Επιμέλεια: Ειρήνη Αϊβαλιώτου
«…Έτσι, αντί να δημιουργήσουμε, όπως πασχίζουμε, μία διαπρεπή μηχανορράφο, δημιουργούμε μια εύκολη γυναίκα. Και δεν γνωρίζω ανιαρότερο πράγμα από την ανόητη ευκολία των γυναικών να παραδίδονται δίχως να γνωρίζουν πώς και γιατί, μόνο και μόνο επειδή είναι ανίκανες να αντισταθούν στην πρώτη τυχούσα επίθεση. Οι γυναίκες αυτές είναι αποκλειστικά και μόνο μηχανές ηδονής.
…Όχι, δεν θα χαρεί τις απολαύσεις της αμαρτίας και τις τιμές της αρετής. Δεν μου αρκεί να την κατέχω επιθυμώ να μου παραδοθεί με τη θέλησή της. Δεν με ενδιαφέρει να την πλησιάσω αλλά να επιτύχω την ομολογία του έρωτά της.
…Θα διαπιστώσετε ότι δεν απομακρύνθηκα ούτε κατά κεραίαν από τις αρχές της ερωτικής τέχνης, από τις αρχές της πολεμικής τέχνης δηλαδή.
…Θα έχετε δίκιο να με κοροϊδέψετε. Κοροϊδέψτε με λοιπόν κι ας μιλήσουμε για άλλα πράγματα. Για άλλα πράγματα, Για τα ίδια δηλαδή, το ίδιο πράγμα, τις γυναίκες. Τις γυναίκες προς κατάκτησιν ή τις γυναίκες προς απώλεια ή και τα δύο μαζί.
…Συντάσσω μία κατήχηση της ερωτικής κραιπάλης προς χρήσιν της μαθήτριάς μου. Αυτό το κορίτσι είναι πραγματικά σαγηνευτικό! Αυτή η αντίθεση ανάμεσα στην αφελή της γλυκύτητα και την ωμότητα της γλώσσας εντυπωσιάζει».
Οι Επικίνδυνες σχέσεις του Σοντερλό ντε Λακλό (1741-1803) πρωτοεκδόθηκαν στο Παρίσι το 1782. Η κοινωνία αντιμετώπισε το γεγονός ως σκάνδαλο. Η πρώτη έκδοση εξαντλήθηκε σε μερικές μέρες καθώς και οι επόμενες εκδόσεις. Ένα αντίτυπο, χωρίς τίτλο στο εξώφυλλο, βρέθηκε αργότερα στα προσωπικά υπάρχοντα της Μαρίας Αντουανέττας. Η κυκλοφορία τους επιτράπηκε επί Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και των διαφόρων επαναστατικών κυβερνήσεων που ακολούθησαν. Απαγορεύτηκε με την κατηγορία του “επικίνδυνου” το 1825, επί βασιλείας του Καρόλου Ι΄, μαζί με τα έργα του Βολταίρου, του Ρουσσώ, του Μοντεσκιέ και του Μπωμαρσαί. Η απαγόρευση ίσχυσε ουσιαστικά σε όλον τον 19ο αιώνα. Δεν είναι παράξενο που μόνον ο Μπωντλαίρ, ο “καταραμένος ποιητής”, υποστήριξε δημόσια το έργο.
Ο Λακλό είναι ένας καταδότης των ονείρων. Αποκάλυψε τα όνειρα της εποχής του, δίδοντάς τους ζωή, εισάγοντάς τα στον ευρύ χώρο των συλλογικών ονείρων, στον χώρο όπου τα προνομιούχα πρόσωπα, που έστω και για μία στιγμή μπόρεσαν να κατευθύνουν τη μοίρα τους, δίδουν τροφή στα όνειρα των κοινών θνητών.
Οι Επικίνδυνες σχέσεις χαρακτηρίστηκαν ως “έργο εξοργιστικής ανηθικότητας”, “βιβλίο άξιο θαυμασμού και κατάρας”, ο δε συγγραφέας τους θεωρήθηκε ότι “επειδή σκιαγραφούσε τέρατα, έπρεπε να είναι τέρας ο ίδιος”. Στον 20ό αιώνα το βιβλίο απέκτησε μεγάλη κριτική εκτίμηση και δημοτικότητα, αν και η ιδέα του “κινδύνου” και του σκανδάλου παρέμεινε. Έχουν γυριστεί τρεις κινηματογραφικές ταινίες -του Roger Vadim το 1959, του Stephen Frears και του Milos Forman το 1988-1989-, ενώ ο Ανατολικογερμανός συγγραφέας Heiner Muller έγραψε το Κουαρτέτο, θεατρικό έργο με βάση τις Επικίνδυνες σχέσεις.
Στο Παρίσι του 18ου αιώνα, η Μαρκησία ντε Μερτέιγ σχεδιάζει ένα παιχνίδι εκδίκησης και αποπλάνησης και ζητάει τη βοήθεια του πρώην εραστή της, υποκόμη ντε Βαλμόν, για να το πραγματοποιήσει. Η Μαρκησία ζητάει εκδίκηση από τον Μπαστίντ, τον άνδρα που την εγκατέλειψε για τα μάτια της νεαρής παρθένας Σεσίλ ντε Βολάνζ και την οποία πρόκειται να παντρευτεί αφού επιστρέψει από το μέτωπο του πολέμου. Ο υποκόμης καλείται να αποπλανήσει την Σεσίλ και να σπιλώσει την τιμή της πριν από το γάμο της με τον Μπαστίντ. Η Μαρκησία του ζητάει επίσης γραπτές αποδείξεις για την επιτυχία του σχεδίου τους κι ως ανταμοιβή εκείνη θα του χαρίσει μια βραδιά μαζί της. Ο υποκόμης ντε Μερτέιγ θεωρεί την αποπλάνηση μιας παρθένας ως εύκολο εγχείρημα κι αντιπροτείνει στη Μαρκησία ένα δικό του σχέδιο. ο υποκόμης έχει βάλει στο μάτι από καιρό την προσφάτως παντρεμένη Μαντάμ ντε Τουρβέλ, μια γυναίκα ενάρετη με υψηλή αίσθηση της ηθικής. Η Μαντάμ ντε Τουρβέλ μένει στην έπαυλη της θείας του, Μαντάμ ντε Ροζαμόντ, όσο ο σύζυγός της λείπει στον πόλεμο. Η Μαρκησία που θεωρεί ακατόρθωτο εγχείρημα την αποπλάνηση της ντε Τουρβέλ δέχεται να στοιχηματίσει μαζί του και όταν ο υποκόμης θα έχει καταφέρει να αποπλανήσει και τις δύο γυναίκες θα περάσει μια νύχτα έρωτα μαζί της. Παρά τις δυσκολίες που συναντά, ο υποκόμης καταφέρνει να αποπλανήσει την παρθένα Σεσίλ, η οποία είναι παράλληλα ερωτευμένη με τον μουσικό Σεβαλιέ Ντανσενί και να κάνει τη Μαντάμ ντε Τουρβέλ να τον ερωτευτεί. Αρχικά η Μαντάμ ντε Τουρβέλ παραμένει πιστή στον σύζυγό της παρά την πολιορκία που δέχεται από τον υποκόμη κι η σχέση τους μένει πλατωνική. Όταν όμως ο υποκόμης αρχίζει να την ερωτεύεται, η νεαρή γυναίκα υποκύπτει. Έχοντας στα χέρια του τα πειστήρια και των δύο αποπλανήσεων, ο υποκόμης διαλύει τη σχέση του με τη Μαντάμ ντε Τουρβέλ, παρά το γεγονός ότι είναι ακόμη ερωτευμένος μαζί της και πηγαίνει να ζητήσει από τη Μαρκησία την ανταμοιβή του. Η Μαρκησία όμως που έχει καταλάβει ότι ο Βαλμόν είναι ερωτευμένος με τη Μαντάμ ντε Τουρβέλ, τυφλωμένη από τη ζήλια της. αρνείται να τον αποζημιώσει. Παράλληλα η Σεσίλ αποβάλλει το παιδί του Βαλμόν, η Μαρκησία ντε Τουρβέλ αρρωσταίνει και το σχέδιο των δύο παλαιών εραστών σπέρνει το θάνατο.
•Διαβάστε επίσης:
