Cat Is Art

Pan con tomate κι άλλες “ανήθικες συνταγές” από τον Montalbán

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Είτε έχει να αντιμετωπίσει μια υπόθεση είτε μια κατσαρόλα ο Πέπε Καρβάλιο, ο φημισμένος ήρωας του Manuel Vázquez Montalbán, επιστρατεύει όλη του την εφευρετικότητα. Η εφευρετικότητα αυτή πασπαλισμένη με θράσος και δυναμισμό αποτελεί την πεμπτουσία του πιο επικούρειου των ντετέκτιβ. Το απόσταγμα των ευωδιών από το φούρνο του σπιτιού του συναντά τα πιο αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα των μυθιστορημάτων του Μονταλμπάν. Σημειώσεις που αφορούν σαλιγκάρια, τορτίγια, κρασιά, εγκλήματα και φιλίες το σκάνε από τη βιβλιοθήκη και αναζητούν καταφύγιο στην κουζίνα.

Με αφετηρία μια φιλολογική θεώρηση, ο συγγραφέας Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν αποπειράται να παρουσιάσει κάποιες «ανήθικες» συνταγές ή μάλλον με πρόσχημα αυτές, καλεί τον αναγνώστη σε μια νέα απελευθέρωση. Βέβαια, υπάρχει πάντα έστω μια χαλαρή σύνδεση ανάμεσα στη συνταγή που προτείνει και μια ανάλογη ερωτική κατάσταση. Εξυπακούεται ότι οι συνταγές είναι απολύτως ελεύθερες και αδέσμευτες σε σχέση με τη μαγειρική τέχνη, και παρότι δηλώνει οπαδός των εστιατορίων, θέλει να διαδώσει τη συνήθεια του μαγειρέματος, ωθώντας τον αναγνώστη να χωθεί στις κατσαρόλες πριν βουτήξει στα σεντόνια.

“Οι συνταγές που παρουσιάζω εδώ είναι αυθαίρετες, καρπός της αυθαίρετης επιλογής μου”, γράφει. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ένας συγγραφέας είναι ο διαιτητής που αποφασίζει όσον αφορά τις ιδεοληψίες και τις λέξεις μέσα από ένα σχεδόν απεριόριστο δυναμικό ιδεοληψιών και λέξεων. Πολλές από τις συνταγές αυτές μπορεί να τις γευτεί κανείς και στα εστιατόρια. Άλλες ανήκουν στην Ιστορία της Γαστρονομίας μάλλον παρά στη σημερινή πραγματικότητα. Ωστόσο, και μολονότι είμαι οπαδός των εστιατόρων, θα ήθελα να διαδώσω τη συνήθεια του μαγειρέματος με την πρόθεση να αποκομίσει κανείς, ύστερα, τους καρπούς του έρωτα, πράγμα που δεν είναι ταυτόσημο. Γι’ αυτό θα γίνεται διαρκώς αισθητή στον αναγνώστη η πρόταση ή η προϋπόθεση ότι πρέπει πρώτα να χωθεί στις κατσαρόλες πριν βουτήξει μέσα στα σεντόνια του.

Ο Μονταλμπάν ήταν ένας μερακλής καλοφαγάς, κι έτσι τα βιβλία του είναι γεμάτα με συνταγές, μερικές από τις οποίες μάλιστα είναι ιδιαιτέρως περίπλοκες. Παρόλο τον εντυπωσιακό αριθμό των συνταγών όμως, ο Μονταλμπάν φαίνεται να ξεχωρίζει μία από αυτές ως τη μόνη ικανή να τον ταξιδεύει απευθείας στις μυρωδιές της παιδικής του ηλικίας. Είναι το αγαπημένο των Καταλανών «pan con tomate», κάτι που θυμίζει τον δικό μας κρητικό ντάκο, τον ποτισμένο με τα ζουμιά και τις μυρωδιές του ελαιολάδου, της ντομάτας και της φέτας, που συνοδεύεται τα καλοκαίρια από τσικουδιά και παγωμένο νερό.

Αν και πρέπει να συμπληρώσω πως η ιδέα αυτού του θεϊκού μικρογεύματος ήταν πολύ προσφιλής και στη Μεσσηνία των παιδικών μου χρόνων, όπου η γιαγιά μου μας έδινε, στα εγγόνια της, για “προσφάι” όπως το έλεγε, μια γενναία φέτα από καρβέλι, κομμένη πλαγίως και λοξά για να βγει μεγαλύτερη, περιχυμένη με μπόλικο ελαιόλαδο, τριμμένη ντομάτα και πασπαλισμένη με ρίγανη. Συνοδευόταν δε πάντα από ένα κομμάτι σφέλλα, ένα πεντανόστιμο τοπικό τυρί που λέγεται και “φέτα της φωτιάς”.

Στις «Ανήθικες συνταγές» του Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, βρίσκουμε τη συνταγή: «Παίρνετε λίγο αφράτο χωριάτικο ψωμί, κομμένο σε φέτες από την προηγούμενη μέρα. Κόβετε στα δύο τις ώριμες ντομάτες και τις τρίβετε πάνω σε ψωμί έτσι ώστε να το ποτίσουν με το χυμό τους, τη σάρκα και τους σπόρους που θα συγκρατηθούν από το τραχύ μέρος της κόρας. Αλατίζετε ομοιόμορφα και περιχύνετε με λίγο ελαιόλαδο. Το αφήνετε να απλωθεί ελεύθερα, πιέζοντας το ψωμί με τα δάχτυλα για να ποτίσει όλη η φέτα.

»Όλοι οι σοφοί άνθρωποι και λαοί της γης θα πρέπει να θεωρούν το ψωμί με ντομάτα σαν το θεμελιακό τοπίο της ανθρώπινης διατροφής. Κατ’ εξοχήν αμαρτωλό έδεσμα, γιατί περικλείει και απλουστεύει την αμαρτία κάνοντάς την προσιτή στον οποιονδήποτε. Αμαρτωλό έδεσμα γιατί προσφέρεται ως εναλλακτική λύση για κάθε τι το υπερβατικό, κάθε τι το επικίνδυνα υπερβατικό, αν μετατραπεί σε κουλτούρα της άρνησης. Όχι στον πόλεμο, ναι στο ψωμί με ντομάτα. Μην ψηφίζετε τη δεξιά, τρώτε ψωμί με ντομάτα. Μην προσχωρήσετε στο ΝΑΤΟ, αλείψτε ψωμί με ντομάτα. Παντού, ανά πάσα στιγμή. Ψωμί. Ντομάτα. Λάδι. Αλάτι. Και μετά τον έρωτα, ψωμί με ντομάτα και λίγο σαλάμι».

Η συγγένεια της σύλληψης του Pan con tomate και του κρητικού ντάκου ή της ιταλικής μπρουσκέτας δεν είναι τυχαία. Γράφει ο Μονταλμπάν πάλι, σε άλλο του βιβλίο: «Όπως υπάρχει μια γλωσσολογική “κοινή”, βάσει της οποίας μπορούμε να προσδιορίσουμε την κοινή καταγωγή των αρίων γλωσσών από την Ινδοευρωπαϊκή, υπάρχει αντίστοιχα και μία προφανής γαστρονομική “κοινή”, ένα από τα επιστημονικά συμπτώματα της οποίας είναι το Ψωμί με ντομάτα».

«Συνηθίζω», λέει ο Ισπανός συγγραφέας, στην εισαγωγή του βιβλίου του “Οι συνταγές του Πέπε Καρβάλιο”, «να αντιλαμβάνομαι τη μαγειρική ως μια μεταφορά για τον πολιτισμό. “Τρώω” σημαίνει σκοτώνω και καταβροχθίζω μια ύπαρξη που ήταν ζωντανή, είτε πρόκειται για ζώο είτε για φυτό. Εάν καταβροχθίζαμε απευθείας το ζώο ή το ξεριζωμένο μαρούλι, θα θεωρούμασταν άγριοι. Αν όμως μαρινάρουμε το ζώο, για να το μαγειρέψουμε στη συνέχεια με αρωματικά μυρωδικά από την Προβηγκία και μ’ ένα ποτήρι γλυκό παλιό κρασί, τότε έχουμε πραγματοποιήσει ένα εξαιρετικό πολιτισμικό εγχείρημα, το οποίο δεν παύει, βέβαια, να βασίζεται στην αγριότητα και στον θάνατο».

Τα βιβλία του Μονταλμπάν είναι γεμάτα από συνταγές που ξέρει να φτιάχνει ο ήρωάς του Πέπε Καρβάλιο. Από τα εκατοντάδες, ωστόσο, φαγητά, οι συνταγές των οποίων –κάποιες απλές, οι περισσότερες πολύπλοκες και ορισμένες εξωπραγματικές– που εμφανίζονται στα βιβλία του Μονταλμπάν, ο ίδιος φαίνεται να προτιμά την απλούστερη όλων, το Pan con tomate (Ψωμί με ντομάτα), το οποίο έρχεται πάντα πρώτο στον ουρανίσκο της μνήμης του όταν βυθίζεται στην πατρίδα των αισθήσεων της παιδικής του ηλικίας. Ταυτόχρονα όμως πρόκειται για ένα έδεσμα «δίχως το οποίο», όπως γράφει στο “Σαμποτάζ στους Ολυμπιακούς Αγώνες”, «θα ήταν δύσκολο να εξηγηθεί η βιογενετική του καταλανικού λαού από τον 19ο αιώνα και μετά, χρονολογία ενσωμάτωσης του ντοματόψωμου στα στοιχεία της ταυτότητας της καταλανοσύνης».

 

 

Ο Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν (Manuel Vázquez Montalbán) (Βαρκελώνη, 14 Ιουνίου 1939 – Μπανγκόκ, Ταϊλάνδη, 18 Οκτωβρίου 2003) υπήρξε ένας Ισπανός πολυγραφότατος εργάτης του λόγου: δημοσιογράφος, μυθιστοριογράφος, ποιητής, δοκιμιογράφος, ανθολόγος, συντάκτης προλόγων, ευθυμογράφος, κριτικός, αλλά και γαστρονόμος κι είναι από τους πιο διάσημους Ισπανούς συγγραφείς.
Υπήρξε μοναχοπαίδι μιας μοδίστρας και ενός μέλους του Ενωμένου Σοσιαλιστικού Κόμματος της Καταλονίας, τον οποίο και δεν γνώρισε παρά μόνο όταν ήταν πέντε χρονών λόγω της φυλάκισής του. Ο ίδιος αποτέλεσε μέλος του κόμματος αυτού, αφότου είχε περάσει από το Frente de Liberación Popular και πριν καταλήξει στην Πρωτοβουλία για την Καταλονία (Iniciativa per Catalunya). Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και δημοσιογραφία στη Σχολή Δημοσιογραφίας της ίδιας πόλης.

Το 1962 ένα πολεμικό συμβούλιο τον καταδίκασε σε τρία χρόνια φυλάκιση λόγω της πολιτικής του δραστηριότητας. Στη φυλακή της Λιέιδα έγραψε το πρώτο του βιβλίο, το δοκίμιο Informe sobre la información. Μετά την αποφυλάκισή του ξεκινάει τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία στο περιοδικό Triunfo κάτω από το ψευδώνυμο Sixto Cámara. Από τότε συνεργάστηκε με πολλά έντυπα μέχρι τον θάνατό του. Το 1966 απέκτησαν με τη γυναίκα του, την ιστορικό Άνα Σαλιές, τον μοναδικό τους γιο, Ντανιέλ Βάθκεθ Σαλιές (Daniel Vázquez Sallés).

Το 1967 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή, με τίτλο Una educación sentimental που την ακολούθησε το 1969 το Movimientos sin éxito. Τον ίδιο χρόνο εμφανίζεται το μυθιστόρημα Recordando a Dardé. Το 1973 γεννιέται ο πιο γνωστός του λογοτεχνικός χαρακτήρας, ο ντετέκτιβ Πέπε Καρβάλιο, στο μυθιστόρημα Yo maté a Kennedy.

Το 1995 του αποδόθηκε το Εθνικό Βραβείο Ισπανικών Γραμμάτων για την προσφορά του. Πέθανε στις 18 Οκτωβρίου του 2003, στα 64 του, από ανακοπή καρδιάς ενώσω βρισκόταν στο αεροδρόμιο της Μπανγκόκ, στο ταξίδι της επιστροφής στην πατρίδα του ύστερα από μία σειρά διαλέξεων στην Αυστραλία. Προς τιμήν του το 2009 δόθηκε το όνομά του σε μια πλατεία στη γειτονιά του Ραβάλ της Βαρκελώνης.

Ποίηση

Το ντεμπούτο του στην ποίηση το έκανε το 1963 με το Una educación sentimental και συμπεριλήφθηκε από τον Ζουζέπ Μαρία Καστελιέτ στη συλλογή Nueve novísimos poetas españoles. Στη συλλογή Memoria y deseo συγκέντρωσε όλη την ποιητική του παραγωγή από το 1967 μέχρι το 1983 για να προσθέσει στην ίδια συλλογή αργότερα μια επέκταση μέχρι το 1990 με το pero el viajero que huye en Memoria y deseo. Τα τελευταία ποιητικά έργα που θα δημοσιεύσει θα είναι ο τόμος Ciudad το 1997 και η συλλογή ερωτικής ποίησης Ars Amandi το 2001. Ο ποιητικός του λόγος χαρακτηρίζεται από την ειρωνεία και διακατέχεται πάντα από μια κριτική και αυτοβιογραφική τάση.

Μυθιστόρημα

Τα χαρακτηριστικά του ποιητικού του λόγου εμφανίζονται και στα μυθιστορήματά του. Πέραν γνωστής σειράς που έχει ως πρωταγωνιστή τον γνωστό αστυνομικό χαρακτήρα Πέπε Καρβάλιο, ξεχωρίζουν διάφορα μυθιστορήματα. Το μυθιστόρημα El Pianista (1985) αναφέρεται στον ρόλο του καλλιτέχνη στη σύγχρονη κοινωνία, ενώ το Los alegres muchachos de Atzavaraτου 1987 (Τα χαρούμενα αγόρια της Ατζαβάρα σε ελληνική μετάφραση του Τάσου Ψάρρη το 2010) αποτελεί μια ραδιογραφία της ανερχόμενης κοινωνικής ελίτ της δεκαετίας του 1980 μετά την πολύχρονη δικτατορία του Φράνκο. Στο Γκαλίντεθ του 1991 (σε ελληνική μετάφραση της Βάσως Συνοδινού) αναφέρεται στο πραγματικό γεγονός της απαγωγής, βασανισμού και δολοφονίας, το 1956, του Χεσούς ντε Γκαλίντεθ, εκπροσώπου της εξόριστης κυβέρνησης των Βάσκων και εξόριστου, τότε, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο El estrangulador (Ο Στραγγαλιστής σε ελληνική μετάφραση του Χάρη Παπαγεωργίου) σκιαγραφεί τον σύγχρονο άνθρωπο μέσα από την αφήγηση ενός τρελού και, τέλος, στο Erec y Enide του 2002 (Ερέκ και Ενίντ, οι δοκιμασίες του έρωτα στην ελληνική μετάφραση της Βιβής Φωτοπούλου) περιγράφει τις περίπλοκες σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων με έντονη ανάδειξη του ατομισμού.

Ο Πέπε Καρβάλιο

Ο Μονταλμπάν δημιούργησε έναν από τους πιο επιτυχημένους χαρακτήρες του λεγόμενου αστυνομικού “μαύρου μυθιστορήματος” της ισπανικής λογοτεχνίας. Μέσω της λογοτεχνικής σειράς με πρωταγωνιστή τον Πέπε Καρβάλιο, ο Μονταλπμάν χάρισε στη λογοτεχνία ένα ευρύ κοινωνικοπολιτικό, ιστορικό και πολιτισμικό χρονικό του τελευταίου τρίτου του 20ού αιώνα. Κάθε μέρος της σειράς έχει άμεση σχέση με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής στην οποία διαδραματίζεται, ενώ παράλληλα είναι το όχημα της έκφρασης των γαστρονομικών τάσεων του συγγραφέα.

Δοκίμιο

Ο Βάθκεθ Μονταλμπάν έγραψε πληθώρα δοκιμίων που σχετίζονται με μια ευρεία γκάμα θεμάτων. Το πρώτο του δοκίμιο, Informe sobre la Información, αποτελεί ακόμη μια από τις καλύτερες ισπανικές μελέτες σχετικές με τη δημοσιογραφία. Πολύ γνωστά έγιναν τα Crónica sentimental de España του 1971, Los demonios familiares de Franco του 1978, Un polaco en la corte del rey Juan Carlos του 1996, μια αφήγηση γύρω από την τελευταία περίοδο κυβέρνησης του Φελίπε Γκονθάλεθ, Y Dios entró en La Habana (Και ο θεός μπήκε στην Αβάνα στην ελληνική μετάφραση της Αγγελικής Αλεξοπούλου), γύρω από την Κουβανική Επανάσταση και τον Φιδέλ Κάστρο, Marcos: el señor de los espejos (Μάρκος. Η επανάσταση και οι καθρέφτες στην ελληνική μετάφραση της Λήδας Παλλαντίου) και La Aznaridad, όπου περιγράφει την πρώτη θητεία του Χοσέ Μαρία Αθνάρ ως πρωθυπουργό της Ισπανίας.

Δημοσιογραφία

Οι εκδόσεις Debate εξέδωσαν όλο το δημοσιογραφικό έργο του Βάθκεθ Μονταλμπάν σε τρεις τόμους που ακολουθούν τις τρεις περιόδους της δημοσιογραφικής του παραγωγής. Πρώτος παρουσιάζεται ο ρόλος του ως αρθρογράφος μεταξύ 1960 και 1973, με τις διάφορες δυσκολίες στον φαλαγγικό Τύπο και την καταδίκη του από το καθεστώς. Εκείνη την περίοδο εργάστηκε στο περιοδικό “Siglo 20” που έκλεισε ύστερα από υπουργική εντολή, στο “Hogares modernos”, στις εφημερίδες “Tele/eXprés” και “Triunfo” όπου κι έγινε γνωστός με τα πρωτοποριακά του ρεπορτάζ.

Ο δεύτερος έχει τον τίτλο “Del humor al desencanto (1974-1986)” και περιγράφει τη χιουμοριστική του προσέγγιση στα πράγματα με τη συνεργασία των σκιτσογράφων Φόρχες, Περίκ και των λογοτεχνών Μαρούχα Τόρρες, Ζοάν ντε Σεγάρα και Χουάν Μαρσέ. Ο τρίτος τόμος τιτλοφορείται Las batallas perdidas (1987-2003) και διαγράφει το προφίλ του ως αναγνωρισμένο πλέον δημοσιογράφο με αρθρογραφίες στις εφημερίδες “El País”, “Avui” και “Interviú”.

Βραβεία

Ο Βάθκεθ Μονταλμπάν έλαβε πολλά βραβεία κατά τη διάρκεια της ζωής του.

1991, Εθνικό Βραβείο Πεζογραφίας, για το Galíndez. 1991, Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας, για το Galíndez. 1994, Βραβείο της Κριτικής, για το El estrangulador. 1994, Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας “Ennio Flaiano”, για την Autobiografía del general Franco. 1995, Εθνικό Βραβείο Ισπανικών Γραμμάτων.

Μετά θάνατον δόθηκε το όνομά του σε μια οδό στο προάστιο Χετάφε της Μαδρίτης, σε μια πλατεία στη γειτονιά του Ραβάλ της Βαρκελώνης και στο Σαν Μπαουδίλιο ντε Λιοβρεγάτ, σε ένα πολιτιστικό κέντρο στη Βαλβιδρέρα και σε ένα γυμνάσιο στο Σαν Αντριάν ντε Μπεζός.

Η ανταπόκριση του κοινού σ’ όλο τον κόσμο και της διεθνούς κριτικής, επιβεβαιώνουν ότι, παρά το φαινομενικό “τοπικισμό” της, η γραφή του καταφέρνει να μας κάνει κοινωνούς παγκοσμίων αξιών. Θεωρείται πως ήταν ο πιο ενθουσιώδης άνθρωπος στον κόσμο, από τους ανθρώπους που τον έχουν συναναστραφεί κι ήταν όντως από τα πιο γελαστά κι ευχάριστα άτομα.

***

 

 

Μια συλλογή συνταγών που αυτοχαρακτηρίζονται ως “ανήθικες”, δημιουργεί την υποχρέωση κάποιων εξηγήσεων, όχι υπερβολικών, για να μη βρεθεί ο αναγνώστης στην άβολη κι άδικη θέση του συνδαιτυμόνα, που του προσφέρουν ακόμα και τις ανηθικότητες, μασημένες. Θα μπορούσαν να παρατεθούν εκατό, χίλιες, ένα εκατομμύριο… όλες οι πιθανές συνταγές. Πρέπει πρώτα να δηλωθεί πως η ηθική δεν είναι απόλυτη μα σχετική αξία κι ως εκ τούτου, είναι κι αυτή ανήθικη. Προτείνοντας καθεμιά από τις συνταγές αυτές, είναι σα να ποντάρουμε στη δυνατότητα μιας άλλης ηθικής, ηδονιστικής που απευθύνεται στους οπαδούς της άμεσης ευδαιμονίας, που βασίζεται στη χρήση αλλά και στη κατάχρηση αθώων γνώσεων: να ξέρει κανείς να μαγειρεύει, να ξέρει να τρώει, να θέλει να γνωρίσει την αγάπη. Κάθε συνταγή προέρχεται από διαφορετικό τύπο ανηθικότητας. Μια συνταγή επινοήθηκε για 4 άτομα, άλλη για 6 κι άλλη ακόμα και για 8. Πρόκειται για την υποκρισία της οικογενειακής συνταγής που δεν αποκλείει ποτέ τελείως το σκαμπρόζικο χάδι της και τον υπνάκο της. Όλες όμως μπορούν να προσαρμοστούν για 2, το πολύ 3 συνδαιτυμόνες. Είναι ο αριθμός, που αν ξεπεραστεί, η ανηθικότητα μεταβάλλεται σ’ εκδρομή με πούλμαν. Μια άλλη θεώρηση που επιβάλλεται παραπέμπει στην ηδονή. Κάθε ηδονή είναι απολαυστικά ανήθικη, γιατί μόνον η οδύνη είναι ηθική, όπως το ‘πε κι ο Θωμάς ο εκ Κέμπης στο έργο του “Περί Μίμησης Του Χριστού”.

Η ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΟΔΥΝΗ

Το πράγμα γίνεται ακόμα πιο ανήθικο όταν επιδιώκεται η συνάθροιση ή ο συνδυασμός δυο τόσον ακραίων ηδονών, όπως η ηδονή του καλού φαγητού κι η ηδονή του καλού έρωτα. Στόχος μας δεν είναι να λεπτολογήσουμε περί μιας ανύπαρκτης αφροδισιακής κουζίνας, αλλά να θεωρήσουμε το συντροφικό φαγοπότι σα μια κατάσταση που ‘ναι από μόνη της αφροδισιακή, κυρίως αν η αλχημεία των εδεσμάτων ανταποκρίνεται στην αλχημεία των συνδαιτυμόνων. Το καλό φαγητό και κυρίως το καλό ποτό, χαλαρώνουνε τους σφιγκτήρες της ψυχής, αποπροσανατολίζουνε την κουλτούρα της καταπίεσης και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την εμφάνιση μιας δυνατότητας επικοινωνίας που δεν πρέπει να σπαταληθεί.
Με αφετηρία τη φιλοσοφική τούτη θεώρηση, παρουσιάζω τις ανήθικες συνταγές μου σα πρόσχημα για μια νέαν απελευθέρωση. Υπάρχει, πάντως, κάποια διασύνδεση μεταξύ συνταγής, που διαλέγω κι ερωτικής κατάστασης που τη συσχετίζω. Όπως υπάρχουν οι συνειρμοί ιδεών, έτσι δημιουργούνται κι εδώδιμοι συνειρμοί μεταξύ περιεχόμενου πιάτου και δυνατοτήτων που προσφέρει η κλίνη. Αποφεύγουμε π.χ. κάθε προσπάθεια συνδυασμού κροκέτας χοιρινού και μήλου, με ξανθή σύντροφο, με χλωμή και νωχελική σάρκα κι αραιά δόντια. Αυτό που ταιριάζει εξαιρετικά μ’ αυτό τον τύπο συντρόφου, είναι τα συκωτάκια πουλιών ογκρατέν με σπανάκι, που τρώγονται με σχετική παραίτηση.
Ο αναγνώστης θα παρατηρήσει διαβάζοντας το σχολιασμένο συνταγολόγιό μου, πως επιχειρώ μερικές φορές να ξεφύγω από τις σεξουαλικές σχέσεις άντρα – γυναίκας, όχι γιατί δεν είμαι οπαδός, αλλά γιατί θεωρώ πως είναι θεμιτό κι αναγνωρισμένο από την κοινωνική πραγματικότητα, ν’ αναφερθώ και στην ύπαρξη άλλων σχέσεων. Αν υπάρχει στην κοινωνία μια ομοφυλοφιλική σεξουαλικότητα, θα ‘τανε παράλογο να υποτεθεί πως οι μόνοι γαστρονομικο-σεξουαλικοί συνδυασμοί που μπορούν να γίνουν, είναι ετεροφυλοφιλικοί. Επιστράτευσα όλη μου τη φαντασία και τις έρευνες, για να προσφέρω κι ομοφυλοφιλικές παραλλαγές που σχετίζονται με συνταγές που θα μπορούσαν να ‘ναι καθαρά ετεροφυλοφιλικές. Μάλιστα θα μπορούσα να καταρτίσω κατάλογο προϊόντων που προσφέρονται περισσότερο από άλλα, για μια ομοφυλοφιλική κουζίνα και στη συνέχεια να τα κατανείμω καταλλήλως μεταξύ ομοφυλοφίλων αντρών και γυναικών.
Αφήνω αυτή τη φροντίδα στους ειδικούς της ψυχής και του σώματος. Το κάθε δόγμα έχει τους διδάκτορές του που ‘ναι σε θέση να καταλάβουνε καλύτερα από μένα τα πιστεύω και τις εξιλαστήριες δεήσεις τους.
(…)
Εξυπακούεται πως όλες οι συνταγές που παρουσιάζω είναι καρποί της αυθαίρετης επιλογής μου. Ο συγγραφέας αποφασίζει για ό,τι αφορά στις ιδεοληψίες και τις λέξεις, ανάμεσα σ’ ένα σχεδόν απεριόριστο δυναμικό ιδεοληψιών και λέξεων. Πολλές από τις συνταγές αυτές μπορεί να τις γευτεί κανείς και στα εστιατόρια. Άλλες ανήκουν στην Ιστορία της Γαστρονομίας μάλλον, παρά στη σημερινή πραγματικότητά της, όπως το περιβόητο Προσκεφάλι Της Ωραίας Αυγής, του Μπριγιά Σαβαρέν. Ήθελα να διαδώσω τη συνήθεια του μαγειρέματος, -παρ’ όλο που ‘μαι κι οπαδός της εστίασης και των εστιατορίων- με την πρόθεση ν’ αποκομίσει κανείς ύστερα, τους καρπούς του έρωτα ή των σεξουαλικών του εκφράσεων, ή του έρωτα και των σεξουαλικών του εκφράσεων, πράγμα που δεν είναι ταυτόσημο. Γι’ αυτό θα γίνεται συχνά αισθητή η πρόταση ή η προϋπόθεση πως πρέπει πρώτα να χωθεί στις κατσαρόλες πριν βουτήξει μέσα στα σεντόνια του. Δεν είναι θέμα πειθούς, μήτε καταμερισμός οικιακών εργασιών. Μαγειρεύοντας το ελιξίριο, ελέγχεις όλη τη διαδικασία κι είναι μεγαλύτερη η ευχαρίστηση που αποκομίζεις όταν την ολοκληρώνεις.
Δεδομένου του κύματος ηθικού συντηρητισμού που μας έχει κυριεύσει, οφείλω να δηλώσω πως κανένα από τα εδέσματα δεν είναι φορέας ΑΙDS κι επομένως όλα μπορούν να καταναλωθούνε χωρίς πνευματικά προφυλακτικά.

(…)

ΕΙΣΟΔΟΙ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΙ (ορεκτικά και επιδόρπια)

Όσον αφορά στον τίτλο αυτού του τμήματος του βιβλίου, θα πρέπει τουλάχιστον να μου αναγνωριστεί ελαφρυντικό αμφιβολίας. Πρόκειται άραγε γι’ αδέξιον υπαινιγμό ή για την απλή διαπίστωση πως αυτά που παλιά αποκαλούσαν στα ισπανικά “εισόδους” δηλαδή τα ορεκτικά, έχουνε σήμερα μεταβληθεί σε πλήρη γεύματα ή βασικά πιάτα γιατί στο τέλος της 2ης 1000ετίας μ. Χ., η ανθρωπότητα έχει γίνει λιτοδίαιτη. Αν ο Απίκιος, ο ρωμαίος γαστρονόμος που λάνσαρε την εξεζητημένη κουζίνα και την ερωτική κουζίνα, άνοιγε τα μάτια του, θα ξαναπέθαινε από προσβολή οπτικής αναιμίας. Ωστόσο είναι θεμιτό να δοθεί η εξής συμβουλή: ένα γεύμα που μαγειρεύεται με σεξουαλικό στόχο πρέπει να συνοδεύεται από τον ανάλογο χρόνο τραπεζιού που δεν πρέπει να συντομεύεται μήτε να παρατείνεται.
Γεύμα που διαρκεί πολύ απομακρύνει το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου μας. Γι’ αυτό ένα από τα ορεκτικά που προτείνω περιλαμβάνει και διευκολύνει την έξοδο, μετατρέποντας μια κατάσταση τραπεζιού σε κατάσταση κρεβατιού ή οποιουδήποτε άλλου πρόσφορου μέρους ή επίπλου. Αυτή είναι κι η ιδέα του γενικού αυτού τίτλου. Εξαρτάται από την επιτακτικότητα και τη φαντασία του πιο ενεργού μέλους του ζεύγους, αν το πιάτο που ‘χει επιλεγεί απαιτεί χρόνο για να το γευτούν οι συνδαιτυμόνες (Προσκεφάλι) ή αν η δοκιμή του είναι ένα πρόσχημα, όπως Ο Πειρασμός Του Γιάνσον. Περί ορέξεως, ουδείς λόγος.

1η) ΑΒΓΑ ΤΗΣ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑΣ

για 1 άτομο με εξασθενημένο οργανισμό

1 μικρό κομματάκι βούτυρο
1 φέτα ωμό ζαμπόν
1 κουταλιά της σούπας καραμελωμένη ζάχαρη
1 κουταλιά της σούπας ξίδι
1 κουταλιά πιπέρι καγιέν
3 αβγά (τουλάχιστον)

Σοτάρετε τη φέτα του ζαμπόν στο βούτυρο. Προσθέστε αμέσως την κουταλιά της καραμελωμένης ζάχαρης και το ξίδι και βάλτε τα σε πυρίμαχο σκεύος. Σπάστε τ’ αβγά πάνω από το ζαμπόν και πασπαλίστε μ’ άφθονο πιπέρι καγιέν. Τα βάζετε στο φούρνο μέχρι να ψηθούν τελείως τ’ αβγά και σερβίρετε αμέσως.

Οι αρχαίοι θεωρούσαν τ’ αβγά, πηγή ανδρισμού και δε χυδαιολογώ υπαινισσόμενος τους όρχεις, αλλά τ’ αβγά ως πρωταρχικό κύτταρο ζωής. Περιλαμβάνονταν πάντα στις τροφές για τους ασθενείς, από τότε που οι άνθρωποι, από φόβο, αποκτήσανε φαντασία και μετάβαλλαν κάθε αίτιο σε φάρμακο, όπως ακριβώς το ‘να κακό διώχνει τ’ άλλο και το ‘να δηλητήριο είναι το αντίδοτο του άλλου. Το αβγό πηγή ζωής, αφηρημένη και συνάμα συγκεκριμένη γονιμότητα, έγινε σεξουαλική φαντασίωση, εξαιρουμένων των αβγών της μουρούνας και της στρουθοκαμήλου.
Στην περίπτωση, τώρα, που μας απασχολεί, το παρασκεύασμα παρουσιάζει το πλεονέκτημα πως συνδυάζει τ’ αβγά με το πιπέρι καγιέν, χωρίς να πέφτει στην κακογουστιά των σφιχτών αβγών με πάπρικα, που κάποτε είδα σ’ ένα σιδηροδρομικό σταθμό της ηπειρωτικής Ισπανίας. Μοιάζαν αβγά ανίκανα και χολερικά, όπως όλα τα βραστά αβγά, με μεταμφίεση οργισμένης πάπρικας.

(…)

3η) ΚΑΤΣΙΚΙΣΙΟ ΤΥΡΙ ΣΤΗ ΣΧΑΡΑ

για 6 άτομα

6 ξερά κεφαλάκια κατσικίσιο τυρί
1 κουταλιά ελαιόλαδο
φρεσκοαλεσμένο πιπέρι
φρυγανισμένο ψωμί

Κόβετε το κάθε κεφαλάκι στη μέση, ώστε να σχηματιστούνε 2 λεπτοί δίσκοι και τους αλείφετε με το ελαιόλαδο κι από τις δυο μεριές. Τους ψήνετε στη θράκα ή στη σχάρα του φούρνου για 5 λεπτά. Σερβίρετε το τυρί πασπαλισμένο με φρεσκοαλεσμένο πιπέρι και το συνοδεύετε με φρυγανισμένο ψωμί.

Ιδανικό πιάτο για το καλοκαίρι και για ένθερμους οπαδούς της φυσικής κι ελαφράς διατροφής. Ιδεώδες για αθλητικούς ανθρωπιστές και για ομοφυλόφιλους άντρες ώριμης ηλικίας, μολονότι πρέπει να πάρει κανείς προφυλάξεις, αμέσως μετά το φαΐ, γιατί το κατσικίσιο τυρί προκαλεί ρέψιμο κι είναι μεγάλος εχθρός του φιλιού, ακόμα κι αν το φιλί είναι σοφά δοσμένο.
Εκτός απ’ ορισμένες γνωστές εξαιρέσεις που δεν προτίθεμαι να πω, οι λεσβίες έχουν απροκάλυπτα εχθρική κυρίως στάση απέναντι σε οιανδήποτε τροφή που ‘χει κάποια σχέση με την κατσίκα, ζώο που περιφρονούν λόγω του συγχρωτισμού του με τους φαλλοκράτες και των πολυάριθμων αποδείξεων που καταδεικνύουν την τάση της κατσίκας να ερωτεύεται το βοσκό κι αντιστρόφως.
Κατά τη θερινή περίοδο, σε πολλά εστιατόρια των αυτοκινητοδρόμων, είναι πια της μόδας να σερβίρουνε σαλάτες με ζεστό φρέσκο κατσικίσιο τυρί. Αυτό είναι άλλο πράγμα. Είναι πιάτο καιροσκοπικό, νοστιμότατο, αλλά χωρίς προβλέψιμο μέλλον. Το κατσικίσιο τυρί στη σχάρα, αντίθετα, είναι πατρογονικό πιάτο, δεόντως εκλεκτικό ή οικουμενικό ώστε ν’ αντέξει στη σκληρή δοκιμασία κάθε μεταμοντερνισμού.

(…)

Χη). ΠΑΤΕ ΓΑΛΟΠΟΥΛΑΣ ΜΕ ΕΛΙΕΣ

400 γρ. στήθος γαλοπούλας: 150 αλεσμένα και τ’ άλλα κομμένα σε λεπτές
λουρίδες
2 αβγά
2 κουταλιές γάλα
125 γρ. ψίχα φρέσκου ψωμιού
αλάτι, πιπέρι, μπαχάρι
2 κουταλιές κονιάκ
2 κουταλιές ψιλοκομμένος μαϊντανός
2 κουταλιές ψιλοκομμένο κρεμμύδι
1 σκελίδα σκόρδο ψιλοκομμένη
1 λουκάνικο
500 γρ. παχύ λαρδί σε φέτες
125 γρ. μαύρες ελιές χωρίς κουκούτσι, κομμένες στα τέσσερα
1 κλωνάρι θυμαριού
1 φύλλο δάφνης

Ετοιμάζετε στο μίξερ πουρέ, με τ’ αβγά, το γάλα, το ψωμί, το πιπέρι, μια πρέζα μπαχάρι, το κονιάκ, το μαϊντανό, το σκόρδο και το κρεμμύδι. Μετά ανακατεύετε τον πουρέ με την αλεσμένη γαλοπούλα και τη γέμιση του λουκάνικου. Στρώνετε τον πάτο μιας φόρμας για πατέ, με τις φέτες από λαρδί. Από πάνω στρώνετε τη μισή αλεσμένη γέμιση, μια στρώση από λουρίδες γαλοπούλας και τις κομμένες ελιές και μετά την υπόλοιπη γέμιση. Από πάνω βάζετε μικρά κομμάτια λαρδί, θυμάρι και δάφνη. Σκεπάζετε τη φόρμα και τη βάζετε σε μπεν μαρί. Ψήνετε σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 βαθμούς περίπου μιάμιση ώρα. Σερβίρετε την επόμενη μέρα.

Όπως κάθε έδεσμα προκλητικά πλούσιο σε θερμίδες και που μελλοντικά θα καταλήξει να τρώγεται μόνο στα εστιατόρια ειδικά για τους ακόλαστους κι αυτούς που ‘χουνε τάσεις αυτοκτονίας, τα πατέ που ‘χουν ως υλικά, κρέατα τόσο θρεπτικά, όσο το λαρδί μ’ όλο του το πάχος, δεν πρέπει να προσφέρονται παρά μόνο σε λιπόσαρκα ζευγάρια ή σε ζευγάρια που δεν επηρεάζονται από τον δεσπόζοντα ρατσισμό έναντι της παχυσαρκίας. Εξαίρετον έδεσμα για ανθρώπους καλά ριζωμένους στη γη, γιατί το πιάτο αυτό έχει κάτι το βαθιά γήινο και πολύ πιο οικείο από το “Νεσκαφέ”, παρά την προσπάθεια που καταβάλλουν οι διαφημιστές του Νεσκαφέ για να μας πείσουν πως έχει γεύση παιδικής ηλικίας που σε κάνει να αναρωτιέσαι τι είδους παιδικήν ηλικία είχαν οι διαφημιστές. Τα πατέ ταιριάζουνε καλύτερα σε κείνες τις λεπτές και λυγερές γυναίκες που φοράνε διακριτικά, άρωμα Rochas κι έχουνε στητούς αλλά στρογγυλούς ώμους. Για τις γυναίκες με οστεώδεις ώμους, ταιριάζει θαυμάσια το γκούλας ή οποιοδήποτε άλλο πιάτο που τρώγεται με πιρούνι και δε χρειάζεται ιδιαίτερα το μαχαίρι. Οι κοκαλιάρικοι ώμοι, που καταλήγουν νωχελικά μπράτσα, υποδηλώνουν φαινομενικά ασυνεχείς ψυχολογίες, παρ’ όλο που πρέπει να δείχνει κανείς κάποια δυσπιστία όσον αφορά στα φαινόμενα, γιατί δεν υπάρχει ανθρώπινη συμπεριφορά χωρίς κάποια δόση θεατρικότητας και στις μέρες μας το Άκτορς Στούντιο βάζει παντού τη σφραγίδα του. Το πατέ δεν είναι κατάλληλο πιάτο για ζευγάρια που βρίσκονται υπό την επήρρεια του Άκτορς Στούντιο. Το πατέ γαλοπούλας με ελιές θα προσφερόταν ιδιαίτερα, π.χ., για γκάμα γυναικών που βρίσκεται μεταξύ της Μαρίας Καθάρες και της Ντελφίν Σεϋρίγκ, ιδίως σε κείνες τις μετρημένες περιόδους που η Σεϋρίγκ ήτανε λίγο πιο γεμάτη.

 

 

Τίτλος πρωτοτύπου: Las Recetas Immorales (1981)
Μετάφραση: Σ. Μ.
Εκδόσεις “ΣΤΑΧΥ”

 

Σημείωση

Το ψωμί με την ντομάτα αποτελεί το έμβλημα της Καταλωνίας, τόσο ώστε πολλοί Καταλανοί προσβάλλονται αν το πεις στα καστιλιάνικα. Είναι απλούστατο παρασκεύασμα, αφού το μόνο που χρειάζεσαι είναι καλό ζυμωτό ψωμί, φρέσκια ζουμερή ντομάτα, αλάτι και ελαιόλαδο. Όσο πιο γνήσια τα υλικά, τόσο καλύτερο γίνεται. Μερικοί φρυγανίζουν το ψωμί, άλλοι το τρώνε άπλα φρέσκο, άλλοι προτιμούν το ψωμί της προηγούμενης μέρας. Τρίβουμε την κομμένη ντομάτα πάνω στη φέτα του ψωμιού με θέρμη και αποφασιστικότητα. Έτσι ώστε οι χυμοί και οι γεύσεις να μετακομίσουν στην καλοζυμωμένη σάρκα. Κατόπιν ραντίζουμε τη φέτα με ελαιόλαδο και τέλος πασπαλίζουμε με χοντρό αλάτι. Τρώμε έτσι άπλα, ή πιο σύνθετα, αφού οι παραλλαγές είναι άπειρες. Στα καφενεία της Βαρκελώνης στα οποία οι ντόπιοι παίρνουν το πρωινοί τους και πίνουν τον καφέ τους, θα βρείτε υπέροχες φέτες ψωμί με ντομάτα, παρατεταγμένες έτοιμες για το μεγάλο ταξίδι στα στομάχια των ενθουσιωδών πελατών.

Συμπληρώνεται με προσούτο, χαμόν ή άλλο αλλαντικό, τυρί, ελιές, ρίγανη, σκόρδο… Οι συνδυασμοί είναι ατελείωτοι.

Καταλανικό πρωινό

Εκτύπωση
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουPan con tomate κι άλλες “ανήθικες συνταγές” από τον Montalbán

Related Posts