Cat Is Art

«Πού ’ν’ τα χρόνια που ξηγιόμαστε αλάνικα και που σέρναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

                                   

       Ο δ’ υἱός, ὃν Ἀθηναῖον ἐπεποήμεθα,                              

       ἤρα φαγεῖν ἀλλᾶντας ἐξ Ἀπατουρίων,     

      καὶ τὸν πατέρ’ ἠντεβόλει βοηθεῖν τῇ πάτρᾳ.

(Αριστοφάνης, Ἀχαρνῆς, 146)

 

***

 

Κάποιοι μικροί και ολίγοι κάνουν λογοπαίγνια με στόχο να εντυπωσιάσουν με την υποτιθέμενη μόρφωσή τους. Με την αλαζονεία τους, αυτοί οι μικροί και ολίγοι, πρώτον δείχνουν ανιστόρητοι και δεύτερον προσβάλλουν δεκάδες ελληνικές εταιρείες κατηγορώντας παράλληλα χιλιάδες Έλληνες εργαζόμενους…

***

Ασφαλώς είναι γνωστό ότι ενώ η αλλαντοποιία ξεκίνησε από την αρχαία Ελλάδα, εντούτοις η τέχνη της αλλαντοποιίας διαδόθηκε από τους Ρωμαίους σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το ἀλλᾶς, -ᾶντος, το λουκάνικο στα αρχαία ελληνικά – όπως είδαμε και στον προλογικό στίχο – το μνημονεύει και ο Αριστοφάνης στους «Αχαρνής» του. Ο πληθυντικός «αλλάντες» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει όλων των ειδών τα αλλαντικά, παρότι η ετυμολογία του μας υπενθυμίζει ότι περιγράφει τρόφιμο με γέμιση (από άλλος + εντός).
Όσο κι αν όλα αυτά ακούγονται ως βαρετές ιστορίες των γλωσσολόγων, πρέπει να γνωρίζουμε ότι στα αλλαντικά το αλάτι είναι απαραίτητο για την παρασκευή τους. Η ρίζα της λέξης αγγίζει το αρχαιοελληνικό αλάτι (ἁλς) το οποίο στα λατινικά πέρασε ως sal.
Στη συνέχεια μας έδωσε το salsus = αλατισμένος με αλάτι. Στα μεσαιωνικά λατινικά μετατρέπεται σε salsicus, μια λέξη που οδήγησε με τη σειρά της στο επίσης μεσαιωνικό salsicia (λουκάνικο sal+isicia = λεπτοκομμένος κιμάς).
Από αυτό το μεσαιωνικό λατινικό προέρχεται εξάλλου και το βυζαντινό «σαλσίκια». Τελική κατάληξη η σημερινή salsiccia (λουκάνικο) για τους Ιταλούς και αντίστοιχα η γαλλική saucisse ή η αγγλική sausage.

 

 

Τα λουκάνικα της Κρήτης (της περιοχής των Χανίων και του Ρεθύμνου είναι ξυδάτα) και το απάκι (κρέας καπνιστό και ξυδάτο) είναι δύο χαρακτηριστικά προϊόντα του νησιού.

 

Οπωσδήποτε η ιστορία των λουκάνικων δεν άρχισε στη Λευκανία, τη σημερινή Μπαζιλικάτα, κι ας οφείλουν σε αυτή την περιοχή της Νότιας Ιταλίας το όνομά τους.

Τα λευκανικά (lucanicae) ή λουκάνικα της Λευκανίας, που έγιναν διάσημα στη ρωμαϊκή εποχή, ήταν καπνιστά και η γέμισή τους, σύμφωνα με τον Ρωμαίο συγγραφέα Μάρκο Γάβιο Απίκιο, περιείχαν διάφορα μυριστικά, όπως θρούμπι, δαφνοκούκουτσα, απήγανο, μαϊντανό, κύμινο, κουκουνάρι, πιπέρι σε κόκκους και άφθονο λίπος.

Στο έργο του Απίκιου «De re coquinaria» διαβάζουμε πως για να γίνουν αυτά τα λουκάνικα χρειαζόταν καλό ζύμωμα του λεπτοκομμένου κρέατος μαζί με την περιβόητη σάλτσα liquamen, μια άγνωστη παρασκευή που ενδέχεται να μοιάζει γευστικά με τις ασιατικές σάλτσες ψαριού, που γνωρίζουμε σήμερα. Αυτή είναι και η πρώτη καταγραφή συνταγής λουκάνικου που διασώθηκε μέχρι την εποχή μας.

 

***

 

«Πού ’ν’ τα χρόνια που ξηγιόμαστε αλάνικα και που σέρναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα»

 

Περίπου το 1948 – 1949 ο Νίκος Γούναρης με τον Τώνη Μαρούδα, αγαπημένοι τραγουδιστές της εποχής εκείνης, έλεγαν ένα τραγούδι για την «Όμορφη Αθήνα» που κατέληγε στο γνωστό δίστιχο το οποίο παρέμεινε μέχρι σήμερα στη γλώσσα μας ως δηλωτικό μεγάλης ευημερίας.

Το δίστιχο μιλάει για τα χρόνια που είχαμε τόσα χρήματα ώστε να μην πεινάνε ούτε τα σκυλιά μας. Κι αν αναλογιστεί κανείς πως το τραγούδι αυτό έγινε σουξέ σε μια Ελλάδα που μόλις έβγαινε από τον πόλεμο και την αιματηρή συνέχειά του, θα αναρωτηθεί από πού μπορεί να πήγαζε εκείνη η εικόνα της αφθονίας και των χορτάτων σκύλων.

 

Το ιστορικό μεγαλομπακάλικο του Θανόπουλου στα Χαυτεία.

 

Όμως, όπως έλεγαν τότε, αυτή η φράση αναφερόταν στη χιουμοριστική βιτρίνα ενός από τα ελάχιστα μεγαλομπακάλικα της μεταπολεμικής Αθήνας, του «Θανόπουλου», στα Χαυτεία –Αιόλου και Σταδίου–, όπου είχαν στήσει έναν λούτρινο σκύλο, δεμένο από τον λαιμό του με ψεύτικα λουκάνικα, αντί για λουρί και κολάρο.

Τότε, που οι άνθρωποι δυσκολεύονταν ακόμη να τα βγάλουν πέρα, τα λουκάνικα είχαν περίοπτη θέση στη διατροφή τους, καθώς θεωρούνταν το κατεξοχήν υποκατάστατο του κρέατος, το οποίο δεν ήταν οικονομικά προσβάσιμο για όλο τον κόσμο.

Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν ακόμη οι μεγάλες αλλαντοβιομηχανίες ή οι υπεραγορές κρεάτων και ο μόνος τρόπος να προμηθευτείς λουκάνικα ήταν να αποταθείς στον κρεοπώλη σου, σε περίπτωση που έφτιαχνε δικά του ή αν έχεις συγγενείς σε κάποιο χωριό να ζητήσεις να σου τα στείλουν πεσκέσι, μετά τα χοιροσφάγια τους.

 

Στη φωτογραφία φυσικά έντερα γεμισμένα παραδοσιακά με κομμάτια χοιρινού κρέατος και μυρωδικά. Πρόκειται για κλασική συνταγή της Κρήτης.

 

 

  • Αρχική εικόνα: Wilhelm Trübner -German, 1851–1917, Dogge mitt Würsten (Dog with Sausages)

ΚΙ ΕΔΩ ΤΟ ΔΙΑΣΗΜΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΟΠΟΥ…

 

…ΣΕΡΝΑΝ ΤΑ ΣΚΥΛΙΑ ΜΕ ΤΑ ΛΟΥΚΑΝΙΚΑ

Εκτύπωση
Παναγιώτης Μήλας«Πού ’ν’ τα χρόνια που ξηγιόμαστε αλάνικα και που σέρναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα»

Related Posts