αλληλογραφίας
Τα πράσινα μήλα ανταλλάσσονταν με κόκκινα βερίκοκα
Σαν τηλεφωνική συνδιάλεξη μεθυσμένων

Κι ένα παιδικό

Ανεβαίνω στη μηλιά / Χάρης Σακελλαρίου

Ανεβαίνω στη μηλιά
και κρεμιέμαι απ’ τα κλαδιά,
Πράσινο να φτάσω μήλο,
μα με μάλωσε το φύλλο.

-Ανυπόμονο παιδί
Άσε το χλωρό κλαδί!
Μοναχό του θα λυγίσει,
σαν το μήλο κοκκινίσει.

Τότε να ‘ρθεις χαρωπό
να σ’ αφήσω, να σου πω
μήλα κόκκινα να φτάσεις
να χαρείς και να χορτάσεις.

 

Green Apple, Vladimir Kush

 

Συνταγές

Κοτόπουλο με πράσινο μήλο

400 γραμμ. κοτόπουλο σε λωρίδες
3 κ.γλ. χυμός λεμόνι
20 ml γλυκιά σάλτσα τσίλι (sweet & chilli sauce)
3 κ.σ. μαύρη ζάχαρη
1 κ.σ. σάλτσα σόγιας (soya sauce)
3 κ.σ. χυμός πορτοκάλι
1 πράσινο μήλο σε κύβους
2 κ.σ. σησαμέλαιο

Κόβουμε το κοτόπουλο σε μικρές λεπτές λωρίδες. Ζεσταίνουμε καλά ένα αντικολλητικό τηγάνι ή wok και προσθέτουμε 2 κουταλιές σησαμέλαιο. Προσθέτουμε τα μικρά κομμάτια κοτόπουλο και ψήνουμε για 1 λεπτό. Μόλις το κοτόπουλο αρχίσει να ψήνεται, σβήνουμε, προσθέτουμε και τα υπόλοιπα υλικά, εκτός από το μήλο. Χαμηλώνουμε τη φωτιά, σιγοψήνουμε για ακόμη 5 λεπτά και προσθέτουμε τα κομμάτια του μήλου. Σερβίρουμε σε βαθιά πιάτα, μαζί με ρύζι ή κινέζικα noodles.

Οι λάτρεις του πιο καυτερού φαγητού μπορούν να χρησιμοποιήσουν μερικές καυτερές πιπεριές.

Σαλάτα πράσινο μήλο με καρύδια και σέλερι

Μπορεί να γίνει ένα ξεχωριστό φθινοπωρινό πρώτο πιάτο με ελαφριά γλυκιά και όξινη γεύση μαζί, σε dressing από μέλι και λεμόνι, μπλεγμένο με μουστάρδα Dijon!

-Συστατικά

Το χυμό από 1/2 λεμόνι
3-4 κ.σ. μουστάρδα Dijon
5 κ.γ. μέλι
7-8 κ.σ. ελαιόλαδο
1 μεγάλο σέλερι με τα φύλλα
2 πράσινα μήλα πλυμένα και κομμένα σε κυβάκια
3/4 του φλιτζανιού καρύδια καβουρδισμένα
Αλάτι και πιπέρι

-Τρόπος μαγειρέματος

Ανάμειξε σε ένα μπολ το λεμόνι, τη μουστάρδα και το μέλι. Συμπλήρωσε λίγο, λίγο και το ελαιόλαδο και αλατοπιπέρωσε.
Ψιλόκοψε το σέλερι και το τραγανό κομμάτι σε κυβάκια. Κράτησε κάποια από τα φύλλα σε μεγαλύτερα κομμάτια.
Ανάμειξε το σέλερι με το μήλο και τα καρύδια σε δύο βαθιά μπολάκια, πίεσε ελαφρά και «ξεφόρμαρε» φτιάχνοντας ένα πράσινο πυργάκι.
Περίχυσε με το dressing και σέρβιρε μαζί με μερικά φύλλα ανά πιάτο

Γλυκό του κουταλιού πράσινο μήλο

-Υλικά

1 κιλό πράσινα μήλα (καθαρισμένα)
700 γρ. ζάχαρη καστανή ή ασπρη
2 ποτήρια νερό
1 ξύλο κανέλας
Χυμό από 1 λεμόνι
1 κλωνάρι αρμπαρόριζας

-Εκτέλεση

Καθαρίζουμε τα μήλα από τις φλούδες, τα κόβουμε στη μέση και καθαρίζουμε και τα κουκούτσια.
Βάζουμε στην κατσαρόλα το νερό και τη ζάχαρη και τα αφήνουμε να βράσουν για 10 λεπτά.
Προσθέτουμε στο σιρόπι τα μήλα και την κανέλα και τα βράζουμε για 20-25 λεπτά μέχρι να δέσει καλά το σιρόπι.
Αν χρειαστεί ξαφρίζουμε το γλυκό μας.
Όταν σβήσουμε τη φωτιά προσθέτουμε το κλωνάρι αρμπαρόριζας και το αφήνουμε για 15 λεπτά στο καυτό σιρόπι ίσα να βγάλει το άρωμά της και την πετάμε.
Για να δούμε αν έδεσε το σιρόπι βάζουμε σε ένα πιατάκι και το αφήνουμε να κρυώσει καλά. Μετά γέρνουμε λίγο το πιατάκι και αν το σιρόπι δεν τρέχει, είναι έτοιμο.

Φακές με πράσινο μήλο και πράσα

Φακές τόσο νόστιμες, που και αφού τις φάγαμε, πιο ψύχραιμοι πλέον, πάλι συναινέσαμε ότι έτσι θα τις μαγειρεύουμε!

-Υλικά (για 4 άτομα)

250 γρ. φακές ψιλές
Το λευκό και τρυφερό πράσινο μέρος από 4 μέτρια πράσα, κομμένα σε λεπτές ροδέλες
1 μέτριο πράσινο μήλο, χοντροτριμμένο
2-3 σκελίδες σκόρδου, ψιλοκομμένες
2 φύλλα δάφνης
1 κουτ. γλυκού ρίγανη ξερή, τριμμένη
1/2 κουτ. γλυκού κουρκουμάς
2 κουτ. σούπας ξίδι βαλσαμικό
90 ml ελαιόλαδο
αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι

-Διαδικασία

Σε μια φαρδιά κατσαρόλα ζεσταίνουμε 60 ml από το ελαιόλαδο σε μέτρια φωτιά και σοτάρουμε το πράσο με το μήλο για περίπου 10 λεπτά, μέχρι να μαλακώσουν ελαφρώς και να ροδίσουν.

Προσθέτουμε τις φακές, αλατοπίπερο, τη δάφνη και ανακατεύουμε απαλά για 1 λεπτό, μέχρι να λαδωθούν καλά. Ρίχνουμε 1 λίτρο νερό και βράζουμε για 35-40 λεπτά ή μέχρι να μαλακώσουν οι φακές και να εξατμιστούν τα περισσότερα υγρά.

Σε ένα μικρό τηγάνι ζεσταίνουμε το υπόλοιπο ελαιόλαδο σε δυνατή φωτιά και σοτάρουμε το σκόρδο με τον κουρκουμά για περίπου 1/2-1 λεπτό και τα αδειάζουμε στις φακές. Προσθέτουμε τη ρίγανη, ανακατεύουμε και σερβίρουμε.

Συνοδεύουμε με παξιμάδια από χαρούπι, ντοματίνια και φέτα.

Τι πίνουμε: Ενα ροζέ από Αγιωργίτικο ή Merlot.

 

“Green Apple”, Mikhail Velavok

 

Η μηλέα

Το μήλο είναι φρούτο, καρπός του δέντρου μηλιά (επιστ.: Μηλέα η ήμερος, λατ. Malus domestica) της οικογένειας των Ροδοειδών (Rosaceae). Είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα και ευρύτατα καλλιεργούμενα φρούτα. Το δέντρο είναι φυλλοβόλο και φτάνει τα 5-12 μέτρα ύψος με φύλλα που έχουν ελλειψοειδές σχήμα και μυτερή άκρη. Ανθίζει την άνοιξη με άσπρα άνθη (ελαφρά ροζ στην αρχή), 2.5-3.5 cm σε διάμετρο, με πέντε πέταλα. Τα φρούτα ωριμάζουν το φθινόπωρο και συνήθως έχουν διάμετρο 5-9 cm (και σπάνια μέχρι και 15 cm). Η μηλιά ήταν γνωστή από τους προϊστορικούς χρόνους, τόσο σε άγρια όσο και σε καλλιεργούμενη μορφή. Η καταγωγή της τοποθετείται στην περιοχή νότια του Καυκάσου. Το δέντρο καλλιεργείται από την αρχαιότητα στην Ασία και στην Ευρώπη. Η καλλιεργούμενη μηλιά αναφέρεται από το Θεόφραστο τον 3o αι. π.Χ.

Το γένος malus, εκτός της κοινής μηλιάς, συμπεριλαμβάνει και άλλα είδη, μεταξύ των οποίων και τα ακόλουθα: Μalus baccata (Μ. η ραγοφόρος), Μalus fusca (Μ.η φαιά), Μalus orientalis (Μ. η ανατολική), Μalus prunifolia (Μ. η προυμνόφυλλος), Μalus pumila (Μ. η νανοφυής), Μalus sylvestris (Μηλέα η δασική), Μalus spectabilis (Μ. η έκλαμπρος). Με την ανακάλυψη του νέου κόσμου και την εγκατάσταση αποίκων πολλές ευρωπαϊκές ποικιλίες μεταφέρθηκαν στην Αμερική.

 

Πίνακας: Natalia Bessonova

 

Οπωροφόρο

Η μηλιά είναι το πιο διαδεδομένο οπωροφόρο παγκοσμίως, αντιπροσωπεύει το 50% των φυλλοβόλων οπωροφόρων δέντρων, με παγκόσμια ετήσια παραγωγή περί τα 60 εκατομμύρια τόνους. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής μήλων παγκοσμίως αποτελείται από επιτραπέζιες ποικιλίες. Οι ποικιλίες πολλαπλής χρήσεως όμως αρχίζουν να γίνονται συνεχώς δημοφιλέστερες. Παλιότερα σε κάθε τόπο καλλιεργούνταν διαφορετικές ποικιλίες μήλων. Οι απαιτήσεις όμως για αυξημένη παραγωγή και υψηλή ποιότητα καρπών, συνέβαλαν στη δημιουργία και διάδοση νέων ποικιλιών που καλλιεργούνται σήμερα σε διάφορα μέρη με παρόμοιες κλιματικές συνθήκες. Οι πιο διαδεδομένες ποικιλίες είναι η Golden Delicious και οι διάφορες κόκκινες ποικιλίες Delicious αμερικανικής προέλευσης, η Mutsu ιαπωνικής προέλευσης και η Granny Smith αυστραλιανής προέλευσης. Η καλλιέργεια της μηλιάς είναι διαδεδομένη σε ολόκληρο σχεδόν τον κόσμο. Μηλεώνες απαντώνται ακόμη και στη Σιβηρία όπου η θερμοκρασία κατά τους χειμερινούς μήνες μπορεί να πέσει στους -40 βαθμούς Κελσίου.

Μέχρι το 1940 η παραγωγή μήλων στην Ελλάδα ήταν πολύ μικρή. Σήμερα η καλλιεργούμενη έκταση είναι περίπου 150.000 στρέμματα και η ετήσια παραγωγή ανέρχεται σε 350.000 τόνους, αποτελώντας τη δεύτερη σπουδαιότερη καλλιέργεια από τα φυλλοβόλα οπωροφόρα μετά τη ροδακινιά. Η καλλιέργεια της μηλιάς σε μορφή συστηματικών οπωρώνων εντοπίζεται κυρίως στην κεντρική και δυτική Μακεδονία, στη Θεσσαλία και στην Πελοπόννησο. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση δέντρων μηλιάς βρίσκεται στην περιοχή του Βερμίου. Καλλιεργείται επίσης στους νομούς Ημαθίας, Πέλλας, Καστοριάς, Μαγνησίας, Λάρισας και Αρκαδίας.

H Μηλέα η οικιακή (Malus domestica), καθώς αναφέρεται, προήλθε από το είδος Μηλέα η χαμηλή ή Μηλέα η νανοφυής (Malus pumila), αλλά στην εξέλιξή της, όπως είναι παραδεχτό σήμερα, συνέβαλε το είδος Μηλέα η δασική (Malus sylvestris), καθώς και πολλά άλλα είδη. Σήμερα υπολογίζεται ότι υπάρχουν γύρω στις 7.5 χιλιάδες ποικιλίες μήλων.

Βοτανικά χαρακτηριστικά

Η μηλιά είναι δέντρο φυλλοβόλο, μεγάλου μεγέθους, πλαγιόκλαδο ή ορθόκλαδο και μακρόβιο.

-Ρίζα: Το ριζικό σύστημα της μηλιάς αποτελείται από πολλές πλάγιες ρίζες και καταλαμβάνει έκταση διπλάσια από εκείνη που καταλαμβάνει η προβολή της κόμης του δέντρου. Το μεγαλύτερο ποσοστό του ριζικού συστήματος βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του εδάφους αλλά η ρίζα μπορεί να φθάσει σε βάθος μέχρι 3 μέτρων και πάνω.

-Φύλλα: Τα φύλλα είναι απλά, κατ’ εναλλαγή, ωοειδή, οδοντωτά, βραχύμισχα, με την κάτω επιφάνεια χνουδωτή. Το μέγεθος και το πάχος των φύλλων επηρεάζονται από την ποικιλία, τις καλλιεργητικές συνθήκες, το χρόνο εμφάνισής τους και τη ζωηρότητα του δέντρου. Ο μίσχος των φύλλων φέρει μερικές φορές κοντά στη βάση δύο μικρά παράφυλλα.

-Οφθαλμοί: Οι οφθαλμοί είναι πεπλατυσμένοι, χνουδωτοί και εφάπτονται του βλαστού. Οι καρποφόροι οφθαλμοί είναι μικτοί (όταν ανοίγουν δίνουν βλάστηση μικρού μήκους 0,5 – 3 εκ., που φέρει πλάγια φύλλα και επάκρια άνθη) και ο καθένας περικλείει πέντε με έξι άνθη. Η διαφοροποίηση των οφθαλμών σε βλαστοφόρους και μικτούς αρχίζει τον Ιούλιο – Αύγουστο και ολοκληρώνεται την επόμενη άνοιξη πριν από την άνθηση.

-Άνθη: Από κάθε μικτό οφθαλμό αναπτύσσονται περίπου πέντε άνθη σε ταξιανθία κορύμβου. Το κεντρικό άνθος καλείται βασιλικό, ανοίγει πρώτο και ακολουθείται από τα δύο άνθη της βάσης και εν συνεχεία από τα δύο ενδιάμεσα άνθη. Τα άνθη αποτελούνται από πέντε σέπαλα, πέντε πέταλα, είκοσι στήμονες με κίτρινους ανθήρες και έναν ύπερο αποτελούμενο από την ωοθήκη και πέντε στύλους που συμφύονται σε κοινή βάση. Τα άνθη είναι εντομόφιλα. Σε μερικές ποικιλίες όπου οι στήμονες είναι μακρύτεροι από τους στύλους, οι μέλισσες μπορούν να συλλέγουν γύρη χωρίς να γίνεται επικονίαση.

-Καρπός: Ο καρπός της μηλιάς είναι ψευδής. Το βρώσιμο τμήμα αποτελείται από ιστούς που προέρχονται από την πάχυνση της βάσης του κάλυκα, της στεφάνης και των στημόνων. Έχει ποικίλο σχήμα, από σφαιρικό έως επίμηκες, σάρκα τραγανή ή αλευρώδη, εύχυμη, γλυκιά, όξινη ή υπόξινη και τα σπέρματα είναι καφέ απόχρωσης.

 

 

Διάφορες ποικιλίες μήλων / Κλιματολογικές απαιτήσεις

Η μηλιά είναι δέντρο κυρίως των ψυχρών και υγρών περιοχών. Απαιτεί δροσερό καλοκαίρι και αντέχει σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη διακοπή του λήθαργου των οφθαλμών της και το δροσερό καλοκαίρι για παραγωγή μήλων υψηλής ποιότητας. Παρόλα αυτά κατά την περίοδο της ανθοφορίας κινδυνεύει από παγετούς. Παραθαλάσσιες και παραλίμνιες περιοχές ευνοούν την καλλιέργεια της μηλιάς γιατί ο κίνδυνος πρόκλησης ζημιών από παγετό μειώνεται σημαντικά λόγω της υδάτινης επιφάνειας που συντελεί στη διατήρηση της θερμοκρασίας σε επιθυμητά επίπεδα. Σε ανεμόπληκτες παραθαλάσσιες περιοχές μπορεί να προκληθούν ζημιές από τα σταγονίδια της θάλασσας στα φύλλα και τους καρπούς της.

-Θερμοκρασία: Η θερμοκρασία του καλοκαιριού επηρεάζει την εμφάνιση του κόκκινου χρώματος των καρπών και κατά συνέπεια την ποιότητα της παραγωγής. Η άριστη μέση θερμοκρασία κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο είναι 20 – 21 βαθμοί Κελσίου. Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες, όταν συνοδεύονται και από σημαντική έλλειψη εδαφικής υγρασίας, προξενούν σοβαρές ζημιές στην παραγωγή. Οι κατ’ εξαίρεση χαμηλές θερμοκρασίες (κάτω των -25 βαθμών Κελσίου) μπορεί να προξενήσουν ζημιές στα δέντρα κυρίως όταν είναι απότομες. Η ανθεκτικότητα στις χαμηλές θερμοκρασίες διαφέρει από ποικιλία σε ποικιλία. Η μηλιά έχει μεγαλύτερες ανάγκες σε χαμηλές θερμοκρασίες από οποιοδήποτε άλλο φυλλοβόλο καρποφόρο είδος. Η επιτυχής της καλλιέργεια εξαρτάται άμεσα από αυτό τον παράγοντα, σε θερμές περιοχές ή όπου οι χειμώνες είναι θερμοί δημιουργούνται προβλήματα όπως για παράδειγμα πολλοί οφθαλμοί δεν εκπτύσσονται, η βλάστηση είναι αδύνατη, η άνθηση χρονικά ανώμαλη, η καρποφορία περιορισμένη και η ωρίμανση των καρπών ασύγχρονη.

-Βροχόπτωση: Ευδοκιμεί σε περιοχές με ετήσιο ύψος βροχόπτωσης πάνω από 500 χιλ., που κατανέμεται σε όλη τη διάρκεια της βλαστικής περιόδου. Σε περιοχές με λιγότερη βροχόπτωση χρειάζεται άρδευση. Η υψηλή σχετική ατμοσφαιρική υγρασία κατά την περίοδο της καρποφορίας μπορεί να προκαλέσει ασθένειες, κυρίως σκωριάσεις. Η μηλιά ανέχεται την εδαφική υγρασία αλλά και την απαιτεί, ιδιαίτερα τη θερινή περίοδο. Όταν οι ανάγκες της δεν ικανοποιούνται από τις βροχοπτώσεις τότε πρέπει να αρδεύεται. Η άρδευση γίνεται συχνότερα σε βαριά εδάφη όπου οι ρίζες είναι επιπόλαιες. Το υπερβολικό πότισμα όμως πρέπει να αποφεύγεται γιατί δημιουργεί προβλήματα και προκαλεί ασθένειες.

-Ηλιοφάνεια: Το άφθονο φως είναι απαραίτητο γιατί επηρεάζει σημαντικά το χρώμα των καρπών, χαρακτηριστικό που σε ορισμένες περιπτώσεις καθορίζει την ποιότητά τους.

 

 

Εδαφολογικές απαιτήσεις

Η μηλιά προτιμά εδάφη γόνιμα, βαθιά, καλά αποστραγγιζόμενα και με επαρκή περιεκτικότητα σε ασβέστιο. Οι μεγαλύτερες αποδόσεις επιτυγχάνονται στις πεδινές περιοχές, όπου υπάρχει η δυνατότητα εντατικής εκμετάλλευσης και η καλύτερη ποιότητα στις ημιορεινές ή ορεινές περιοχές λόγω πιο ευνοϊκού κλίματος.

Πολλαπλασιασμός

Η μηλιά πολλαπλασιάζεται είτε εγγενώς με σπόρο είτε αγενώς με μοσχεύματα, καταβολάδες, παραφυάδες και εμβολιασμό. Ο τελευταίος είναι ο συνηθέστερος τρόπος πολλαπλασιασμού της μηλιάς.

 

 

Τα οφέλη του πράσινου μήλου στο δέρμα και τα μαλλιά

– Το πράσινο μήλο θεωρείται τέλειο αντιγηραντικό τρόφιμο. Τα αντιοξειδωτικά και οι φυτικές ίνες που περιέχονται σε αυτό κρατούν το δέρμα ελαστικό και νεανικό.

– Μια μάσκα προσώπου με πράσινο μήλο μπορεί να ενυδατώσει βαθιά το δέρμα και να βοηθήσει στην εξάλειψη της εμφάνισης των ρυτίδων και παράλληλα στη βελτίωση της συνολικής υφής του δέρματος.

– Λόγω της πυκνής περιεκτικότητας σε βιταμίνες, το πράσινο μήλο διατηρεί το δέρμα φρέσκο.

– Βοηθά στην πρόληψη διαφόρων ασθενειών του δέρματος που προκαλούνται από την έλλειψη των απαραίτητων βιταμινών.

– Το πράσινο μήλο αναδεικνύεται ιδιαίτερα αποτελεσματικό στη θεραπεία κατά της ακμής. Η τακτική κατανάλωση πράσινου μήλου βοηθά στον έλεγχο και την πρόληψη από την εμφάνιση της ακμής.

– Διευκολύνει την εξάλειψη των μαύρων κύκλων, αφήνοντας τα μάτια σας ανανεωμένα και αναζωογονημένα.

– Μια πάστα από τα φύλλα και το δέρμα του πράσινου μήλου μπορεί να κάνει θαύματα σε περιπτώσεις πιτυρίδας. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε αυτήν την πάστα ως σαμπουάν. Ο πράσινος χυμός μήλου έχει επίσης τα ίδια αποτελέσματα αν κάνετε με αυτόν μασάζ τακτικά πάνω στο τριχωτό της κεφαλής.

– Αποτελεί επίσης, μια αναγνωρισμένη θεραπεία για την ενίσχυση και την ανάπτυξη των μαλλιών και την πρόληψη της τριχόπτωσης.

Περιέχουν τα μήλα καφεΐνη;

Όχι, καθόλου! Τα μήλα ως φρούτα δεν περιέχουν καφεΐνη. Περιέχουν ωστόσο 19 γρ. ζάχαρης – φυσικής ζάχαρης (φρουκτόζη) – που είναι πολύ πιο υγιεινή από τα 4 γρ. ζαχαρίνης που βάζεις στον καφέ σου. Έτσι, παρά τα υψηλά επίπεδα φρουκτόζης, το να φας ένα μήλο είναι μια πολύ πιο υγιεινή εναλλακτική, από το να πιεις καφέ. Τα σάκχαρά του είναι ο κύριος λόγος που τα μήλα έχουν παρόμοιες επιδράσεις με την καφεΐνη.

Οι βιταμίνες από τα μήλα, και συγκεκριμένα από τη φλούδα, αποδεσμεύονται σταδιακά μέσα στο σώμα κάνοντάς σε να νιώθεις πιο ξύπνιος. Δεν υπάρχουν σκαμπανεβάσματα ενέργειας, ούτε αυξομειώσεις της διάθεσης. Η επίδραση φεύγει σταδιακά, ακριβώς όπως ξεκίνησε. Με αυτό το επιχείρημα όμως, οποιοδήποτε υγιεινό σνακ θα μπορούσε να καταπολεμήσει την υπνηλία. (Τα σνακ βέβαια, με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή πλούσια σε λιπαρά έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα). Τότε, γιατί τα μήλα; Τι περιέχουν που δεν το έχουν οι άλλες υγιεινές τροφές;

Η πηγή έγκυρων διατροφικών πληροφοριών, προσφέρει αρκετές πιθανές απαντήσεις σε αυτήν την ερώτηση:

-Στην πραγματικότητα στο μήλο, σε ξυπνάει το τραγάνισμα.
-Η απαλή μυρωδιά του μήλου ξυπνάει φυσικά το σώμα.
-Περιέχει φυσική γλυκόζη.
Η σωστή απάντηση είναι λόγω της περιεκτικότητάς του σε γλυκόζη. Η διαδικασία πέψης της γλυκόζης (φυσικών σακχάρων) βοηθά στο να ξυπνήσει το σώμα και μετά να διατηρηθεί η ενέργεια για αρκετό διάστημα.

Όμως, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, κάτω από αυτόν τον ορισμό οποιαδήποτε υγιεινή τροφή θα μπορούσε να έχει τα ίδια αποτελέσματα. Τότε πώς πήραν τα μήλα όλη τη δόξα; Μήπως επειδή περιέχουν λιγότερη φυσική ζάχαρη; (Μια μεσαία μπανάνα περιέχει 12 γρ. ενώ το πορτοκάλι 23 γρ. ζάχαρης.) Ή μήπως είναι η εμπειρία του συνδυασμού των διαφορετικών αισθήσεων που επιτυγχάνεται όταν τρώγεται ένα μήλο; (Πότε ήταν η τελευταία φορά που άκουσες μια μπανάνα να είναι τραγανή;). Όποιος και αν είναι ο λόγος, αυτό δουλεύει!

Και παρόλο που το μήλο μπορεί να μην αντικαταστήσει την καθημερινή σου ιεροτελεστία του καφέ, προσφέρει μια πιο υγιεινή εναλλακτική ώστε να παραμείνεις σε εγρήγορση. Οπότε, την επόμενη φορά που θα νιώθεις λίγο κουρασμένος ή που θα χρειάζεσαι μια έξτρα δόση ενέργειας, άφησε τον καφέ και δοκίμασε μια φρουτοσαλάτα με κύριο φρούτο το μήλο!

Κι άλλες συνταγές

Μαρμελάδα πράσινο μήλο

-Υλικά

2 κιλά μήλα πράσινα, κομμένα σε κομματάκια, μαζί με τη φλούδα τους
1 κιλό ζάχαρη
½ κούπα χυμό λεμονιού
3 ξύλα κανέλας, μεγάλα
περίπου 4 κούπες νερό

-Εκτέλεση

Πλύνετε και βάλτε σε μια κατσαρόλα τα μήλα, κομμένα σε κομματάκια, μαζί με τη φλούδα τους. Περιχύστε τα με τη μισή ποσότητα του χυμού απ’ το λεμόνι και προσθέστε περίπου 4 κούπες νερό, φροντίζοντας να φτάσει ως τη μέση των κομμένων μήλων. Βράστε τα μέχρι να μαλακώσουν.

Πολτοποιήστε τα και προσθέστε την κανέλα και τη ζάχαρη. Βράστε ανακατεύοντας συχνά και, όταν η μαρμελάδα έχει δέσει, προσθέστε το υπόλοιπο λεμόνι. Η γλυκύτητά της είναι μέτρια. Αν εσείς τη θέλετε πιο γλυκιά, μπορείτε να προσθέσετε λίγη ζάχαρη ακόμα.

Δεύτερη συνταγή μαρμελάδας

-Υλικά

1 κιλό (περίπου 5) μήλα πράσινα (Granny Smith)
3 κουταλιές χυμό λεμονιού
3 κούπες νερό
1 ξύλο κανέλας
3 φύλλα αρμπαρόριζας
1 κούπα κρυσταλλική ζάχαρη
1 κούπα καστανή ζάχαρη
1/2 κούπα μέλι
Ξύσμα ενός λεμονιού
1 κουταλιά χυμό λεμονιού

-Εκτέλεση

Βάζουμε το νερό με περισσότερο από το μισό χυμό λεμονιού σε ένα μπολ.
Καθαρίζουμε τα μήλα και τα κόβουμε σε μικρά κομμάτια. Τα βάζουμε αμέσως στο νερό, για να μη μαυρίσουν.
Τα ρίχνουμε στην κατσαρόλα και προσθέτουμε τη ζάχαρη, τη φλούδα λεμονιού, την κανέλα, την αρμπαρόριζα, το νερό και το μέλι.
Αφού αρχίσει να βράζει, χαμηλώνουμε τη φωτιά και σιγοβράζουμε, ανακατεύοντας για περίπου 20 με 30 λεπτά έως ότου τα μήλα είναι μαλακά. Ρίχνουμε το υπόλοιπο λεμόνι και ανακατεύουμε.
Το αφήνουμε να κρυώσει και αφού αφαιρέσουμε το ξύλο κανέλας, λιώνουμε τα μήλα στο ραβδομπλέντερ ή στο μούλτι.
Τα ξαναβάζουμε στη φωτιά με την τελευταία κουταλιά λεμονιού και τα βράζουμε για 5 λεπτά ακόμη.
Όταν κρυώσει εντελώς βάζουμε τη μαρμελάδα σε αποστειρωμένα βαζάκια.

-Σημείωση: Τα πράσινα μήλα και τα άγουρα περιέχουν πιο πολλή πηκτίνη. Εάν θέλετε να κάνετε πηκτή μαρμελάδα και τα μήλα είναι γινωμένα και έχουν μείνει αρκετούς μήνες στα ψυγεία, βάλτε 1 σακουλάκι (25 γραμμάρια) gelfix για να πήξει η μαρμελάδα.

 

 

Λικέρ πράσινο μήλο – Liqueur green apple

-Υλικά

1 κιλό μήλα καθαρισμένα
450 γρ. κονιάκ
450 γρ. τσίπουρο
400 γρ. ζάχαρη
150 γρ, νερό – 2 ξύλα κανέλας
6 καρφάκια γαρίφαλο

-Εκτέλεση

Πλένουμε καλά τα μήλα και τα καθαρίζουμε από τις φλούδες.
Τα κόβουμε στα τέσσερα και καθαρίζουμε και τα κουκούτσια.
Μετά τα βάζουμε σε ένα μεγάλο βάζο και προσθέτουμε το τσίπουρο, το κονιάκ και τα μπαχαρικά.
Κλείνουμε καλά το βάζο και το αφήνουμε σε σκιερό μέρος για ένα μήνα.
Ύστερα από ένα μήνα ανοίγουμε το βάζο, πετάμε τα μπαχαρικά, και το σουρώνουμε με ένα τουλουπάνι.
Σε ένα κατσαρολάκι βάζουμε το νερό και τη ζάχαρη.
Όταν αρχίσει να κοχλάζει το νερό, ανακατεύουμε να λιώσει η ζάχαρη, σβήνουμε τη φωτιά και αφήνουμε να κρυώσει καλά το σιρόπι.
Στη συνέχεια προσθέτουμε το σιρόπι στο μείγμα που σουρώσαμε και ανακατεύουμε να ενωθούν όλα τα υλικά μας.
Τέλος, το βάζουμε σε γυάλινα μπουκάλια και το αφήνουμε να σταθεί για δύο εβδομάδες πριν το δοκιμάσουμε.

  • Αρχική εικόνα: René Magritte, The Listening Room – 1952