***
O Νίκος Καζαντζάκης, το 1919 ήταν γενικός διευθυντής στο Υπουργείο Προνοίας. Ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος τον έστειλε ως αρχηγό της αποστολής στον Καύκασο, για να περισυλλέξει τους 150.000 εκεί Έλληνες.
Ο Καζαντζάκης δέχθηκε την αποστολή αυτή και εξήγησε τον λόγο της αποδοχής στην παρακάτω περικοπή από την «Αναφορά στον Γκρέκο»:
«Πόνεσα την αιώνια σταυρωμένη ράτσα μου, που κινδύνευε πάλι στο προμηθεϊκό βουνό του Καυκάσου. Δεν ήταν ο Προμηθέας, ήταν η Ελλάδα καρφωμένη πάλι από το κράτος και τη βία στον Καύκασο… Έφυγα από την Ιταλία, πέρασα από την Αθήνα, πήρα μαζί μου μια δεκαριά διαλεχτούς συνεργάτες, κι έφυγα για τον Καύκασο, να δω από κοντά πώς θα μπορέσουν να σωθούν χιλιάδες ψυχές. Από το Νότο οι Κούρδοι πετάλωναν όσους Έλληνες έπιαναν κι από το Βορρά οι Μπολσεβίκοι κατέβαιναν με φωτιά και τσεκούρι· και στη μέση οι Έλληνες του Μπατούμ, του Σοχούμ, της Τιφλίδος, του Καρς, κι όλο στένευε γύρω από το λαιμό τους η θηλιά, και περίμεναν, γυμνοί, πεινασμένοι, άρρωστοι, το θάνατο»…
