Έλενα Μαυρίδου, κούκλα Golfo με εργαλεία μυστικά

52

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Mάγισσα, μαντατοφόρος, αηδόνι, Λούλα και Λίτσα, Γκόλφω και Χαρίκλεια, υπηρέτης και βασιλιάς, περιηγητής αλλά και κούκλα, ό, τι και αν υποδυθεί είναι μια απόλαυση που απλώνεται γενναιόδωρα σαν το… βούτυρο που λιώνει. Σε ένα «Λιωμένο Βούτυρο» άλλωστε την πρωτοείδα κι εγώ. Ποια είναι αυτή που πυρπολεί με τόσο θράσος τη σοβαροφάνεια; αναρωτήθηκα. Ηθοποιός εκπλήξεων, πανηγύρι εκρήξεων και αισθήσεων. Βραβευμένη δις γι’ αυτή την ερμηνεία της. Σαρκαστική, ευφάνταστη, κωμική και ταχύτατη. Ειρωνεύεται, σατιρίζει, παίζει. Έλενα Μαυρίδου τη λένε. Μακεδόνισσα είναι, από εκείνες τις καλλονές του Βορρά που θυμίζουν νεράιδες παραμυθιού. Μια νέα γυναίκα, που θα μπορούσε να είναι συγκλονιστική μόνο γιατί το σανίδι τη λατρεύει, μοιραία μόνο γιατί είναι τόσο ελκυστική, επέλεξε όμως το δύσκολο δρόμο τηρώντας λεπτές ισορροπίες. Θήτευσε στο κωμειδύλλιο, στο χορό αρχαίας τραγωδίας, όπως και στο παρεξηγημένο και τόσο απαιτητικό νούτικο θέατρο. Για την Έλενα Μαυρίδου η εικόνα της δεν έχει τόση σημασία και μπορεί να μεταμορφωθεί εν ριπή οφθαλμού από αφελή χωριατοπούλα σε ηλικιωμένο γκρινιάρη κύριο και κατόπιν σε λαϊκή αοιδό με εναλλαγές που φέρνουν ίλιγγο. Ως Golfo, μεταμοντέρνα και ερευνητική, σε έξι διαφορετικές εκδοχές, έδρεψε δάφνες σε πλείστα όσα ξένα φεστιβάλ. Με το δεινό χειρισμό της μάσκας και τις αυτοσχεδιαστικές της δυνατότητες γοήτευσε ΄Ελληνες και Ευρωπαίους θεατές. ΄Ισως επειδή -όπως μου αποκαλύπτει- διδάσκεται τον έλεγχο και την εγρήγορση από την ΄Οπρα και τον Φέλιξ, τις γάτες της, που υπεραγαπά. ΄Ισως επειδή είναι εφευρετική και ανακαλύπτει μέσα της και γύρω της ερεθίσματα που ενεργοποιούν τα μυστικά της εργαλεία. Και επειδή εκτός των άλλων διαθέτει και μια εξαιρετικά δυνατή πένα, αναμένουμε το νέο θεατρικό έργο που γράφουν αυτή την εποχή με τον Σίμο Κακάλα για την Εταιρεία Θεάτρου Χώρος. Τον Φεβρουάριο ξεκινά γυρίσματα για την καινούργια ταινία της Κωνσταντίνας Βούλγαρη και έπεται ενδιαφέρουσα πλεύση στο ανοιχτό πέλαγος των προκλήσεων. Έλενα συνέχισε ακάθεκτη. Σε παρακολουθούμε πλέον ανελλιπώς.

Διαβάστε τη συζήτησή μας.

Το cat is art ευχαριστεί τον Αντώνη Ψαρρά για τη φωτογράφιση.

Νέο έργο για την Εταιρεία Θεάτρου Χώρος

* Αυτή την περίοδο βρίσκομαι σε προετοιμασία για το καινούργιο έργο της Εταιρείας Θεάτρου Χώρος, που γράφουμε μαζί με τον Σίμο Κακάλα για το θέατρο και θα είναι κωμωδία. Τον Φεβρουάριο θα ξεκινήσω γυρίσματα για την καινούργια ταινία της Κωνσταντίνας Βούλγαρη.

Γενέτειρα και παιδικές μνήμες

* Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Δράμα σε μια γειτονιά με παλιά τούρκικα σπίτια. Ο δρόμος αυτός διατηρούσε έντονα συνήθειες του παρελθόντος και δημιουργούσε μια ζωηρή αντίθεση με άλλες γειτονιές. Η αντιπαροχή είχε πια αλλάξει ολοκληρωτικά την εικόνα της Βόρειας Ελλάδας. Η γειτονιά μου ήταν μία απ’ τις τελευταίες περιοχές στο κέντρο της πόλης που είχαν δέντρα. Υπήρχε ένα ηλικιωμένο τεράστιο πλατάνι, άγνωστο το πόσο ετών ήταν. Στο μανάβικο ζύγιζαν τα φρούτα με βαρίδια στη ζυγαριά και το μπακάλικο έφερνε κάθε πρωί το γάλα έξω απ’ τις πόρτες στα σπίτια. Είχαμε γύρω μας όλους τους τυπικούς χαρακτήρες ανθρώπων μιας ελληνικής γειτονιάς. Μια γειτόνισσα μάς έπαιρνε την μπάλα όταν παίζαμε στον δρόμο τζαμί. Μια γυναίκα με ένα κουρδιστό ρολόι στα χέρια έβγαινε με τη νυχτικιά της κάθε βράδυ και μας ρωτούσε εάν το ρολόι της δείχνει σωστά την ώρα. Πηδούσαμε φωτιές του Αϊ Γιαννού και πηγαίναμε για πίτσα τις Κυριακές. Η γιαγιά μου μας τραγουδούσε μακεδονίτικα και ήξερε απ’ έξω τα παραμύθια της Χαλιμάς. Βλέπαμε τον Σούπερμαν στις τηλεοράσεις με το σεμεδάκι να τον κρύβει όταν πετάει και χαλαρώναμε με τη μυρωδιά θυμιατού για το Ψυχοσάββατο. Η έντονη αυτή αντίθεση της γειτονιάς μου με το σύγχρονο κομμάτι της πόλης με επηρέασε σημαντικά.

Ποια ήταν η πρώτη παράσταση που είδες στη ζωή σου και τι ένιωσες;

* Κουκλοθέατρο στο νηπιαγωγείο. Είδα τις κούκλες να ζωντανεύουν το έργο μπροστά στα μάτια μας και όταν στο τέλος οι ηθοποιοί εμφανίστηκαν πίσω από αυτό το ξύλινο πλαίσιο, αναρωτιόμουν ποτέ πραγματικά βρέθηκαν εκεί. Ήταν μία στιγμή που με οδήγησε στο να παρακαλάω καθημερινά τη νηπιαγωγό να παίξουμε κουκλοθέατρο. Μου έκανε αρκετές φορές το χατίρι γιατί την είχα ζαλίσει.

Πριν αποφασίσεις να ασχοληθείς με το θέατρο, φλέρταρες με κάποια άλλη τέχνη;

* Όταν ήμουν στην εφηβεία ασχολήθηκα με το χορό. Μπαλέτο και σύγχρονο χορό. Η ενασχόληση αυτή κράτησε γύρω στα 6 χρόνια. Η σχέση μου με το χορό επαναπροσδιορίστηκε στη δραματική σχολή και από τότε χρησιμοποιώ τη γνώση αυτή στη δουλειά μου.

Υπήρξαν άνθρωποι από την οικογένεια ή τον κοινωνικό περίγυρο που σε ενθάρρυναν να ασχοληθείς με την υποκριτική;

* Απ’ τη στιγμή που το έφερα σαν θέμα στο τραπέζι η οικογένειά μου υποστήριξε τις επιλογές μου. Στην εφηβεία η επαφή μου με μια θεατρική ομάδα δασκάλων και δικηγόρων στη Δράμα, μου έδωσε ένα πρώτο περιβάλλον γνωριμίας με το θέατρο.

Είχες αγαπημένους δασκάλους, στο σχολείο ή στη δραματική σχολή; Ποιοι ήταν και τι σου πρόσφεραν;

* Πολλοί είναι οι άνθρωποι που μου πρόσφεραν γνώση και έμπνευση. Ο καθένας με το τρόπο του συνέβαλε σε ένα μεγαλύτερο παζλ επιρροών μέσα μου. Πολλοί συνεργάτες επίσης με εμπνέουν να δίνω τον καλύτερο εαυτό μου στη δουλειά και να εξελίσσομαι.

Το να είναι κάποιος ηθοποιός απαιτεί θυσίες στη ζωή του;

* Έχουμε συνηθίσει όλοι οι άνθρωποι να λέμε καθημερινά για πολλά πράγματα ότι κάνουμε θυσίες, αλλά ποια είναι η έννοια της θυσίας; Όταν αυτό που κάνει ένας ηθοποιός το απολαμβάνει, οτιδήποτε πιθανότατα να βλέπουν οι γύρω του ότι θυσιάζει, ίσως για τον  ίδιο να μην είναι θυσία αλλά αφοσίωση. Το να πάρεις μια απόφαση που αφήνει κάτι άλλο έξω απ’ τη ζωή σου δεν είναι θυσία αλλά επιλογή. Και στο κάτω κάτω… ποιος άνθρωπος μέσα στην καθημερινότητα δεν θυσιάζει κάτι απ’ την ηρεμία του;

Είναι αλήθεια ότι το χαρακτήρα που πρόκειται να ερμηνεύσει ένας ηθοποιός τον βρίσκει μέσα του;

* Μέσα του και γύρω του και οπουδήποτε βρίσκει ερεθίσματα και ενεργοποιεί τα εργαλεία του για να ερμηνεύσει ένα ρόλο. Δεν τον βρίσκεις πάντα σε συνάρτηση με τα δικά σου χαρακτηριστικά σαν προσωπικότητα. Εάν όμως σκεφτούμε ότι εργαλείο ενός ηθοποιού είναι το σώμα του, είναι δυνατόν αυτή η τέχνη να μη συνδέεται με κάποιο τρόπο με την ψυχή του; Η ψυχική σύνθεση του ηθοποιού κρύβει “μυστικά” εργαλεία. Από ηθοποιό σε ηθοποιό αλλάζουν αυτές οι ισορροπίες και πάντα υπάρχουν συγκεκριμένα εργαλεία για όλους.

Οι οδηγίες χρήσεως πού βρίσκονται;

* Μέσα στο ίδιο το έργο και στη σύνθεση των χαρακτήρων. Δεν ισχύει το ίδιο για ένα κακογραμμένο έργο. Σ’ αυτή την περίπτωση εμπλουτίζεις με πρόσθετα στοιχεία το έργο. Γι’ αυτό πολλές φορές ένα κακό έργο μπορεί να γίνει μια καλή παράσταση. Εξαρτάται απ’ την εφευρετικότητα του σκηνοθέτη και τη δουλειά των ηθοποιών. Συμπληρώνονται τα κενά. Ένα καλό έργο εμπεριέχει όλες σχεδόν τις πληροφορίες που χρειάζεται κανείς για την ενσάρκωση ενός χαρακτήρα. Το πώς δρουν οι χαρακτήρες είναι σχεδόν πάντα εκεί.

Ποια στιγμή στη σχέση ηθοποιού – ρόλου είναι σημαντική;

* Όταν δουλεύεις πάνω σε εκείνη τη λεπτή αίσθηση ότι κατευθύνεις εσύ το ρόλο και αυτός εσένα. Γίνεσαι παρατηρητής του εαυτού σου. Είναι μια δημιουργική στιγμή.

Πώς συγκεντρώνεσαι πριν από την παράσταση; Έχεις άγχος, τρακ;

* Κάνω οποιαδήποτε άσκηση, δράση, διεργασία χρειάζομαι για να είμαι έτοιμη για το έργο. Καμιά φορά απλά σωπαίνω και αφουγκράζομαι γύρω μου.

Επιλέγεις ρόλους ή συνεργασίες;

* Είμαι στην Εταιρεία Θεάτρου Χώρος απ’ το 2004 μέχρι και σήμερα μαζί με τον Σίμο Κακάλα, τη Δήμητρα Κούζα και τη Στέλλα Τενεκετζή καθώς και με πολλούς ακόμη συνεργάτες του Χώρου. Διατηρώ σταθερή συνεργασία με ανθρώπους που πιστεύω ότι μπορούμε να συνεργαζόμαστε δημιουργικά, υπάρχει εμπιστοσύνη και δουλεύουμε πάνω σε έναν κοινό κώδικα υποκριτικής. Λέω ναι σε καινούργιες συνεργασίες με χαρά όταν υπάρχει στόχος για κάτι. Απ’ τη στιγμή που μπαίνω σε μια δουλειά πιστεύω και στο ρόλο αλλά και στη συνεργασία.

Ποια δουλειά, απ’ όσες έχεις συμμετάσχει, θυμάσαι με αγάπη;

* Το Golfo Project στο Χώρο ήταν μια ερευνητική δουλειά πάνω στην Γκόλφω του Σπυρίδωνα Περεσιάδη. Παίξαμε την Γκόλφω σε έξι διαφορετικές εκδοχές μέσα σε 5 χρόνια, με κανονικές διανομές στους ρόλους αλλά και με λιγότερους ηθοποιούς, χρήση μάσκας και εξάσκηση στη γρήγορη εναλλαγή ρόλων μέσα στο ίδιο έργο. Ταξιδέψαμε στην Ελλάδα και σε  φεστιβάλ του εξωτερικού. Είναι μια παράσταση που με γέμισε με εμπειρία και με σημαντική γνώση για το τι σημαίνει περιοδεύων θίασος.

Οι μάσκες στα χέρια του ηθοποιού;

* Σημαντικό εργαλείο δουλειάς. Η κίνηση του κεφαλιού αντικαθιστά την έκφραση του προσώπου. Οι κινήσεις μεγαλώνουν και η φωνή μεταμορφώνεται. Τα εκφραστικά μέσα δουλεύουν σε άλλες ταχύτητες και απελευθερώνονται χροιές που δεν φαντάζεται κάποιος ότι διαθέτει. Η εικόνα μου δεν έχει πια τόση σημασία και μπορώ να μεταμορφωθώ από έναν ηλικιωμένο γκρινιάρη κύριο σε μια νεαρή ντροπαλή κοπέλα.

Τι σε κάνει να γελάς;

* Ένα καλό αστείο, κάτι οξύμωρο, καλοί κωμικοί όπως ο Θανάσης Βέγγος, ο Πίτερ Σέλερς και ο Τζιμ Καρεϊ.

Τι σε κάνει να θυμώνεις;

* Η βία που υπάρχει μέσα μας και την πολεμάμε με βία. Η εσωτερική μας, άσκοπη αντίσταση στα πράγματα χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Και που με θυμώνει μόνο, βιώνω τον καθρέπτη μέσα στο καθρέφτη.

Η καθημερινότητά σου έχει ποιότητα;

* Προσπαθώ να διαχειρίζομαι έξυπνα το χρόνο μου και να κάνω πράγματα που με ικανοποιούν. Θα επιθυμούσα να υπάρχουν περισσότερα πάρκα στην Αθήνα, όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Πες μια ιστορία που παρατήρησες πρόσφατα κάπου στην πόλη.

* Μέσα στο τρένο του μετρό, ένας άντρας ετοιμαζόταν να βγει απ’ το βαγόνι στη στάση. Οι πόρτες έκλεισαν και σταμάτησαν στα γυαλιά του προσώπου του. Έκανε ένα βήμα πίσω και τα γυαλιά έμειναν στον αέρα, ακούνητα, ανάμεσα στις δύο πόρτες εμποδίζοντας τες να κλείσουν. Έκανε ένα βήμα μπροστά και τα ξαναφόρεσε ακριβώς στην ίδια θέση που είχαν μείνει. Βρέθηκε στην ίδια ακριβώς θέση και ξανασφήνωσε.

Ποια είναι η σχέση σου με τις γάτες σου;

* Σχέση αγάπης. Είναι σύντροφοι στη ζωή μου. Έχω μια Σιάμ θηλυκιά γάτα, την ΄Οπρα και έναν αρσενικό κεραμιδόγατο, τον Φέλιξ. Είναι και τα δύο 4 χρονών. Τα πήρα όταν ήταν 6 μηνών από μια φιλοζωική εταιρεία στη Θεσσαλονίκη. Επιθυμούσα να πάρω λίγο μεγαλύτερα γατάκια γιατί ήξερα ότι δεν βρίσκουν σπίτι με την ίδια ευκολία όπως τα πολύ μικρά, που έχουν περισσότερες πιθανότητες να υιοθετηθούν. Όταν πρωτοσυνάντησα την ΄Οπρα με γρατζούνισε μόλις πήγα να τη χαϊδέψω και ο Φέλιξ έπαιζε με ένα καπάκι από στυλό. Είναι γοητευτικά πλάσματα. Το να παρατηρείς τη σωματική συμπεριφορά της γάτας είναι μεγάλο μάθημα για τον ηθοποιό. Χαλαρότητα, έλεγχος, εγρήγορση!

Η Έλενα με την Όπρα.

* Τη φωτογράφιση πραγματοποίησε ο Αντώνης Ψαρράς.