Ο “γενναίος δημοσιογράφος” του Αφγανιστάν δολοφονήθηκε από τους Ταλιμπάν

18

Το βράδυ πριν χάσει τη ζωή του, ο Aliyas Dayee δούλευε μέχρι αργά. Αυτό δεν ήταν ασυνήθιστο για τον δημοσιογράφο, ο οποίος δεν είχε πρόβλημα να κοιμηθεί αργά ή να ξυπνήσει νωρίς για ένα ρεπορτάζ.

Εκείνο το βράδυ, τελείωνε ένα ραδιοφωνικό ρεπορτάζ σχετικά με μια επίθεση σε ένα αφγανικό στρατιωτικό σημείο ελέγχου κοντά στο Lashkar Gah στην επαρχία Χελμάντ του Αφγανιστάν, όπου ζούσε.

 

Το αυτοκίνητο του Αλίγιας μετά την έκρηξη

 

Ο Aliyas Dayee, ο οποίος ήταν 33 χρονών, γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Χελμάντ και πέρασε την επαγγελματική του ζωή καλύπτοντας ρεπορτάζ για τη βία μεταξύ του στρατού και των Ταλιμπάν.

Ο Αφγανός δημοσιογράφος, που σκοτώθηκε από βομβιστική επίθεση, είχε δεχθεί απειλές από τους Ταλιμπάν, οι οποίοι τον κατηγορούσαν επειδή κάλυπτε δημοσιογραφικά τις επιχειρήσεις τους, ανακοίνωσε το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW).

 

Selfie

 

Ο 33χρονος Αλίγιας Νταγί, που εργαζόταν στο Radio Liberty, ένα ραδιοφωνικό σταθμό ο οποίος χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ, σκοτώθηκε όταν εξερράγη βόμβα που είχε τοποθετηθεί στο αυτοκίνητό του στην πόλη Λάσκαρ Γκα, όπου τις τελευταίες εβδομάδες μαίνονται σφοδρές συγκρούσεις.

Ο Νταγί είχε καταγγείλει πρόσφατα στο HRW ότι δέχθηκε απειλές για τη ζωή του, με τους Ταλιμπάν να τον απειλούν να σταματήσει να αναφέρεται στις επιχειρήσεις τους, επισήμανε η μη κυβερνητική οργάνωση σε ανακοίνωσή της που δημοσιεύτηκε αργά την Πέμπτη.

 

 

«Οι Ταλιμπάν είχαν ψάξει το σπίτι του, τον είχαν ανακρίνει για τις κινήσεις του, είχαν ζητήσει από τους γείτονές του να τους ενημερώνουν για τη συμπεριφορά του», δήλωσαν στο HRW δημοσιογράφοι που γνώριζαν τον Νταγί.

«Το βράδυ πριν από τον θάνατό του, ο Νταγί είχε στείλει mail σε ένα συνάδελφό του στο οποίο έλεγε ότι πιστεύει πως κινδυνεύει η ζωή του», πρόσθεσε στην ανακοίνωσή του το HRW.

Η βία έχει αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες στο Αφγανιστάν. Υπεύθυνοι είναι κυρίως οι Ταλιμπάν, οι οποίοι με αυτό τον τρόπο προσπαθούν να επηρεάσουν τις ειρηνευτικές συνομιλίες που ξεκίνησαν με την Καμπούλ τον Σεπτέμβριο στην Ντόχα του Κατάρ, αν και προς το παρόν η διαδικασία έχει περιέλθει σε αδιέξοδο.

Η Λάσκαρ Γκα ήταν θέατρο σφοδρών συγκρούσεων τον Οκτώβριο, όταν οι Ταλιμπάν διεξήγαγαν μια ευρεία επιχείρηση με σκοπό να καταλάβουν την πόλη, ωθώντας χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

 

 

Η Χελμάντ, βασικό προπύργιο των ανταρτών, είναι μια από τις επαρχίες όπου τα τελευταία 19 χρόνια έχουν σημειωθεί οι πιο αιματηρές μάχες με τη συμμετοχή των διεθνών στρατευμάτων.

Οι επιθέσεις εναντίον προσωπικοτήτων -δημοσιογράφων, πολιτικών, θρησκευτικών ηγετών, υπέρμαχων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων- έχουν αυξηθεί τους τελευταίους μήνες παρά τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στην Ντόχα.

Σύμφωνα με το HRW, δεκάδες άλλοι δημοσιογράφοι έχουν δεχθεί απειλές από τους Ταλιμπάν. Προς το παρόν καμία οργάνωση δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για την επίθεση εναντίον του Νταγί.

Όπως ανέφερε η ΜΚΟ, στον Νταγί είχαν πει «ξεκάθαρα» ότι δεν πρέπει να γράφει για τις επιχειρήσεις των Ταλιμπάν στη Χελμάντ, ούτε να καταγγέλλει ότι οι αντάρτες «παραβιάζουν τη συμφωνία» που υπέγραψαν τον Φεβρουάριο με τις ΗΠΑ.

 

 

«Ο φόνος του Αλίγιας Νταγί επειδή απλώς έκανε τη δουλειά του στέλνει ένα μήνυμα εκφοβισμού προς τους Αφγανούς δημοσιογράφους που τους λέει ότι το να μιλάνε για τους Ταλιμπάν θέτει τη ζωή τους σε κίνδυνο», επισήμανε η Πατρίσια Γκόσμαν, αναπληρώτρια διευθύντρια του HRW για την Ασία.

«Αυτή η βίαιη δολοφονία ενός δημοσιογράφου δεν είναι τίποτα άλλο από μια εν ψυχρώ εκτέλεση και εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης σε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τους Ταλιμπάν», πρόσθεσε.

Ο Aliyas Dayee ήταν επιμελής καθώς εξέταζε τακτικά το κάτω μέρος του αυτοκινήτου του για εκρηκτικά. Έπεφτε στα τέσσερα για να ελέγξει, ανεξάρτητα από το πόσο σύντομο χρονικό διάστημα το αυτοκίνητο είχε μείνει χωρίς επίβλεψη.

Οι φίλοι του αστειεύονταν ότι ήταν σαν ποντίκι – πάντα σε εγρήγορση, έτοιμος ανά πάσα στιγμή να ξεφύγει από τον κίνδυνο. Οι καταστηματάρχες απέναντι από το σπίτι του Dayee είπαν ότι ήλεγξε το αυτοκίνητο, όπως συνήθως, εκείνο το πρωί.

Αλλά μια μαγνητική βόμβα είχε τοποθετηθεί εσωτερικά στον τροχό, ανέφερε η αστυνομία στην οικογένεια, η οποία ήταν δύσκολο να εντοπιστεί. Πυροδοτήθηκε λίγο μετά την έξοδο του Αλίγιας και του αδελφού του από το σπίτι, σκοτώνοντας τον Dayee και τραυματίζοντας τον αδελφό του, Μουτζτάμπα. Η γυναίκα του Dayee άκουσε την έκρηξη από το σπίτι και βγήκε τρέχοντας.

Η έκρηξη δεν ήταν τυχαία. Ο δημοσιογραφος είχε λάβει πολλές φορές απειλές με την πάροδο των ετών από τους Ταλιμπάν. Τόσες, που οι εργοδότες του στο Radio Free Europe / Radio Liberty (RFE / RL) τον έστειλαν αρκετές φορές στην Καμπούλ για την ασφάλειά του.

 

 

Πρόσφατα, η οικογένειά του προσπάθησε να τον πείσει να μετακομίσει στην πρωτεύουσα. Για μήνες, οι Ταλιμπάν πιέζονταν προς το Λάσκαρ Γκα και τον Οκτώβριο οι μαχητές πλησίαζαν στην πόλη.

Την ημέρα πριν από τη δολοφονία του, ο Dayee έστειλε μήνυμα στον φίλο του Aziz Tassal, δημοσιογράφο της Washington Post τον οποίο γνώριζε 15 χρόνια, για να του εκφράσει την ανησυχία του και να τον ενημερώσει πως σκέφτεται να πάει στην Καμπούλ.

Ο Tassal τον παρότρυνε συχνά να φύγει από το Χελμάντ. «Τρεις ή τέσσερις φορές πήγε στην Ευρώπη για δουλειά, και κάθε φορά τον παρακαλούσα να ρωτήσει τους διευθυντές του αν μπορούσε να μείνει», είπε ο Tassal.

Αλλά ο Dayee αντιστάθηκε. «Το Χελμάντ είναι η ψυχή μου», είπε στον φίλο του. Δεν ήθελε να αφήσει τη μητέρα του, τη σύζυγό του και τη νεαρή κόρη του, ή την αδερφή του και τα παιδιά της τα οποία είχε πάρει υπό την προστασία του όταν σκοτώθηκε ο σύζυγός της.

Πρόσφατα είχε επίσης τοποθετήσει μια μεγάλη σκηνή στον κήπο του για να προσφέρει καταφύγιο σε τέσσερις άλλες συγγενείς που είχαν εκτοπιστεί από τις μάχες.

Ο νεότερος αδερφός του, ο Μουντασίρ Ντάβατ, δεν ήταν στο Χελμάντ την ημέρα που πέθανε ο αδερφός του. Είχε ακολουθήσει τον Dayee στη δημοσιογραφία και ήταν στην Καμπούλ για ένα συνέδριο.

Ήταν πολύ επικίνδυνο να επιστρέψει στο Χελμάντ οδικώς, οπότε ο Ντάβατ δεν μπορούσε να επιστρέψει για να αποχαιρετήσει τον Dayee.

Λίγες μέρες αργότερα, κάθισε και άνοιξε τον φορητό υπολογιστή που είχε εργαστεί ο αδερφός του τη νύχτα πριν από τον δολοφονική επίθεση. Στην οθόνη ήταν το λογισμικό επεξεργασίας ήχου του Dayee, ανοιχτό στο τελευταίο ρεπορτάζ. Ο Ντάβατ πάτησε το κουμπί και άκουσε για άλλη μια φορά τη ζεστή φωνή του αδελφού του, που μιλούσε με έναν ηλικιωμένο άντρα ο οποίος είχε εκτοπιστεί από μια επίθεση εκείνη την ημέρα.

«Το σώμα μου έτρεμε όταν πάτησα το κουμπί», είπε ο Ντάβατ. «Ήταν η τελευταία του δουλειά. Η τελευταία του φωνή». Όταν τελείωσε τη δουλειά του, σταμάτησε προσεκτικά την εγγραφή και άφησε το λογισμικό ανοιχτό.

  • Φωτογραφίες: ANDREW QUILTY