Του Παναγιώτη Μήλα
Πάντα από ένα δελτίο Τύπου για μια καλλιτεχνική εκδήλωση, γεννιούνται ιδέες. Αυτό συνέβη και σε μένα στο δελτίο για το έργο «Πεπρωμένο φυγείν…».
Πρόκειται για μια παράσταση που θα ανέβει την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου 2026, στην παλιά Λυρική Σκηνή, στην οδό Ακαδημίας.
Από αυτό το δελτίο Τύπου μου έκαναν εντύπωση οι φωτογραφίες της Νεφέλης Μπερή, η οποία υπογράφει τη μουσική της παράστασης.
Ήταν φωτογραφίες από ένα νέο όμορφο κορίτσι που αντί να τη δείχνουν τελικά …την κρύβουν.
Μου έκανε εντύπωση που η Νεφέλη αντί να προβάλει τα νιάτα και την ομορφιά της επέλεξε να περιοριστεί απλώς στην υποστηρικτική της θέση. Αυτός ήταν ο δεύτερος λόγος που με κέντρισε.
Η επιλογή της Νεφέλης μου θύμισε τη μεγάλη προσφορά που έχει σε μια χορωδία αυτός που κάνει δεύτερη φωνή. Αυτός που κάνει «σεκόντο». Αυτός που τελικά δημιουργεί την αρμονία στον ήχο.
Διαβάζοντας μάλιστα το βιογραφικό της ένιωσα χαρά όταν έμαθα πως η Νεφέλη διάλεξε την Ολλανδία ως τόπο για να συγκεντρωθεί και να δημιουργήσει. Την Ολλανδία που είναι μια χώρα με υψηλό επίπεδο ευημερίας και σταθερότητας. Μια χώρα που φημίζεται για την ελεύθερη κοινωνική πολιτική της και στην οποία η καθημερινότητα περιλαμβάνει πολλές κοινωνικές δραστηριότητες, όπως φεστιβάλ, συναυλίες και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Ένιωσα επίσης έκπληξη όταν είδα πως η Νεφέλη με την απλή προσθήκη ενός γράμματος στο όνομά της προσπάθησε και κατάφερε να δημιουργήσει έναν νέο δικό της ελεύθερο κόσμο.
Άμεσα λοιπόν την αναζήτησα για μια συνέντευξη. Συναντηθήκαμε πριν από μια πρόβα στο ιστορικό κτήριο της παλιάς Λυρικής Σκηνής. Σ’ αυτό που σήμερα ονομάζεται Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας».
Καλησπέρα Νεφέλη, λίγο πριν πας για την πρόβα θέλω να μου πεις ποια είναι η πρώτη σου μνήμη τραγουδιού;
*Η πρώτη μου ανάμνηση είναι να είμαι με τη μαμά μου στο αμάξι και να γυρνάμε από τον παιδικό σταθμό, τραγουδώντας μαζί το «Εις τον αφρό της θάλασσας», ενώ μου μάθαινε πώς να κάνω δεύτερη φωνή. Είχα μεγάλο ενθουσιασμό που έμαθα να της κάνω αρμονίες και αυτό σύντομα έγινε εμμονή. Έφτασα στο σημείο να της ζητάω συνέχεια, με το ψεύδισμα της ηλικίας μου:
«Να πούμε το ειθ τον αφρό τηθ θάλαθθαθ, μαμά;»
Η μητέρα σου δηλαδή σε έβαλε στον δύσκολο δρόμο της δεύτερης φωνής. Της φωνής που τελικά δημιουργεί την αρμονία στον ήχο.
*Έτυχε να μεγαλώσω σε μία οικογένεια μουσικών και να έρθω σε επαφή με το τραγούδι και τη μουσική από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου και είμαι πολύ ευγνώμων για αυτό.
Είδα πως στο όνομά σου πρόσθεσες ένα γράμμα. Τι σε οδήγησε να δημιουργήσεις τον κόσμο της NEFLELI;
*Το 2020, έπειτα από τρία χρόνια που είχα αρχίσει δειλά να ασχολούμαι με τη μουσική παραγωγή, περνούσα πάρα πολύ χρόνο στον υπολογιστή, φτιάχνοντας ιδέες και τραγουδώντας. Με αφορμή ένα πρότζεκτ της σχολής στην οποία φοιτούσα τότε, ξεκίνησα να φτιάχνω ένα κομμάτι με σκοπό να έχει κάτι δυστοπικό και σκοτεινό.
Καθώς το έγραφα, συνειδητοποίησα πως αυτό ταίριαζε πολύ περισσότερο σε εμένα παρά στο ίδιο το πρότζεκτ της σχολής. Έτσι το κράτησα.
Από αυτό προέκυψε και το πρώτο κομμάτι που άνοιξε αυτό το νέο, ηλεκτρονικό σύμπαν για μένα. Ήταν και η πρώτη μου μουσική κυκλοφορία, με τίτλο «Go Back To Them». Εκείνη την περίοδο είχε μόλις ξεκινήσει η εποχή του covid και της απομόνωσης και, σε συνδυασμό με μια αναποδιά κατά την οποία έχασα όλη τη μουσική που είχα παράξει τα προηγούμενα χρόνια, αναγκάστηκα να ξεκινήσω από την αρχή.
Δημιούργησα νέες ιδέες και, μετά από κάποιους μήνες, συνειδητοποίησα πως όλες μαζί διαμόρφωναν έναν ήχο και έναν κόσμο. Έτσι κυκλοφόρησα τον πρώτο μου δίσκο με τίτλο «I Breathe» και άρχισα να συνδέομαι με αυτή την περσόνα που δημιουργούσε κάτι παράξενο και πρωτόγνωρο για μένα. Η χρήση ενός διαφοροποιημένου ονόματος από το δικό μου με βοήθησε να νιώσω πιο άνετα με τις νέες υφές που χρησιμοποίησα τότε και συνεχίζει μέχρι σήμερα να μου προσφέρει την ελευθερία να δημιουργώ όπως θέλει η NEFLELI.
Ζεις και εργάζεσαι εκτός συνόρων ελληνικών. Ήταν μονόδρομος η επιλογή αυτή;
*Ζω στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας από το 2017. Ήμουν 20 χρονών όταν αποφάσισα πως χρειαζόμουν μια απόσταση από ό,τι με καθόριζε στον τόπο που ζούσα τότε, την Αθήνα. Τόσο συμβολικά όσο και πρακτικά, ήθελα να ανακαλύψω με ελευθερία τα ενδιαφέροντά μου και τον εαυτό μου.
Μέχρι τα 20 μου είχα μια πολύ συγκεκριμένη κατεύθυνση, η οποία ένιωθα πως με περιόριζε και με μπέρδευε. Είχα εγκλωβίσει τον εαυτό μου σε έναν ρόλο με αποτέλεσμα να μην μπορώ να δω καθαρά τι με ενδιαφέρει και πώς θέλω να το δοκιμάσω. Έτσι, με βάση όλα αυτά, θα έλεγα πως για μένα ήταν μονόδρομος.
Επέλεξες μια χώρα που φημίζεται για την ελεύθερη κοινωνική πολιτική της…
*Κοιτώντας πίσω, χαίρομαι που έκανα αυτή την επιλογή σε μια ηλικία όπου η αντίληψη του φόβου και των συνεπειών δεν ήταν αρκετή για να με αποθαρρύνει. Μάζεψα χρήματα δουλεύοντας σεζόν σε ένα κάμπινγκ και μετακόμισα. Και πραγματικά, ευχαριστώ τον εαυτό μου για αυτό γιατί τα χρόνια που πέρασα εδώ με έκαναν να ανακαλύψω πάρα πολλά πράγματα για μένα και να πάρω μία πορεία που θεωρώ δεν θα είχα ανακαλύψει αν δεν είχα φύγει.
Τι θα ήθελες να ακούσει το κοινό από τη δική σου μουσική;
*Αυτό το διάστημα ασχολούμαι έντονα με την ολοκλήρωση του δεύτερου δίσκου μου. Όπως και ο πρώτος, έτσι και αυτός στην αρχή με τρόμαξε αρκετά ως προσέγγιση. Παρ’ όλα αυτά, αποφάσισα να εμπιστευτώ το ένστικτό μου και να μη φοβηθώ να μοιραστώ πράγματα στα οποία έχω αφιερώσει πολύ χρόνο και ενέργεια – πράγματα που τελικά αγάπησα και στα οποία έδωσα πολλά από εμένα.
Θα ήθελα, λοιπόν, το κοινό να δώσει μια ευκαιρία στον επερχόμενο δίσκο μου. Ήδη μπορεί να ακούσει το πρώτο κομμάτι που έχω κυκλοφορήσει, με τίτλο «Σιγά Σιγά», το οποίο πραγματεύεται τη νυχτερινή δυσφορία, τον πανικό, την άρνηση και τον φόβο της ανυπαρξίας. Μία από τις εικόνες που φαντάστηκα δημιουργώντας το, είναι μια παρέα που χορεύει και το τραγουδάει μαζί, δυνατά, χωρίς ντροπή.
Στο «Πεπρωμένον φυγείν…», για το οποίο έγραψες μια πρωτότυπη ηλεκτρονική σύνθεση, οι ηρωίδες Κασσάνδρα, Ανδρομάχη και Ελένη συνομιλούν με το κοινό; Οι ιστορίες τους συνδέονται διαχρονικά με το σήμερα;
*Η Κασσάνδρα, η γυναίκα που λέει μία αλήθεια αλλά δεν εισακούγεται.
Η Ανδρομάχη, η γυναίκα που κρατάει τον κόσμο όρθιο ενώ όλα καταρρέουν.
Η Ελένη, η γυναίκα που η ομορφιά της φορτώνεται με ενοχή και ευθύνη.
Δυστυχώς, τίποτα από αυτά δεν έχει πάψει να είναι γνώριμο σε μία θηλυκότητα ακόμη και σήμερα. Γι’ αυτό και συνδέθηκα άμεσα και χωρίς κόπο με τα συναισθήματα των δύο δραματουργών της παράστασης, της Μάρθας Τομπουλίδου και της Elisa Barbessi. Με εμπνέει βαθιά η δύναμη αυτής της ομάδας, γιατί μου αποδεικνύει πως τα πράγματα μπορούν να συμβαίνουν με σεβασμό, με χώρο για έκφραση, με ευαισθησία και μοίρασμα.
Τέτοιου είδους συνεργασίες μπορούν, για μένα, να επουλώσουν οποιοδήποτε τραύμα αφήνει πάνω μου η ταμπέλα «γυναίκα». Η Κασσάνδρα, η Ανδρομάχη και η Ελένη είναι σύμβολα του γυναικείου τραύματος και οι ομοιότητες που έχουμε μαζί τους είναι τόσο έντονες, που επιβεβαιώνουν τη δύναμη της μεταφοράς του από γενιά σε γενιά. Νιώθω ότι οι ιστορίες τους δεν ανήκουν στο παρελθόν· ανήκουν σε κάθε εποχή που οι γυναίκες καλούνται να αντέξουν, να σωπάσουν ή να φύγουν.
Όσα συνέθεσα για αυτή την παράσταση – που θα δούμε στις 10 Φεβρουαρίου, στο Δημοτικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» – περιέχουν τη φωνή μου και για μένα η φωνή είναι κάτι βαθιά σωματικό. Κουβαλά μνήμη, ύλη, συνέχεια. Με αυτή την έννοια, νιώθω πως υπάρχει μια φυσική συγγένεια με αυτές τις μορφές, σαν κάτι από τη δική τους εμπειρία να περνά ακόμα μέσα από το σώμα μου και τους ήχους που παράγει.
Ποια είναι η συμβουλή ενός δικού σου δασκάλου που δεν ξεχνάς ποτέ κι αν επρόκειτο να δώσεις μια δική σου «συμβουλή» για κάποιον που ξεκινά τώρα, ποια θα ήταν;
*Ένας από τους πιο όμορφους δασκάλους που γνώρισα στην Ολλανδία, κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στο Jazz & Pop τραγούδι, είναι ο Harjo Pasveer. Έχει την απόλυτη ποιότητα δασκάλου και μέντορα και έχει αφιερώσει τη ζωή του στη διδασκαλία.
Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μου έμαθε είναι να μην αντιμετωπίζω τη διδασκαλία κανενός ως αυθεντία, αλλά ως γνώμη – μια γνώμη που μπορεί να μου φανεί χρήσιμη ή και όχι, και αυτό είναι δική μου απόφαση. Παρόλο που ακούγεται αυτονόητο, είναι μια αντιδημοφιλής προσέγγιση. Σε πολλά εκπαιδευτικά πλαίσια, οι φοιτητές μαθαίνουν το ακριβώς αντίθετο, με αποτέλεσμα να κουβαλούν για χρόνια το βάρος της αυθεντίας των δασκάλων τους ή να χρειάζονται μεγάλη προσπάθεια για να απομακρυνθούν από αυτή.
Για μένα, είναι πολύ ωφέλιμο όταν ο δάσκαλος καθοδηγεί τον φοιτητή με βάση αυτό που ήδη βλέπει, τον παροτρύνει να κάνει το δικό του ταξίδι στην τέχνη και τον διδάσκει με βάση αυτό. Σε δεύτερη μοίρα έρχονται η μετάδοση της γνώσης και η τεχνική. Αναγνωρίζω μέχρι σήμερα πως μια απλή πρόταση και ο τρόπος διδασκαλίας αυτού του ανθρώπου στάθηκαν καθοριστικές για να μάθω να βρίσκω τη δική μου δύναμη και κατεύθυνση, με ειλικρίνεια και καθαρότητα.
Σε όποιον ξεκινά τώρα, θα έλεγα πως δεν υπάρχει σωστή σειρά ή σωστός τρόπος. Για τον καθένα λειτουργεί κάτι διαφορετικό. Είναι σημαντικό να φιλτράρουμε με ψυχραιμία τις πολλές γνώμες που μας περιτριγυρίζουν για το πώς «πρέπει» να πορευόμαστε. Να δίνουμε πρώτα χώρο στον εαυτό μας, να δημιουργούμε χωρίς φόβο για το «λάθος» και να εμπιστευόμαστε τα αυθόρμητα ένστικτά μας.
Έτσι μπορεί κανείς να χτίσει έναν εαυτό που απορροφά τον κόσμο γύρω του χωρίς να απειλείται συναισθηματικά και χωρίς να μπαίνει σε διαδικασία σύγκρισης. Κι εγώ ακόμη προσπαθώ να τα θυμάμαι όλα αυτά καθημερινά. Νιώθω όμως τυχερή που άκουσα, από μια «αυθεντία», την πιο σημαντική συμβουλή: να εμπιστεύομαι πρώτα εμένα.
Νεφέλη, σε ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή τη συνομιλία που θα μπορούσα να την χαρακτηρίσω και ως μάθημα ζωής.
Κι εγώ ευχαριστώ το Catisart για τη φιλοξενία.
***
«Πεπρωμένον φυγείν…». Ομηρικές ηρωίδες σε ιταλικές καντάτες του 17ου αιώνα στο Ολύμπια
