Ο “Ζιλ και η Νύχτα” – Θεατρικός μονόλογος η απολογία του Gilles de Rais στην Ιερά Εξέταση

 

Η “Καλλιτεχνική Εταιρεία Labillusions” και η Helix Theatre, στις 8 Οκτωβρίου 2018, θα παρουσιάσουν στο θέατρο “Σημείο” το έργο του Hugo Claus, “Ζιλ και η Νύχτα”, σε σκηνοθεσία και ερμηνεία του Νίκου Χατζηπαπά.

Ο Ούγκο Κλάους είναι σίγουρα ο σημαντικότερος Φλαμανδός συγγραφέας του αιώνα μας. Μυθιστοριογράφος και διηγηματογράφος είναι επίσης ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης και ζωγράφος. Μαζί με τον Κούντερα ήταν οι επικρατέστεροι υποψήφιοι για το Νόμπελ του 1997.

Τα θεατρικά του έργα τα διακρίνει η πολυμορφία, όπως ολόκληρο το υπόλοιπο έργο του. Δεν έπαψε ποτέ να προκαλεί, να ασκεί κριτική στην Καθολική Εκκλησία και να κατακρίνει τον ψευδή λόγο της εξουσίας στην πατρίδα του. Ο ρεαλισμός, η ωμότητα, τα σατιρικά στοιχεία, οι αναπάντεχες καταστάσεις, η τρέλα, οι σεξουαλικές παρεκτροπές και μια βαθιά γνώση της ανθρώπινης πολυπλοκότητας, χαρακτηρίζουν το έργο του.

Το έργο “Ζιλ και η Νύχτα” αναφέρεται στο φαινόμενο Ζιλ Ντε Ρε (1404-1440), στρατάρχη της Γαλλίας και συντρόφου της Ζαν ντ’ Αρκ. Η μοναδικότητα και κυρίως το μυστήριο της προσωπικότητάς του Ζιλ Ντε Ρε (Gilles de Rais) είναι φυσικό να ερεθίσουν την περιέργεια και να εξάψουν τη φαντασία πάσης φύσεως καλλιτεχνών, μεταξύ των οποίων και του Ούγκο Κλάους. Το τέρας που ονομάζεται Ζιλ ντε Ρε αντίθετα με τον Μαρκήσιο ντε Σαντ, που εύκολα θα υποστήριζε κανείς ότι ωχριά μπροστά του, είναι ένα πρόσωπο εντελώς άγνωστο στην Ελλάδα.

Πρόκειται για την απολογία του Ζιλ ντε Ρε στο εκκλησιαστικό δικαστήριο της Νάντης που τον καταδίκασε σε θάνατο με αγχόνη και πυρά το 1440. Στην υπόθεση αυτή, το Καλό και το Κακό συνυπάρχουν μέχρι συγχύσεως. Η συγκλονιστική απολογία του Ζιλ Ντε Ρε, ενώπιον της Ιεράς Εξέτασης και η δημόσια εξομολόγηση του, αποτελεί ένα ανελέητο “κατηγορώ”, που τον οδηγεί στην έσχατη ταπείνωση και τον βίαιο εκμηδενισμό.

Τα πρακτικά αυτής της δίκης έχουν σωθεί στο ακέραιο όπως άλλωστε και τα αντίστοιχα της πολιτικής δίκης, που όμως έχουν μικρότερο ενδιαφέρον και μεταφέρθηκαν από τα λατινικά στα γαλλικά από τον Pierre Klossowski. Εκεί είναι συγκεντρωμένα μαζί με τις καταθέσεις των μαρτύρων, ένα αναλυτικό χρονολόγιο, μία μεγάλη εισαγωγή και σημειώσεις του Georges Bataille σε έναν τόμο που κυκλοφόρησε το 1965 με τη δική του εκδοτική επιμέλεια.

Στο κείμενο του Ούγκο Κλάους, που γράφτηκε το 1989, εκτός ίσως από τις επαναλαμβανόμενες αναφορές στη Ζαν ντ’ Αρκ και στους εσωτερικούς μονολόγους, τα όσα εξωφρενικά λέγονται, δεν προέρχονται από την αχαλίνωτη φαντασία του συγγραφέα, χωρίς αυτό να μειώνει με οποιονδήποτε τρόπο τη λογοτεχνική αξία του κειμένου, αλλά είναι πιστή μεταφορά των πρακτικών της εκκλησιαστικής δίκης.

O Georges Bataille  γράφει στο κείμενο του με τίτλο “Το Ιερό Τέρας”:

“Ο Ζιλ ντε Ρε οφείλει τη φήμη του στα εγκλήματά του. Υπήρξε όμως πράγματι όπως υποστηρίχθηκε από τους πιο ειδεχθείς εγκληματίες όλων των εποχών; Το έγκλημα είναι ίδιον αποκλειστικά και μόνο του ανθρώπινου είδους. Αποτελεί όμως, κυρίως την κρυμμένη του όψη, τη μυστική και ανεξιχνίαστη. Το έγκλημα κρύβεται και εκείνο που μας διαφεύγει είναι το πιο φρικτό”.

“Ο Ζιλ ντε Ρε είναι ένας τραγικός εγκληματίας. Η αρχή που διέπει την τραγωδία είναι το έγκλημα και ο εγκληματίας αυτός υπήρξε ίσως περισσότερο από κάθε άλλον ένα πρόσωπο τραγωδίας”.

“Είναι φυσικό το έγκλημα να προτιμά τη νύχτα. Χωρίς αυτήν δεν θα ήταν έγκλημα. Όμως όσο πιο σκοτεινή είναι η νύχτα τόσο η φρίκη της θέλει να βγει στο φως του ήλιου”.

Ο Ζιλ ντε Ρε, που συγκαταλέγεται στους δέκα μεγαλύτερους κατά συρροήν δολοφόνους όλων των εποχών, ονειρεύτηκε ένα ταξίδι δίχως τέλος που θα τον έσωζε. Αρκέστηκε όμως στην πρόθεση. Ακόμα και τις τελευταίες μέρες της ελευθερίας του συνέχιζε να αποκεφαλίζει παιδιά.

Ο Ζιλ Ντε Ρε οδηγήθηκε σε δίκη με κατηγορίες για ανθρωποκτονία, σοδομισμό, συμμετοχή σε αίρεση και άσκηση μαύρης μαγείας. Καταδικάστηκε σε θάνατο δι’ απαγχονισμού και κάψιμο στην πυρά. Στις 26 Οκτωβρίου του 1440, ο Ρε κρεμάστηκε. Το σώμα του διαμελίστηκε, κάηκε και η τέφρα δόθηκε σε συγγενικά πρόσωπα για να ταφεί.

Πεντακόσια χρόνια μετά την εκτέλεση του Ζιλ Ντε Ρε, ιστορικοί αποφάσισαν να ανοίξουν ξανά την υπόθεση, ώστε να επιβεβαιώσουν την ενοχή του, η οποία τον οδήγησε στο θάνατο.  Έπειτα από ενδελεχή έρευνα, ένας δικαστής έκρινε ότι ο Ρε ήταν αθώος για τις δολοφονίες, παρότι ομολόγησε. Όπως τόνισε, ο Ρε είχε γίνει πιθανότατα στόχος άλλων ευγενών, επειδή αρνήθηκε να παραχωρήσει την ιδιοκτησία του. Παρά την απόφαση του δικαστή το 2013, πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν στην ενοχή του.

Συντελεστές

Μετάφραση: Μαρία Ευσταθιάδη

Σκηνοθεσία – Ερμηνεία: Νίκος Χατζηπαπάς

Συμμετοχή: Πάνος Λαμπρίδης

Γλυπτό: Κωστής Παπαδόπουλος

Μουσική Επιμέλεια: Ελίζα Χατζηπαπά

Βοηθός Σκηνοθέτη: Νέλη Αλκάδη

Φωτογραφήσεις: Κλεοπάτρα Σάρλη

Εκτέλεση Κοστουμιών: Λίτσα Κυρίτση

Δημόσιες Σχέσεις: Χρύσα Ματσαγκάνη

Διεύθυνση Παραγωγής: Κατερίνα Βαρδακαστάνη

Βοηθός Παραγωγής – Βοηθός PR: Ράνια Παπαδοπούλου

Παραγωγή: Helix Theatre – Labillusions

Πληροφορίες

HUGO CLAUS

“ΖΙΛ ΚΑΙ Η ΝΥΧΤΑ”

Ταξίδι στη σκοτεινή πλευρά

Θεατρικός Μονόλογος

“Το Ιερό Τέρας” – Η απολογία του Ζιλ Ντε Ρε στην Ιερά Εξέταση

Η παράσταση είναι κατάλληλη άνω των 18 ετών

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ: Κάθε Δευτέρα και Τρίτη  – Ώρα 20:30

από 8 Οκτωβρίου έως 4 Δεκεμβρίου  2018

Τιμές εισιτηρίων:

12 ευρώ

10 ευρώ μειωμένο / Ομαδικά

8 ευρώ ανέργων, Φοιτητικό, Άνω των 65, ΑΜΕΑ.

5 ευρώ ατέλειες

Online αγορά εισιτηρίων:

Public: http://tickets.public.gr/event/zil-kai-i-nyxta-theatro-simeio/

Ticket Services: https://www.ticketservices.gr/event/zil-kai-i-nyxta-theatro-simeio/?lang=el

***Για τις online αγορές εισιτηρίων μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου, ισχύει προσφορά προπώλησης εισιτηρίου γενικής εισόδου με 7 ευρώ.

Θέατρο Σημείο – Κεντρική Σκηνή

Χαριλάου Τρικούπη 4

(Πίσω από το Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Αθήνα

Τηλ. 2109229579

thesemio@otenet.gr

Links παράστασης:

Η σελίδα της παράστασης στο facebook: https://www.facebook.com/zilkaiinychta/

Helix Theatre: https://www.facebook.com/helixtheater/

***

  • Ο Νίκος Χατζηπαπάς σπούδασε θέατρο, κινηματογράφο, σκηνογραφία, ενδυματολογία και γραφικές τέχνες. Το 1979 ίδρυσε την Εταιρεία Δωδεκανησιακού Θεάτρου. Το 1987 ίδρυσε το Μαγικό Θέατρο. Το 1996 ίδρυσε το Helix Action Theatre. Με παραστάσεις του έχει συμμετάσχει σε πολλά διεθνή φεστιβάλ και Ευρωπαϊκές Διοργανώσεις σε Μεγάλη Βρετανία, Πολωνία (Malta Festival), Μπελαρούς, Γαλλία, Ιταλία, Βουλγαρία, Σερβία, Κροατία, Κύπρο, Τουρκία, Αίγυπτο, Ινδία και Κίνα (31o Φεστιβάλ των Εθνών). Την περίοδο 1991-1995 διετέλεσε διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Ρόδου. Από το 1997 – 2000 συνεργάστηκε ως σκηνοθέτης στο Εθνικό Θέατρο. Συνεργάτης της Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης Θεσσαλονίκης και πολλών Περιφερειακών Θεάτρων. Από το 2009 διοργανώνει το Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου στην Αθήνα. Έχει υλοποιήσει τα ευρωπαϊκά προγράμματα Helidra (leader) και το πρόγραμμα Circus as way of life (partner). Εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Πανευρωπαϊκό Νομαδικό Πανεπιστήμιο στο Πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου του Aurillac στη Γαλλία, που πραγματοποιήθηκε το 2008. Tο 2010 συμμετείχε ως προσκαλεσμένος στο Open Street International forum στο Fermo της Ιταλίας. Καλλιτεχνικός διευθυντής της Υποψηφιότητας της Ρόδου (Α και Β φάση), για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2021. Από το 2014 – 2016 διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής και παραγωγός του θεάτρου “Προσκήνιο”. Το 2015 διοργάνωσε το Φεστιβάλ Θεάτρου Βαλίτσας. Έχει σκηνοθετήσει έργα των Σαίξπηρ, Μπεν Τζόνσον, Κρίστοφερ Μάρλοου, Μολιέρου, Κάρλο Γκολντόνι, Άντον Τσέχωφ, Φ. Γκαρθία Λόρκα, Σάμουελ Μπέκετ, Μπεθ Χένλυ, Μισέλ Ντε Γκελντερόντ, Μάικλ Φρέιν, Γιούκιο Μισίμα, Αριστοφάνη, Αισχύλο, Καζαντζάκη, Θεοτοκά, Ζιώγα, Μάτεσι, Μποστ, Σκούρτη, Κεχαΐδη, Μουρσελά, Λυμπεράκη, Ευθυμιάδη, Δωριάδη, Μοντσελέζε, Χουρμούζη κ.α. Είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών και του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου.