Του Παναγιώτη Μήλα
Από το 1960, δηλαδή πριν από 65 χρόνια, στον επισκέψιμο χώρο των Ανακτόρων της Κνωσού βρίσκονται μόνο τα αντίγραφα των θησαυρών που βρέθηκαν στις ανασκαφές.
Τα πρωτότυπα εκτίθενται από τότε στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου.
Την Παρασκευή 16 Μαΐου 2025, το γύψινο αντίγραφο της διάσημης τοιχογραφίας με τα Δελφίνια, κατέρρευσε λόγω σφοδρών ανέμων. Η τοιχογραφία αποτελούνταν από τρία μέρη. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, τα δύο από αυτά αποκολλήθηκαν και έπεσαν, με αποτέλεσμα να υποστούν σοβαρές φθορές και να σπάσουν.
Η κατάρρευση σημειώθηκε στην ανατολική πτέρυγα του ανακτόρου, η οποία έχει ήδη αποκλειστεί και θα παραμείνει κλειστή μέχρι νεωτέρας, για λόγους ασφάλειας και αποτίμησης της ζημιάς.
***
Αξίζει εδώ να θυμίσουμε ότι το Ανάκτορο της Κνωσού είναι ο δεύτερος σε επισκεψιμότητα αρχαιολογικός χώρος σε όλη την Ελλάδα μετά τον Παρθενώνα.
***
Στους δήθεν τάχα μου ευαίσθητους επαναστάτες του γλυκού νερού που ζητούν την παραίτηση της υπουργού Πολιτισμού Μενδώνη για την καταστροφή του γύψινου αντίγραφου έχω να προτείνω πως είναι προτιμότερο να διαμαρτυρηθούν έντονα κατά της κυρίας Μενδώνη για τη μη λειτουργία του αναβατήρα στην Ακρόπολη για τα άτομα με κινητική δυσκολία, μιας και το γύψινο αντίγραφο της τοιχογραφίας ασφαλώς θα αντικατασταθεί. Γύψος είναι αυτός, δεν είναι κάποιο σπάνιο υλικό, οι δε συντηρητές έχουν μεγάλη εμπειρία και δεξιοτεχνία.
***
Το Aνάκτορο της Kνωσού είναι το μεγαλύτερο από τα κέντρα της μινωικής εξουσίας. Πρόκειται για ένα κτηριακό συγκρότημα που αναπτύσσεται σε χώρο 22.000 τ.μ.
Οι πρώτες ανασκαφές στον χώρο διενεργήθηκαν το 1878 από τον έμπορο Mίνωα Kαλοκαιρινό. Τότε ανασκάφηκε τμήμα της δυτικής πτέρυγας.
Αργότερα ανασκαφές πραγματοποίησαν ο Αμερικανός πρόξενος W.J. Stillman, ο ανασκαφέας των Mυκηνών και της Τροίας, Γερμανός H. Schliemann με τον συνεργάτη του W. Doerpfeld, ο Γάλλος αρχαιολόγος M. Joubin και ο διευθυντής του Ashmolean Museum της Oξφόρδης, Arthur Evans.
Όλοι όμως προσέκρουσαν σε αδυναμία αγοράς του χώρου του ανακτόρου. Όταν η Κρήτη ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη (Κρητική Πολιτεία) το 1898, θεσπίστηκε νόμος με τον οποίο όλες οι αρχαιότητες κηρύσσονταν κτήμα της Πολιτείας.
Έτσι ξεκίνησε η ανασκαφή του ανακτόρου το 1900 υπό τον A. Evans μέχρι και το 1931 με μικρές διακοπές.
Ο χώρος άνοιξε για το κοινό το 1960. Η τοιχογραφία με τα δελφίνια διακοσμούσε τους τοίχους του μεγάρου της βασίλισσας στο παλάτι της Κνωσού.
Λίγα κομμάτια σώθηκαν από την τοιχογραφία, ήταν όμως αρκετά για να αναπαρασταθεί η σύνθεση των δελφινιών που παίζουν στα κύματα με τα μικρότερα ψάρια.
Από την ολοκλήρωση της εικόνας έγινε φανερή η αγάπη των Μινωιτών για τη θάλασσα που δημιούργησε αριστουργήματα στην κεραμική και ενέπνευσε και μεγαλύτερες συνθέσεις, σύμφωνα με τις πληροφορίες από τον αρχαιολόγο Γιάννη Α. Σακελλαράκη (1936 – 2010).
