Τον Σεπτέμβριο του 1941, κοντά στο Κίεβο, έλαβε χώρα μία από τις ταχύτερες και πιο βάναυσες σφαγές του Ολοκαυτώματος. Το όνομά της παρέμεινε για πάντα συνδεδεμένο με ένα φαράγγι: το «Μπάμπι Γιαρ». Μετά τη γερμανική κατοχή της πόλης, οι Ναζί διέταξαν τον εβραϊκό πληθυσμό να παρουσιαστεί με τα χαρτιά και τα υπάρχοντά του. Πολλοί πίστευαν ότι επρόκειτο για μετεγκατάσταση. Στην πραγματικότητα, ήταν μια προσεκτικά προετοιμασμένη παγίδα. Στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου, σχεδόν 34.000 Εβραίοι άνδρες, γυναίκες και παιδιά οδηγήθηκαν στην άκρη του φαραγγιού. Εκεί, οι κινητές μονάδες εξόντωσης – τα Einsatzgruppen – με τη συνενοχή των ντόπιων συνεργατών, ανάγκασαν τα θύματα να γδυθούν. Στη συνέχεια, οικογένεια κατά οικογένεια, πυροβολήθηκαν. Τα σώματα στοιβάζονταν το ένα πάνω στο άλλο, σχηματίζοντας στρώσεις νεκρών ανθρώπων στον πυθμένα του φαραγγιού. Η δολοφονία διαπράχθηκε με βιομηχανική ψυχρότητα: χωρίς θαλάμους αερίων, χωρίς στρατόπεδα, μόνο όπλα, πυρομαχικά και σιωπή. Το Μπάμπι Γιαρ δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος αυτού που έχει ονομαστεί «Ολοκαύτωμα με σφαίρες», η μέθοδος που χρησιμοποιούσαν οι Ναζί στην Ανατολική Ευρώπη πριν από τη συστηματική ίδρυση των στρατοπέδων εξόντωσης. Τους μήνες και τα χρόνια που ακολούθησαν, το ίδιο φαράγγι συνέχισε να δέχεται θύματα: Ρομά, Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου, πολιτικοί αντίπαλοι και Ουκρανοί εθνικιστές εκτελέστηκαν εκεί. Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων εκτιμάται σε πάνω από εκατό χιλιάδες. Για δεκαετίες, ο χώρος είχε σκόπιμα σιωπήσει. Υπό το σοβιετικό καθεστώς, δεν επιτρεπόταν κανένα μνημείο που να αναγνωρίζει ρητά τα θύματα του Εβραϊσμού. Η χαράδρα γέμισε με χώμα και μπετόν και μετατράπηκε σε πάρκο, σαν να μπορούσε η γη να σβήσει τα γεγονότα. Η μνήμη επέζησε, όχι μέσα από μνημεία, αλλά μέσα από μαρτυρίες, ποιήματα και αποσπασματικές αναμνήσεις. Σήμερα, το Μπάμπι Γιαρ αντιπροσωπεύει πολύ περισσότερα από μια απλή σφαγή: είναι ένα σύμβολο του βάθους της απανθρωποποίησης, όταν το μίσος γίνεται πολιτικό και ο θάνατος μια απλή διοικητική διαδικασία. Μια βάναυση υπενθύμιση ότι η γενοκτονία δεν απαιτεί πάντα την καταστροφή μέσω εργοστασίων. Μερικές φορές, ένα φαράγγι γεμάτο όπλα και η εντολή να κοιτάξει κανείς αλλού είναι αρκετά.
Πηγή:
