Επιμέλεια: Παναγιώτης Μήλας
«Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, με ύφος στέρεο και ρωμαλέο […] και μια πηγαία περιγραφική διάθεση, συνθέτει ζωντανές εικόνες των χωριών και της σκληρής ζωής των θαλασσινών. Ρητορικός, γεμάτος επίθετα, και σχήματα λόγου παρουσιάζει την ελληνική επαρχία της εποχής του, ψυχογραφώντας τους ξωμάχους και τους ναυτικούς ή ζωντανεύει ιστορίες από τους ελληνικούς αγώνες. Μα, πίσω από τις διηγήσεις του, υπάρχει πάντα η ιδέα της δημιουργίας ενός νεοελληνικού μύθου και μιας νέας ελληνικής πραγματικότητας».
Τα παραπάνω λένε οι σημειώσεις που είχα από τη διδασκαλία του γυμνασιάρχη μας στο ΣΤ’ Γυμνάσιο Αρρένων της Αθήνας, Kώστα Στεργιόπουλου.
Από τότε αναζητούσα κάθε τι που είχε σχέση με το έργο του Καρκαβίτσα. Ευτυχώς τον Πελοποννήσιο λογοτέχνη τον ανακάλυψαν και στο θέατρο. Φέτος σε δυο παραστάσεις:
-Η μία ήταν «Ο ζητιάνος» από τη Θεατρική Ομάδα «anima».
-Η δεύτερη, ο «Κρυφός καημός» από τη Θεατρική Ομάδα «Tou senpleman». Αυτή η παρουσίαση του έργου του Καρκαβίτσα γίνεται στον Τεχνοχώρο Φάμπρικα.
Να θυμίσω ότι ο Καρκαβίτσας γεννήθηκε στα Λεχαινά, στις 12 Μαρτίου του και πέθανε από φυματίωση του λάρυγγα στο Μαρούσι στις 24 Οκτωβρίου του 1922, σε ηλικία 57 ετών, πικραμένος για την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας με τη Μικρασιατική καταστροφή, που την είδε να συμβαίνει λίγο πριν από το θάνατό του.
Ο Καρκαβίτσας υπήρξε ένας από τους τρεις μεγάλους εκπροσώπους της ηθογραφίας, μαζί με τους Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και Γεώργιο Βιζυηνό και ο κατ’ εξοχήν εκπρόσωπος του νατουραλισμού στη νεοελληνική λογοτεχνία.
Ασχολήθηκε με επιτυχία με όλα τα είδη του γραπτού λόγου εκτός από θεατρικά έργα: διηγήματα, μυθιστορήματα, ποίηση, μελέτες, χρονογραφήματα, ιστορικά σημειώματα, ιστορικά ανέκδοτα, παιδικά βιβλία. Επίσης, συνεργάστηκε με τα μεγαλύτερα λογοτεχνικά περιοδικά της εποχής του, καθώς και με εφημερίδες στις οποίες προμήθευε πλήθος άρθρα που αφορούσαν τις συνήθειες και τα γνωρίσματα των διαφόρων τόπων της Ελλάδας.
Τα πιο διάσημα έργα του είναι το μυθιστόρημα «Ο ζητιάνος», και η συλλογή διηγημάτων «Λόγια της πλώρης», δύο έργα με τα οποία ο Καρκαβίτσας κατέκτησε μια θέση στους κορυφαίους της νεοελληνικής πεζογραφίας. Αυτά τα δυο έργα έχουν μεταφραστεί και εκδοθεί σε πολλές χώρες του εξωτερικού, αυτοτελώς καθώς και σε ανθολογίες νεοελληνικής πεζογραφίας.
Στρατιωτικός γιατρός στο επάγγελμα, αποστρατεύτηκε λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας — έπασχε στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του από φυματίωση — το 1920, με το βαθμό του αρχίατρου. Ασχολήθηκε ενεργά και με την πολιτική ζωή του τόπου, συμμετέχοντας στο εκστρατευτικό σώμα που πήγε στην Κρήτη κατά την Kρητική Eπανάσταση του 1897, στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912–1913, στο Κίνημα στο Γουδί κ.α.
Το 1883 τελειώνοντας το γυμνάσιο γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, περισσότερο λόγω της ανάγκης του για ένα σταθερό και προσοδοφόρο επάγγελμα παρά λόγω έφεσης προς αυτήν την επιστήμη.
Εξάλλου εκείνα τα χρόνια, σφοδρά ερωτευμένος με μια συντοπίτισσά του, τη Γιούλη, έπρεπε να έχει ένα επάγγελμα που θα εξασφάλιζε τη ζωή της Γιούλης για να μπορέσει να την παντρευτεί. Κατά τη διάρκεια της φοιτητικής του ζωής στην Αθήνα, εισχώρησε στον πνευματικό κόσμο της εποχής και γνωρίστηκε με λογοτέχνες όπως τον Παλαμά και τον Ξενόπουλο. Από το 1885 άρχισε να δημοσιεύει διηγήματα και νουβέλες σε λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες, αλλά και άρθρα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις και λαογραφικά κείμενα».
Το διήγημα «Κρυφός καημός» γράφτηκε το 1885 και δημοσιεύτηκε στις 26 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, στο περιοδικό «Εβδομάς» με τίτλο «Ο Χρύσανθος».
***
Τι θα δούμε στον Τεχνοχώρο Φάμπρικα
Η θεατρική ομάδα Tou Senpleman – μετά τον Νοέμβριο του 2017, όπου στο πλαίσιο του 5ου Handmade and Recycled Theater Festival, απέσπασε το βραβείο του κοινού – παρουσιάζει και πάλι το διήγημα του Ανδρέα Καρκαβίτσα «Κρυφός καημός» αυτή τη φορά στον Τεχνοχώρο Φάμπρικα. Το έργο ανέβηκε και στη Θεσσαλονίκη τον Ιανουάριο του 2018 στο Studio 29A.
Όταν η Χρυσή γίνεται Χρύσανθος
«Θέλω να είσαι άντρας! Καλά κι εγώ το ‘θελα μα πως; Που θα βρεθεί η ασημόβεργα της μάγισσας που να αλλάζει τη γυναίκεια φύση όπως αλλάζει σε κάρβουνα τους θησαυρούς στα παραμύθια;…»
Πριν από το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 υπάρχει ανάγκη ανδρών για την απελευθέρωση του γένους και τη δημιουργία ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Η τελευταία ελπίδα μίας πολύτεκνης οικογένειας να προσφέρει ένα μέλος της στην επανάσταση πεθαίνει με τη γέννηση ενός ακόμα θηλυκού. Ο πατέρας αποφασίζει να μεγαλώσει το κορίτσι σαν αγόρι. Η Χρυσή γίνεται Χρύσαντος και γίνεται «προσφορά» στην επανάσταση.
Το έργο εστιάζει στη θέση της γυναίκας και τη μη δυνατότητα επιλογής. Ο πατέρας χρησιμοποιώντας αυτή του την ιδιότητα (του δημιουργού μιας ανθρώπινης ζωής) διαπράττει ύβρη, καθώς αρνείται το φύλο του παιδιού του και επιλέγει ο ίδιος να το αλλάξει. Η κόρη ως ασθενέστερο φύλο υποτάσσεται στην εξουσία του πατέρα και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να γίνει αυτοσκοπός η ικανοποίηση του “δημιουργού” της, αφού του χρωστά τη ζωή της. Η κοπέλα γαλουχήθηκε ώστε να αντέξει τον Θεό του πολέμου μέσα από τις συνεχείς κτηνωδίες και μάχες του 1821. Δεν έχει όμως διαμορφώσει αντιστάσεις για έναν άλλο, εξίσου, ισχυρό Θεό, το Θεό του Έρωτα .Τι συμβαίνει όταν εμφανίζεται; Είναι ικανή μια κοπέλα να πάει ενάντια στη φύση της για να εκπληρώσει τις επιθυμίες του πατέρα της;
***
Πληροφορίες για την παράσταση
«Κρυφός καημός»
Του Ανδρέα Καρκαβίτσα
Παίζουν: Πέλια Γιαννουλάτου, Ηλιάνα Μπαφέρου
Σκηνοθεσία: Νίκη Δουλγεράκη
Σκηνικά/Κοστούμια: Tou senpleman
Σχεδιασμός φωτισμού: Παναγιώτης Δημουλέας
Φωτογραφίες: Χριστίνα Σαρλάμη – Γιάννης Πουλημένος
Επικοινωνία: Ανδρονίκη Τσατσαρώνη
Διάρκεια παράστασης: 45 λεπτά
Κάθε Σάββατο μέχρι τις 3 Μαρτίου 2018
Στις 7 μ.μ.
***
Είσοδος με ελεύθερη συνεισφορά
Απαραίτητη η τηλεφωνική κράτηση: 6945-21.37.38
«Τεχνοχώρος Φάμπρικα»
Μεγάλου Αλεξάνδρου 125 και Ευρυμέδοντος
Σταθμός μετρό «Κεραμεικός»
