Το AIDS έγινε 40 ετών και ακόμα δεν βρέθηκε εμβόλιο…

85

Ένα γραμμάριο πρόληψης ισοδυναμεί με έναν τόνο θεραπείας.

Η 1η Δεκεμβρίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS από το 1988, με απόφαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και στη συνέχεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Ο ιός πρωτοεμφανίστηκε το 1981, κι από τότε μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες σ’ ολόκληρο τον κόσμο αγωνίζονται εντατικά κατά του AIDS. Είναι πολλά αυτά που γνωρίζουμε για τον ιό και είναι πλέον κοινή γνώση το πώς προκαλείται και πώς προλαμβάνεται η μόλυνση. Δυστυχώς δεν έχει ωστόσο ακόμη παρασκευαστεί εμβόλιο και δεν υπάρχει θεραπεία αποτελεσματική για τη νόσο. Όμως, πολλές από τις εκδηλώσεις της λοίμωξης αντιμετωπίζονται, και οι φορείς της νόσου εμφανίζουν τα συμπτώματα της ασθένειας πολλά χρόνια μετά τη μόλυνσή τους.

Ο ιός του AIDS που ονομάζεται αλλιώς και ιός HIV, αλλά και ιός της ανθρώπινης ανοσολογικής ανεπάρκειας, μολύνοντας τον ανθρώπινο οργανισμό, καταστρέφει σταδιακά το αμυντικό ή ανοσοποιητικό σύστημα με αποτέλεσμα να τον αφήνει εκτεθειμένο σε βαριές λοιμώξεις ή διάφορες μορφές καρκίνου.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί την Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS ως ευκαιρία για να ενημερώσει το κοινό σε μία ευρεία, παγκόσμια κλίμακα σχετικά με αυτή τη θανατηφόρα ασθένεια, αλλά και για να τιμήσει τα σπουδαία επιτεύγματα της Ιατρικής που πλέον προσφέρουν πολλές εναλλακτικές πρόληψης της ασθένειας, καθώς και μέσα αντιμετώπισης και ανακούφισης των έντονων και σοβαρών συμπτωμάτων της. Επιπλέον, η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS έχει και ως βασική επιδίωξή της να στηρίξει ηθικά τους φορείς του ιού, και να τους παροτρύνει να αντιμετωπίσουν με επιμονή και σθένος την ασθένειά τους.

Κάποια στατιστικά που ίσως δε γνωρίζαμε…

Το AIDS δυστυχώς είναι μία από τις φονικότερες επιδημίες στην παγκόσμια ιστορία. Από το 1981 που παρατηρήθηκε κλινικά στις ΗΠΑ, γύρω στα 35.000.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους (2015), ενώ 78.000.000 είναι φορείς του ιού HIV (2015). Η σεξουαλική επαφή αποτελεί τον κύριο τρόπο μετάδοσης του HIV.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέχει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας:

Στα τέλη του 2016 υπήρξαν περίπου 36,7 εκατομμύρια άνθρωποι που ζούσαν ως φορείς του ιού HIV και 1,8 εκατομμύρια άνθρωποι με νέες μολύνσεις.
Το 2016, παγκοσμίως ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από αιτίες που σχετίζονται με τον ιό HIV.
Μεταξύ του 2000 και του 2016, οι νέες μολύνσεις από τον ιό HIV μειώθηκαν κατά 39% και οι θάνατοι που σχετίζονται με τον ιό HIV μειώθηκαν κατά ένα τρίτο λόγω της ART (αντιρετροϊκής αγωγής) κατά την ίδια περίοδο.
Το 2016 μόνο 19,5 εκατομμύρια άνθρωποι, που ζουν με τον HIV, έλαβαν αντιρετροϊκή θεραπεία (ART) παγκοσμίως.

Τι πρέπει να θυμόμαστε

Ο ιός του AIDS δεν μεταδίδεται με την καθημερινή επαφή, ούτε με τα βιολογικά υγρά όπως σάλιο, δάκρυα κ.λπ. Δεν μεταδίδεται με την κοινή χρήση αντικειμένων, από τις τουαλέτες ή τα έντομα. Γενικά, δεν υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης κατά την κοινή οικογενειακή, σχολική, εργασιακή ή αθλητική συμβίωση με φορείς του ιού του AIDS.

Ο ιός του AIDS ζει ελάχιστα στον αέρα και στο νερό και καταστρέφεται πολύ εύκολα με κοινά απολυμαντικά ή καθαριστικά μέσα, όπως το οινόπνευμα ή αραιό διάλυμα χλωρίνης.

Οι οροθετικοί δεν είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Είναι άνθρωποι με δικαιώματα, με διεκδικήσεις και με ανάγκη για αυτοσεβασμό, όπως όλοι.

Το AIDS είναι μία από τις φονικότερες επιδημίες στην παγκόσμια ιστορία.

Αισιόδοξα μηνύματα για την τιθάσευση του ιού εκπέμπει η UNAIDS, η υπηρεσία του ΟΗΕ για την καταπολέμηση του AIDS, που τονίζει ότι «το τέλος της επιδημίας του AIDS δεν είναι πλέον απλώς ένα όραμα, μπορεί να γίνει πραγματικότητα έως το 2030». Το σημαντικό είναι ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι έχουν πρόσβαση στα αντιρετροϊκά φάρμακα που αποτρέπουν την εκδήλωση της ασθένειας, επισημαίνει η υπηρεσία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της UNAIDS, 1,1 εκατομμύριο άνθρωποι πέθαναν από AIDS το 2015, αριθμός που παρουσιάζει μικρή πτώση για δέκατη συνεχόμενη χρονιά. Τα νέα κρούσματα, επίσης, παρουσιάζουν μείωση για μία ακόμη χρονιά (2,1 εκατομμύρια το 2015), όπως και στα παιδιά (150.000 το 2015).

Στην Ελλάδα, μετά τη μεγάλη επιδημία στους χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών (ΧΕΝ) την περίοδο 2011-2013, παρατηρήθηκε μείωση των περιστατικών HIV λοίμωξης το 2014 και το πρώτο δεκάμηνο του 2015, τόσο συνολικά, όσο και ειδικά στην ομάδα των XEN. Οι περισσότερες μεταδόσεις του ιού αποδίδονται και πάλι στη σεξουαλική επαφή, κυρίως σε αυτή μεταξύ ανδρών.

Τα περιστατικά HIV λοίμωξης, που έχουν δηλωθεί στο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), παρουσιάζουν πτωτική τάση το πρώτο δεκάμηνο του 2015, συγκριτικά με τις αντίστοιχες περιόδους την τριετία 2011-2013. Πιο συγκεκριμένα, τους πρώτους δέκα μήνες του 2013 είχαν καταγραφεί 7,2 περιστατικά HIV λοίμωξης ανά 100.000 πληθυσμού, ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2015 ο ρυθμός δήλωσης έχει πέσει στο 6,2. Σε απόλυτους αριθμούς, μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου του 2015, δηλώθηκαν στο ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ 667 HIV λοιμώξεις, εκ των οποίων οι 590 (88,5%) αφορούσαν σε άνδρες και οι 77 (11,5%) σε γυναίκες.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΚΕΕΛΠΝΟ, μέχρι και την 31η Οκτωβρίου 2015 είχαν καταγραφεί 15.109 περιστατικά HIV λοίμωξης (82,7% άνδρες). Από το σύνολο των ατόμων αυτών, 3.732 εμφάνισαν AIDS και περίπου 7.700 βρίσκονται υπό αντιρετροϊκή θεραπεία. Ο συνολικός αριθμός των θανάτων ανέρχεται στους 2.562.

Πρόληψη και τρόποι προστασίας

Ο πιο σίγουρος τρόπος προστασίας είναι η χρήση προφυλακτικού κατά τη σεξουαλική επαφή. Το προφυλακτικό πρέπει να το φοράει κάποιος σε κάθε είδους σεξουαλική επαφή και σε όλη τη διάρκεια αυτής, αλλάζοντάς το σε κάθε διαφορετική σεξουαλική πρακτική.

Στην περίπτωση τατουάζ ή body piercing απαιτήστε αποστειρωμένα εργαλεία ή σετ εργαλείων μιας χρήσης. Με τον τρόπο αυτό θα αποκλείσετε το ενδεχόμενο να κολλήσετε τον ιό.

Ένα ακόμη μέσο προφύλαξης, αποτελεί και ο προγεννητικός έλεγχος στην έγκυο γυναίκα, ο οποίος πρέπει να περιλαμβάνει και το ειδικό τεστ για τον HIV.

Χρησιμοποιείτε πάντα αποστειρωμένες βελόνες μιας χρήσεως. Μη μοιράζεστε τις βελόνες με κανέναν και χρησιμοποιείτε νέες κάθε φορά.

Χρησιμοποιείτε πάντα εξοπλισμό ατομικής προστασίας σε περίπτωση που λόγω της φύσης της δουλειάς σας έρχεστε σε επαφή με άτομα που νοσούν ή είναι οροθετικοί. Οι επαγγελματίες της υγειονομικής περίθαλψης (και εκείνοι που ζουν με ανθρώπους που πάσχουν από AIDS ή είναι οροθετικοί), θα πρέπει να λαμβάνουν τις απαραίτητες προφυλάξεις για την αποφυγή της μετάδοσης του ιού, να χρησιμοποιούν γάντια και μάσκες προσώπου.

Ο ιός δεν μεταδίδεται με τις συνήθεις κοινωνικές επαφές όπως το απλό φιλί, τη χειραψία, τον αέρα, τα τρόφιμα, το νερό, τα πιάτα, τα ποτήρια, το κολύμπι στην πισίνα και τα νύγματα των εντόμων.
Απαιτείται η επαγρύπνηση των υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας, για την έγκυρη πληροφόρηση του πληθυσμού αλλά και των κοινωνικών ομάδων που χαρακτηρίζονται ως ομάδες υψηλού κινδύνου, άμεσος εντοπισμός των οροθετικών για τη διακοπή της μετάδοσης.
Επιλογή μόνιμου ερωτικού συντρόφου, και χρήση ελαστικού προφυλακτικού σε όλες τις μορφές της ερωτικής πράξης.
Αν κάνεις χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών χρησιμοποίησε καινούρια σύριγγα και μη δεχτείς ποτέ να χρησιμοποιήσεις σύνεργα από άλλο άτομο για το σκοπό αυτό.
Αν είσαι χρήστης ενδοφλέβιων ναρκωτικών και είσαι οροθετικός μην εκθέτεις άλλους χρήστες σε κίνδυνο δανείζοντάς τους σύριγγες και άλλα σύνεργα που χρησιμοποιείς εσύ.
Αν είσαι οροθετική μητέρα απόφυγε την εγκυμοσύνη διότι υπάρχει κίνδυνος να προσβληθεί και το κύημα. Συμβουλέψου τον ιατρό σου.
Αν είχες ύποπτη επαφή ενημέρωσε αμέσως τον ερωτικό σου σύντροφο, και λάβε πληροφορίες από τον ιατρό σου, ώστε να αποφύγεις τις σπασμωδικές κινήσεις και τον πανικό. Τήρησε για το διάστημα που θα σου ορίσει ο ιατρός σου τους κανόνες πρόληψης και προφύλαξης.
Αν είσαι οροθετικός, έχεις χρέος να προστατέψεις τους συνανθρώπους σου και να μην τους εκθέσεις σε κίνδυνο είτε μέσω της ερωτικής επαφής, είτε μέσω της επαφής με σωματικά υγρά στα οποία απομονώνεται ο ιός σε υψηλές συγκεντρώσεις (αίμα, σπέρμα, κολπικό υγρό), δεν πρέπει να γίνεσαι δωρητής οργάνων, ούτε αιμοδότης, ενώ θα ενημερώνεις τον ιατρό και τον οδοντίατρο πριν από κάθε ιατρική πράξη.

Τι σχέση έχουν οι χιμπατζήδες με τον ιό;

Σύμφωνα με ερευνητές των πανεπιστημίων του Νότινγκαμ, του Μονπελιέ και της Αλαμπάμα, ο ιός HIV πιθανότατα προήλθε από χιμπατζήδες του νότιου Καμερούν.

Οι επιστήμονες γνώριζαν εδώ και χρόνια ότι ο HIV προέρχεται μάλλον από τον SIV, έναν παρεμφερή ιό της ανοσοανεπάρκειας των πιθήκων. Όμως μέχρι σήμερα είχε ανιχνευθεί μόνο σε χιμπατζήδες που ζουν σε αιχμαλωσία. Κανείς δεν γνώριζε πόσο διαδεδομένος είναι ο SIV στη φύση και πού ακριβώς.

Η ανίχνευση του ιού κατέστη ωστόσο δυνατή έπειτα από την ανάπτυξη διαγνωστικού τεστ το οποίο ανιχνεύει τον ιό στα κόπρανα των ζώων. Οι ερευνητές συνέλεξαν 1.300 δείγματα κοπράνων από ζούγκλα του Καμερούν.

Εκτός από το τεστ αντισωμάτων, τα δείγματα υποβλήθηκαν και σε γενετική ανάλυση και ο ιός εντοπίστηκε τελικά σε αρκετές ομάδες χιμπατζήδων του υποείδους Pan troglodytes troglodytes. Ο SIV, σε αντίθεση με τους ανθρώπους, σπάνια προκαλεί προβλήματα υγείας στους χιμπατζήδες.

Και πώς έφθασε στους ανθρώπους; Το πιο πιθανό σενάριο είναι κάποιος κυνηγός στο Καμερούν να δαγκώθηκε από μολυσμένο χιμπατζή και στη συνέχεια να μετέδοσε τον ιό σε κάποιον άλλο μέσω σεξουαλικής επαφής.

Με τον πάροδο του χρόνου, ο ιός υπέστη μεταλλάξεις με αποτέλεσμα να γίνει πιο επικίνδυνος για τον άνθρωπο από ό,τι για τους πιθήκους.