Η 101η επέτειος των γενεθλίων του Μίκη Θεοδωράκη και τα 60χρονα από την πρώτη παρουσίαση του κύκλου τραγουδιών «Μαουτχάουζεν» τιμήθηκαν με την προβολή της ταινίας «Mauthausen».
Η πολυβραβευμένη ταινία της κινηματογραφικής εταιρείας «Syllipsis» έχει την υπογραφή των σκηνοθετών Αρίσταρχου Παπαδανιήλ και Παναγιώτη Κουντουρά.
Η προβολή έγινε στον θερινό κινηματογράφο «Λαΐς», στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, την Τετάρτη 29 Ιουλίου 2026.
Τιμήθηκε με αυτόν τον τρόπο ο κορυφαίος Έλληνας δημιουργός και αγωνιστής Μίκης Θεοδωράκης (1925 – 2021).
Το μεγάλου μήκους κινηματογραφικό έργο, διάρκειας 91 λεπτών, έχει μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και τον πιο προσωπικό αδημοσίευτο μονόλογο του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Η ταινία γυρίστηκε στο πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης Μαουτχάουζεν της Αυστρίας, σε σκηνοθεσία Παναγιώτη Κουντουρά και Αρίσταρχου Παπαδανιήλ.
Ερμηνεύουν οι τελευταίοι ερμηνευτές έργου του Μίκη Θεοδωράκη, με την άδεια του συνθέτη, Αρίσταρχος Παπαδανιήλ (φωνή) και Άρης Ζέρβας (βιολοντσέλο).
Κατά τη διάρκεια της τιμητικής εκδήλωσης προβλήθηκε και η μικρού μήκους ταινία «ΙΝΤΕ8Λ» (8’, 2024), σε σκηνοθεσία Αρίσταρχου Παπαδανιήλ, Γιάννη Χλεμπάκου.
Πρόκειται για το τελευταίο κινηματογραφικό έργο με μουσική Μίμη Πλέσσα. Είναι αφιέρωμα στον ιστορικό κινηματογράφο «Ιντεάλ», στον οποίο πήγαινε ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, ο ποιητής του «Τι ωραία που είναι η αγάπη μου» για να δει πολλές φορές την ταινία «Η ζωή είναι ωραία» του Ρομπέρτο Μπενίνι.
***
Θυμίζουμε ότι το 2026 είναι η χρονιά που συμπληρώθηκαν 60 χρόνια από την κυκλοφορία του μνημειώδους ποιητικού χρονικού «Μαουτχάουζεν» του Ιάκωβου Καμπανέλλη (Δεκέμβριος 1965) και του αριστουργηματικού κύκλου τραγουδιών «Η Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν» σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και ποίηση Ιάκωβου Καμπανέλλη (1966).
Το «MAUTHAUSEN», των Παπαδανιήλ και Κουντουρά τίμησε και θύμισε τις κορυφαίες κινηματογραφικές καταβολές του Μίκη Θεοδωράκη («Ζορμπάς», «Ζ», «Σέρπικο», «Ηλέκτρα») και του Ιάκωβου Καμπανέλλη («Στέλλα», «Ο Δράκος», «Κορίτσια στον Ήλιο»).
Μια ποιητική μαρτυρία, ένα αντιπολεμικό μιούζικαλ και ψυχολογικό θρίλερ είναι το «MAUTHAUSEN» το οποίο θεματολογικά βρίσκεται σε διάλογο με τα πρόσφατα κινηματογραφικά έργα «Νυρεμβέργη», «Μάρκο: Μια Επινοημένη Αλήθεια», «Ρίφενσταλ: Στην καρδιά του Τρίτου Ράιχ», «Οπενχάιμερ» και «Ζώνη Ενδιαφέροντος».
Ο Αρίσταρχος Παπαδανιήλ στην εισαγωγική του ομιλία παρουσίασε – σε συνεργασία με την υπεύθυνη αρχείου, μουσικολόγο κα Βάλια Βράκα – φωτογραφικό υλικό και δημοσιεύματα από το πλούσιο αρχείο «Μίκη Θεοδωράκη» της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη», όπως εμφανίζονται στο site «Μελοδύσσεια» (melodisseia.gr).
Αποκάλυψε επίσης στο κοινό δημοσίευμα εφημερίδας από την πρώτη βιβλιοπαρουσίαση του έργου.
Το δημοσίευμα έγραφε: «Εξάλλου ενδέχεται να συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα και η προβολή ενός ντοκιμαντέρ από τη ζωή στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως», συμπεραίνοντας ότι ήδη από τη γέννηση του χρονικού και κύκλου Μαουτχάουζεν απασχολούσε τον Ιάκωβο Καμπανέλλη η αναγκαιότητα ενός οπτικοακουστικού έργου που θα συμπληρώνει και αποκαλύπτει την αφήγηση.
Τελικά ένα όραμα, έγινε πράξη, 55 χρόνια μετά, αρχικά με τη μικρού μήκους «MAUTHAUSEN: Άμα Τελειώσει ο Πόλεμος» (6’, 2021) και κατόπιν με την ανάπτυξή της στη μεγάλου μήκους ταινία MAUTHAUSEN (91’, 2023), που παρουσιάζει το κύκνειο «Άσμα Ασμάτων» του Μίκη Θεοδωράκη και το αδημοσίευτο όνειρο ζωής του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Οδοιπορικό Μαουτχάουζεν: Μάιος 1988», γυρισμένο στο πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης Μαουτχάουζεν ανήμερα της Ημέρας Μνήμης Απελευθέρωσης.
***
Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία της η πρόεδρος της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, Μαρία Κομνηνού. Παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, η πρόεδρος της ΑΣΙΦΑ ΕΛΛΑΣ Ελληνικής Ένωσης Κινουμένων Σχεδίων Κλεοπάτρα Κοραή και τα μέλη ΔΣ Άννα Οικονόμου, Δημήτρης Αρμενάκης, και ο ΓΣ Δημήτρης Μπέλλος, η σκηνοθέτις – ηθοποιός Άντζελα Μπρούσκου, οι σκηνοθέτες Γιάννης Σακαρίδης, Άννα Αντωνοπούλου, Γιώργος Σπυρίδης, η επικεφαλής του προγράμματος Cinematherapy, ψυχοθεραπεύτρια Ντενίς Νικολάκου, οι συνθέτες Τάσος Ιωαννίδης, Φένια Χρήστου, οι μουσικολόγοι Πάρις Κωνσταντινίδης, Κατερίνα Γιαμπουρά, ο ποιητής-κριτικός Δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας, ο συγγραφέας Νίκος Χρυσός, ο εικαστικός-ποιητής Βασίλης Καψής, η ζωγράφος-εκπαιδευτικός Λένα Γεννάτου, οι δημοσιογράφοι Νόρα Ράλλη, Γιώργος Μητρόπουλος, Αριάδνη-Σοφία Κούρη, ο σκιτσογράφος Γιάννης Αντωνόπουλος, ο δισκογραφικός παραγωγός Αντώνης Παπαβομβολάκης, η διευθύντρια φωτογραφίας Κατερίνα Μαραγκουδάκη, ο casting director Δημήτρης Σκαλτσάς, η Σύμβουλος Εκπαίδευσης Εργοθεραπευτών Πειραιά Μαίρη Στυλίδη, η Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Κεφαλληνίας Αριστέα Μπουλουξή, η καθηγήτρια της Βαρβακείου Προτύπου Σχολής Βασιλεία Κουτσαγγέλου, η υπεύθυνη βιβλιογραφικής βάσης BookPoint του ΟΣΔΕΛ Μιρέλλα Μπατζιανιά, η ιστορικός Τέχνης, Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου Μαρία Ανδρονίκου και ο επίκουρος καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Αλέξανδρος Τενεκετζής.
*Για την εκδήλωση ο Δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας σημείωσε σε κριτική του στο SSPress: «Μαουτχάουζεν: Μια βαθιά πληγή που μόνον όταν γίνεται τραγούδι αντέχεται. Εύγε σε όλες και όλους τους συντελεστές».
Για την ταινία επίσης έγραψαν:
*Η Παυλίνα Αγαλιανού, στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης»: «Μια μουσική κατάθεση ψυχής με «δύσκολα» γυρίσματα στο στρατόπεδο».
* Ο Νίκος Γκάτσιος, στο Cinemusic: «Δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική δημιουργία· είναι μια τελετουργική επιστροφή σε μια από τις σκοτεινότερες στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας».
*Ο Κώστας Γκιώνης, στην εφημερίδα «Ο Δρόμος της Αριστεράς: «Ένας ύμνος μνήμης βασισμένος στην ποίηση κι ένα αδημοσίευτο κείμενο του επιζήσαντα του ναζιστικού στρατοπέδου, Ιάκωβου Καμπανέλλη, αριστοτεχνικά σκηνοθετημένος».
*Ο Γιάννης Γκροσδάνης, στο «Parallaxi»: «Ένα “Άσμα Ασμάτων” για την ειρήνη, το τελευταίο δώρο του μεγάλου συνθέτη στην ανθρωπότητα».
*Ο Γιάννης Ζουμπουλάκης, στις εφημερίδες «Το Βήμα» και «Τα Νέα»: «Mιας ασπρόμαυρης μουσικότητας κατάθεση μνήμης, ένας σπαραγμός διάρκειας περίπου μιάμισης ώρας».
*Ο Κωνσταντίνος Καϊμάκης, στην εφημερίδα «Documento»: «Mεταφέρει μέσω ενός ιδιότυπου λυρισμού το ισχυρό αντιφασιστικό και διαχρονικό μήνυμα του έργου που φαντάζει σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ».
*Η Ζέτα Καρασπήλιου, στην εφημερίδα «Η Εποχή»: «Ένα συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ για το ναζιστικό στρατόπεδο Μαουτχάουζεν της Αυστρίας και την ελληνική μνήμη».
*Η Αγγελική Μέρου, στην «Εφημερίδα των Συντακτών»: «Ευφάνταστη ποιητική ταινία/ντοκιμαντέρ, σεμνό προσκύνημα στα θύματα του ναζισμού».
*Ο Χρήστος Μήτσης, στο περιοδικό «Αθηνόραμα»: «Γυρισμένο στους φυσικούς χώρους των γεγονότων, συνδυάζει το λόγο και τη μουσική, την κινηματογραφική ατμόσφαιρα, τη συγκίνηση και το χρέος απέναντι στην ιστορική παρακαταθήκη».
*Ο Χρήστος Μπακατσέλος, στο «Flix»: «Η καντάτα του Θεοδωράκη, μαζί με τις σύγχρονες ερμηνείες της και μερικές ιδιαίτερες χορογραφίες, δίνει έναν ρυθμό που δεν είναι απλώς συνοδευτικός, αλλά λειτουργεί σαν ο συναισθηματικός άξονας του έργου».
*Ο Τάσος Ντερτιλής, στο «Grand Magazine»: «…το πρόσφατο αριστούργημα του Τζόναθαν Γκλέιζερ «Ζώνη Ενδιαφέροντος». Αυτής της ταινίας θα μπορούσε να είναι ιδανικό companion piece, το Mauthausen».
*Η Πηνελόπη Ντουντουλάκη, στα «Χανιώτικα Νέα»: «Είδες που κατόρθωσες να μιλήσεις για τα φοβερά και τα ανείπωτα; Μη σταματάς να τραγουδάς…»
*Ο Δημήτρης Παναγόπουλος, στο «Ink N’ Lens»: «Με οδηγό αυτά τα τόσο ποιητικά κείμενα, την υπέροχη κινηματογράφηση και μια μίξη χορογραφιών και αναπαραστάσεων, επιχειρεί να συνδέσει μέσω κειμένου και μουσικής το σήμερα με το σκοτεινό παρελθόν του τόπου, όπου κυριάρχησαν ο πόνος και ο θάνατος».
*Ο Λέανδρος Πολενάκης, στο «Booksitting»: «Αφιερωμένο στην ειρήνη και στην ελευθερία, μας ξεναγεί με τα ασπρόμαυρα πλάνα του στον τόπο του μαρτυρίου χιλιάδων αθώων. Κανείς δεν πρέπει να το χάσει».
*Ο Παναγιώτης Τιμογιαννάκης, στο «PanTimo»: «Με ρώτησαν σε μια πρόσφατη συνέντευξη, «ποια ήταν η τελευταία φορά που έκλαψα». Χωρίς δεύτερη σκέψη απάντησα, το “Μαουτχάουζεν”…».
*Ο Δημήτρης Φιλιλές, στο «Fractal»: «Βαθιά η συγκίνηση που προκαλεί το έργο, καθώς, πέρα από την κινηματογραφική του φόρμα, παραμένει ποιητικό και τόσο η αποτύπωση των σκέψεων όσο και η εκφορά του λόγου διαπερνώνται από ιδιαίτερη θεατρικότητα».
